cát khuê

Ở Paris, tiệm sushi và Trương Quế Chi

2012-01-31T12:48:00.003+07:00

24 tuổi, Trương Quế Chi dường như quá trẻ để đối mặt với những gì cô đang có trong sự chông chênh của việc nổi tiếng. Làm thơ, dịch sách, làm phim, biểu diễn thơ... và mới đây là giải diễn viên xuất sắc nhất trong một phim ngắn, nhưng cô gái trẻ này lại rất khiêm nhường khi chia sẻ.

- Nhân vật Minh có background giống tôi ngoài đời: một sinh viên nghệ thuật VN du học tại Pháp, có làm thêm ngoài giờ để kiếm thêm tiền trang trải. Tôi không diễn, mình có gì ngoài đời thì mang vào như vậy một cách bản năng. Khó nhất là phức cảm của Minh trong trong cuộc thẩm vấn, nhưng tôi không thúc ép mình biến thành Minh. Lựa chọn của Minh tôi thông hiểu được dù lựa chọn cá nhân của tôi thì khác biệt, cô ấy như một người bạn của tôi. Một cuộc thẩm vấn là một phim tốt nghiệp sinh viên nhưng lại được thực hiện theo một quy trình hết sức chuyên nghiệp: quay bằng phim nhựa 16mm, quy tụ gần 20 học viên quốc tế của trường EICAR nổi tiếng cộng thêm sự nhiệt thành của đạo diễn cũng là bạn của tôi nữa, tôi không thể từ chối một cơ hội trải nghiệm như thế được, nhất là khi mình cũng là sinh viên điện ảnh. Tôi đã xem tất cả các phim trên Yxineff, rất kì khôi, năm ngoái tôi tham dự Yxineff với tư cách một tác giả phim, năm nay thì nhận giải diễn xuất! Điện ảnh thực sự đã đem cho tôi nhiều cơ hội hơn tôi tưởng!

Tính thơ cũng là hạn chế của tôi

* Làm thơ – việc này có khác với làm điện ảnh không?

- Theo chị thì tính thơ có quan trọng trong điện ảnh không? Tôi luôn chú trọng đến tính thơ trong một tác phẩm điện ảnh nhưng cũng nghĩ đây là hạn chế của mình. Khác với trường điện ảnh dạy làm phim, khoa điện ảnh trong hệ thống các trường đại học dạy thiên về nghiên cứu lí luận. Tôi học về các thuyết điện ảnh được thiết lập qua các triết gia và các nhà nghiên cứu như về tính hiện đại, lí thuyết hình ảnh, điện ảnh thực nghiệm, các đề xuất về phân tích phim... Chúng tôi gần như không thực hiện thực hành phê bình phim qua một lần xem (cá nhân tôi cũng không được giỏi lắm trong kĩ năng này) mà thực hành phân tích phim như một không gian hình ảnh (đồng nghĩa với việc phải xem đi xem lại rất nhiều lần), bỏ bên ngoài diễn giải văn học mà coi nó như một câu giải đáp của một vấn-đề-hình-ảnh thông qua ba yếu tố chủ đạo: motif, tổ chức các dấu hiệu và chuyển động khung hình. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng được tham dự các workshop theo từng kì về làm phim và viết kịch bản như một thực hành sáng tạo, cũng là để hiểu hơn tư duy của các tác giả điện ảnh.

* Điện ảnh Pháp có thể có những mẫu số chung nào với thế giới khi mà Hollywood đang thống trị? Họ có gặp vấn đề gì với sự phát triển của điện ảnh không, so với VN?

- Kể từ sau thế chiến thứ nhất cho đến nay, điện ảnh Hollywood đã trở thành nền điện ảnh leadership không thể vượt qua. Người Pháp vốn có một thời kì rất bi quan và nói đến cái chết của điện ảnh vào những năm 80 trong đó có sự sụt giảm đáng kể của lượng khán giả vào rạp. Nguyên nhân của việc khán giả quay lưng với điện ảnh quốc gia là sự vắng bóng và hiện diện ít ỏi của các thể loại phim quan trọng, lựa chọn không đa dạng ngoại trừ phim hài là vẫn thế mạnh của phim Pháp cho tới ngày nay. Từ năm 2001, quyết tâm dành lại khán giả trong các nỗ lực sản xuất cùng với các chính sách kháng cự lại sự thống trị của phim Hollywood, nền điện Pháp đã thành công trong việc dành được một thị phần ổn định xung quang 40% trên thị trường.

Chính phủ Pháp chủ động hỗ trợ cho nền điện ảnh quốc gia về mặt tài chính, các phim được tài trợ tự động 9% kinh phí sản xuất và được đặt mua trước từ các nhà đài. Tôi quan sát thấy hàng năm có rất nhiều quỹ của các tổ chức tỉnh thành hay phi chính phủ dành cho các dự án điện ảnh và đặc biệt, số lượng phim đầu tay được sản xuất tại Pháp tương đối cao chứng tỏ sự ủng hộ và lưu tâm tới các thế hệ tác giả kế tiếp. Hiện tại, vấn đề nổi cộm là những khó khăn thích ứng của cả nền điện ảnh trong kỳ chuyển giao kỹ thuật số.

* Và nhìn ngược về VN, là một người theo học chuyên ngành điện ảnh, Chi nghĩ mình rồi sẽ thực sự gia nhập vào những người làm phim ở VN không?

- Tôi có hình dung khá nhiều về công việc chia sẻ những kiến thức điện ảnh của mình với các bạn trẻ cùng đam mê. Nhưng tôi cũng muốn kể một chuyện vui. Cách đây không lâu, tôi phát hiện ra một nhà làm phim trẻ tuổi rất hay (theo cá nhân tôi) ở Hà Nội. Tôi hoàn toàn hưng phấn với những khuôn hình giễu nhại gợi nhắc tới Giả Chương Kha trong phim tài liệu đầu tay của cậu. Chúng tôi hiện đang giữ liên lạc và quả thực tôi rất mong có cơ hội được làm việc chung trong tương lai gần.

Đi về nơi mà ta muốn quên đi

* Sang Pháp du học đã lâu nhưng cái tên Trương Quế Chi hình như chưa bao giờ bị lãng quên ở VN vì những tập thơ, video art và các dự án mà Chi tham gia, như một bất ngờ với vai diễn đoạt giải diễn viên xuất sắc nhất của YxineFF chẳng hạn... Vậy còn một đời sống hiện tại bên Pháp, Chi có “can dự” vào đó không?

- Ở bên Pháp, tôi là một du học sinh bình thường như bao sinh viên khác. Cuộc sống xoay quanh giảng đường, thư viện, nơi làm việc part-time, rạp chiếu phim, bảo tàng... Các hoạt động văn hóa tôi tham gia chủ yếu trên thước đo phạm vi nhỏ hay thuộc hệ thống nghiệp dư như việc tham gia tổ chức liên hoan phim tài liệu đầu tay cho các nhà làm phim trẻ, trình diễn nhạc kịch về câu chuyện nhập cư, các workshop ngắn hạn về múa hay kịch... Tôi đang chuẩn bị cho mình những cơ may đích thực bằng việc xin hỗ trợ tài chính từ các quỹ văn hóa, các festivals cho các dự án cá nhân. Rất may là không bị tâm lý sốt ruột, tôi biết là mình cần nhiều thời gian hơn nữa.

* Dự án gần đây nhất của Chi là Đi về nơi mà ta muốn quên đi, điều gì, căn nguyên gì khiến Chi đưa mình vào một thế giới dường như “già nua” hơn cái tuổi của Chi?

- Tôi nghĩ việc đối thoại với quá khứ của mình hay không phải của mình rất quan trọng và không phụ thuộc vào chuyện tuổi tác. Đi về nơi mà ta muốn quên đi là một sản phẩm của phức cảm về kí ức số đông, về ám ảnh trí nhớ suy tàn như trong bộ phim đầu tiên Những sợi tóc mọc ngược vào trong. Tôi còn một kịch bản phim dài cũng trong chủ điểm này. Có rất nhiều diễn giải cho lý do nhưng đơn giản nhất thì tôi nghĩ phải làm hết những gì cảm thấy cần làm để bước sang một điều khác.

* Nhân vật trong Một cuộc thẩm vấn là một nhân vật như Trang Nghiêm thú nhận là “hư cấu”, nhưng sự thật về người nhập cư đến các nước châu Âu như Pháp thì sao ? Chi có nhìn nhận riêng nào với hiện trạng này không?

-Những người nhập cư ở bất cứ đâu không riêng gì Pháp khi lựa chọn một thẻ căn cước mới cũng giống như việc lựa chọn sinh ra thêm một lần thứ hai trong một cuộc vượn cạn ắt hẳn khó khăn dai dẳng và đau đớn về thế giới tinh thần cũng như vật chất. Tận ý có lẽ là một đánh đổi vì niềm tin được hạnh phúc trên một miền đất khác ? Như rất nhiều du học sinh khác, Minh trong Một cuộc thẩm vấn có lẽ đã tin rằng cô sẽ sống tốt hơn trong môi trường nghề nghiệp tại Pháp, cô lựa chọn đánh đổi nó bằng một cuộc hôn nhân bất hợp pháp. Chắc Minh sẽ không bao giờ quên trải nghiệm có phần chua chát này, còn sau đó, có thể cô tìm thấy hạnh phúc, có thể không.

Tôi cũng yếu lòng...

* Đã sống 6 năm bên Pháp, năm 19 tuổi Chi từng tâm sự rằng mình cũng đi làm thêm, biết ơn những người cho Chi cơ hội làm thêm và nhờ thế mà học thêm ấy... còn ngày hôm nay, Chi nhìn nhận môi trường mình đang sống như thế nào?

- Bắt đầu từ chuyện có những lúc tôi cũng yếu lòng, khi rời nơi làm thêm cũ trong suốt 3 năm là một tiệm sushi, gần nửa đêm và trời đông khá lạnh, tôi có tự hỏi không biết bao giờ sẽ kết thúc những công việc bông phèng này? Nhưng tôi nghĩ nó chỉ là sự mệt mỏi thường tình nho nhỏ của một người bắt đầu thực sự trưởng thành và độc lập, nó cũng chẳng nghiêm trọng vì tất cả lưu học sinh không chỉ người Việt đều có cuộc sống như tôi. Hơn ai hết, tôi luôn hiểu mình vô cùng may mắn vì được học tập tại Pháp, đặc biệt là Paris - một môi trường lý tưởng cho sinh viên nghệ thuật. Được thu nhận trực tiếp hệ thống kiến thức hàn lâm, được tiếp cận với những kênh nghệ thuật đa dạng nhất từ bảo tàng tới đường phố, có vô số sinh viên nước ngoài mơ ước và sẵn sàng đánh đổi và chịu vất vả để tới đây học tập.

* Nếu có, thì sự mặc cảm của một du học sinh tại Pháp lại đến từ nước còn đang phát triển như VN là gì? Và những can đảm nào để Chi “trụ” lại từng ấy năm nơi xứ người?

- Cá nhân tôi chưa từng cảm thấy mặc cảm vì là một du học sinh Việt Nam nhưng tôi từng cảm thấy mình thua kém với các bạn trong thời kì đầu đi học vì kiến thức nền tảng văn hóa của họ qua quá trình giáo dục tốt hơn mình rất nhiều. Ai cũng có hiểu biết về triết học, không lạ lẫm với các trào lưu đương đại, có thẩm mỹ riêng và thói quen thưởng thức nghệ thuật. Khi đằng sau lưng bạn là một nền văn hóa còn im tiếng trên thế giới thì bạn phải cố gắng gấp nhiều lần để thu nạp kiến thức để có thể cùng đứng trên cùng một bậc thang với bằng nghiệp. Tuy nhiên, sự khác biệt văn hóa của tôi cũng chính là lợi thế, nó im tiếng nhưng không vô hình. Thầy cô luôn quan tâm và đánh giá cao góc nhìn và câu chuyện cá nhân ít được biết tới từ một dân tộc, một đất nước xa xôi vẫn còn lạ lẫm hơn những clichés dễ bị mắc phải. Tôi thành thật với những gì mình viết và sự rung động với sự thật luôn vượt qua các định kiến.

* Chi mong gì cho mình trong năm mới? Công việc, cuộc sống riêng và cả ước mơ?

- Kì thực là tôi không nghĩ gì nhiều lắm về chuyện mình mơ ước điều gì trong đời, cuộc sống riêng tư thì tùy vào bất trắc số phận...Tôi chỉ hi vọng sẽ làm được một cách hoàn thiện những dự án công việc đã chuẩn bị từ lâu hoạch định trong năm sắp tới.

Mặc dù Chi và nhân vật Minh không có nhiều điểm chung nhưng khi viết kịch bản tôi đã lấy cảm hứng từ Chi. Cô ấy có vẻ đẹp rất điện ảnh, có cái lòng mê đắm thực sự của người làm nghệ thuật. Tôi cũng thích cái vẻ đẹp dồn nén giằng xé bên trong đâu đó của một người trẻ tuổi tha hương ở Chi nên khi gặp lần đầu tiên, tôi đã nghĩ sẽ mời cô ấy đóng phim rồi. Khi tôi tuyển diễn viên cho Một cuộc thẩm vấn, có nhiều bạn nữ tới thử vai Minh. Băng ghi hình casting cho thấy có một bạn khác có kỹ thuật diễn xuất tốt hơn, nhưng tôi vẫn tin vào linh tính của mình, và nhất là tin vào Chi nên tôi đã chọn Chi cho vai Minh. Từ góc độ của đạo diễn đối với diễn viên, tôi hài lòng và thấy may mắn vì nếu phim thiếu Chi, mọi thứ sẽ rất khác. (Nghiêm Quỳnh Trang – đạo diễn Một cuộc thẩm vấn)

Trương Quế Chi sinh năm 1987, hiện đang theo học chương trình Thạc sĩ nghiên cứu điện ảnh của trường Nouvelle Sorbonne, Paris 3 – Pháp. Cô từng đoạt giải nhất cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 30 (năm 2001) là dịch giả của nhiều tập truyện chuyển ngữ từ tiếng Pháp, là tác giả thơ trẻ của tập thơ Tôi đang lớn, là tác giả phim ngắn Những sợi tóc mọc ngược vào trong, video art Đi về nơi mà ta muốn quên đi và vừa đoạt giải diễn viên xuất sắc nhất Tiệc phim ngắn trên mạng YxineFF với vai Minh trong Một cuộc thẩm vấn.

Người Bão trở lại

2011-12-09T12:43:00.006+07:00

Ban nhạc Bức Tường không xa lạ gì với người yêu rock tại VN bởi họ đã có hơn 16 năm hoạt động với 4 album được phát hành, những live show cùng nhiều tour diễn trong và ngoài nước, đặc biệt – họ có hàng triệu fans hâm mộ. Và biết bao người thuộc lòng giai điệu của bài hát Đường đến ngày vinh quang: “Cùng trèo lên đỉnh núi cao vời vợi. Để ta khắc tên mình trên đời. Dù ta biết gian nan đang chờ đón. Và trái tim vẫn âm thầm. Ta bước đi hướng tới muôn vì sao…” mà Trần Lập – thủ lĩnh Bức Tường là tác giả. Và Trần Lập cùng Bức Tường đã trở lại với những người yêu Rock sau 4 năm ban nhạc tưởng như đã “đường ai nấy đi”…

* Người Bão – nickname này là anh tự nhận hay “ai đó” đặt cho anh? Nó gợi lên điều gì về Trần Lập?

- Nó gợi lên hình ảnh Trần Lập với Rock Storm. Tôi cũng chẳng nhớ lắm cái người đặt ra nickname này nhưng tôi thích nó. Anh em các ban nhạc Bắc-Trung -Nam toàn gọi thân mật tôi là Người ơi, bọn em hỏi cái này, Người ơi cho bọn em oánh show này với, Người ơi bọn em về đây... lâu dần vài ba năm với gần 30 đêm bão rock, tự dưng cái tên Người Bão nó thành. Tôi đã cho ra đời ca khúc Người Bão cũng là như thế.

KHI CỐNG HIẾN VÀ… BỊ CỐNG HIẾN!

* Từ năm 1995 khi Bức Tường thành lập đến giờ đã là 16 năm – đủ để một đứa bé chào đời và đã đến tuổi có thể yêu được Rock… 16 năm ấy, Trần Lập đã có thể đánh dấu những mốc chính trong cuộc đời của mình chưa?

- Có chứ, mốc đầu đánh dấu sự nghiệp âm nhạc để đời của tôi đó chính là 26-3-1995 ngày thành lập Bức Tường; 1998 với rất nhiều sự bất thành và " đen tối" của chính ban nhạc; 2001 với album rock đầu tay Tâm hồn của đá gây chấn động làng ca nhạc; 2002 với live show chuyên nghiệp đầu tiên của Bức Tường đã được bình chọn là một trong 10 sự kiện văn hóa của năm; 2003 Bức Tường có live show riêng tại Pháp trong festival Visages Francophones, cùng năm đó tôi lập gia đình với người vợ hiền và lũ trẻ ngày nay; 2005 tôi bước chân vào các công việc của truyền hình, làm MC, mở shop thời trang, mở quán bar. 2006 tôi đồng loạt từ bỏ hết và cùng anh em ban nhạc chia tay khán giả với Last Saturday; 2007 tôi được vinh dự làm Đại sứ thiện chí bóng đá của AFC (Liên đoàn bóng đá châu Á); một năm sau tôi làm đạo diễn Rock Storm 3 năm liên tiếp và một loạt các sự kiện khác; 2010 Bức Tường tái hợp với album thứ 4 trong sự nghiệp mang tên Ngày khác, 2011 Bức Tường biểu diễn thành công với Asean Rock Festival tại Indonesia. Và bây giờ, ngay lúc này tôi đang sắp bước vào một sự kiện mới của cuộc đời đó là live show chuyên nghiệp thứ 10 của Bức Tường. Chương trình mang tên NHIỆT diễn ra vào ngày 17/12 tới đây tại HN.

* Thường thì sự tan vỡ của một nhóm nhạc bắt nguồn từ những mâu thuẫn không thể giải quyết nổi trong nội bộ, và sự rã đám cứ tự nhiên diễn ra. Nhưng Bức tường lại có Last Saturday (tên live show cuối cùng của Bức Tường với 20 ngàn khán giả) cho sự chia tay… Đến giờ, anh có thể thực lòng thú nhận nguyên nhân của sự chia tay đó? Và những cảm xúc anh còn nhớ của live show cuối?

- Chán nản, bí bách, mệt mỏi, thiếu tiền, khủng hoảng sáng tạo và tự ái nghề nghiệp. Bất kỳ một tập thể nào cũng luôn luôn tồn tại những cuộc đấu tranh để vươn lên, để trưởng thành. Những tập thể nào có vô vàn vấn đề không thể ngồi với nhau để giải quyết được, họ sẽ không còn thèm nhìn mặt nhau. Chúng tôi khác. Chúng tôi ngồi với nhau để cho ra đời sản phẩm để đời rồi không giải tán mà cùng nhau xoay hướng khác để sống. Chán là bởi sự biểu diễn liên tục mà không mang về cho gia đình mình nhiều tiền, nhiều niềm tin vào công việc có thể đi xa bao lâu nữa khi đã lớn tuổi rồi. Bí bách vì môi trường âm nhạc nói chung bắt đầu nhiều cái nhảm mà mình phải lặn ngụp mãi mà lực bất tòng tâm. Thiếu tiền là bởi chơi nhạc đỉnh cao thì phải đầu tư lớn trong khi thu nhập từ nó quá ít. Thời đó chúng tôi được trả cát xê cao nhất làng ca nhạc VN nhưng khi chia ra với nhau, mỗi người chả được là mấy. Chúng tôi khác với các ca sĩ chạy sô và mỗi năm chỉ có ít chương trình lớn cho nên thu nhập không đủ bù những ngày không diễn. Cả đời âm nhạc chúng tôi cống hiến và ...bị cống hiến quá nhiều. Ấy vậy mà tiền thì không có mấy, trên tường nhà chúng tôi không có nổi một tấm bằng khen danh dự nào trong suốt ngần đó năm cống hiến chứ chưa nói tới giải thưởng này nọ. Thậm chí nhiều lần giải Mai Vàng có gọi điện mời tham gia vào đêm trao giải nhưng nói chúng tôi tự bay vào TP.HCM chỉ để... ngắm các ngôi sao khác ẵm giải này nọ. Giải cống hiến ra đời thì toàn bình chọn cái cống hiến đâu đâu và thậm chí thời đó trao cho mấy bạn mới toe, mới nổi và giỏi đầu tư PR. Ôi, tôi xin lỗi là đã nói dài dòng và đụng chạm tới họ mất rồi nhưng tính cách chúng tôi là chả sợ cái thể loại nào khi mà mình thẳng thắn và có tâm.

* Sau Last Saturday, Trần Lập đã sống ra sao?

- Rất đàng hoàng, rất...Bức Tường và đương nhiên rồi, khó khăn vẫn y hệt!

CHẶNG CUỐI THÌ QUAN TRỌNG GÌ…

* Định hình ban đầu là một Hard Rock band, nhưng người ta lại nhớ nhiều về các anh qua các bản ballad rock mà đa số là các sáng tác của Trần Lập, điều này có gì mâu thuẫn không?

- Có gì mâu thuẫn đâu, họ hiểu nhầm chút thôi. Hard rock là kiểu một dòng nhạc classic rock. Rock thì có bài nhanh, bài chậm mà ballad là một lối chơi trong nhiều lối chơi của dòng này. Ballad chẳng qua là những bản tình ca chơi với tốc độ chậm, sâu và thiên về đề tài cảm xúc tình yêu, tình bạn, tình cha con....ballad chỉ là một yếu tố nhỏ của dòng nhạc hard rock chứ nó không phải là tên phong cách nhạc.Trên thế giới không có dòng nhạc nào mang tên rock ballad bao giờ. Ballad có sẵn trong tất cả các dòng nhạc từ heavy metal, power metal, alternative grunge....Nếu ai đã biết Bức Tường thì thấy rằng ballad là "đặc sản” nhưng nó chiếm tỷ trọng vừa phải mà thôi.

* Ca từ trong những sáng tác của anh rất dịu dàng (như lời ca của Cây bàng, Mắt đen…) nhưng lại là rock dù là ballad… để tôi tò mò muốn hỏi rằng có phải với Trần Lập rock đã đủ là tất cả cho cảm hứng của anh mỗi khi muốn tìm đến với âm nhạc?

- Nếu bạn chịu khó dịch lời bài hát của các ban nhạc rock kinh điển trên thế giới, bạn sẽ ngạc nhiên vô cùng vì chất thơ ca lãng mạn và tính nhân văn của họ. Rock là đủ đượm nhất rồi nhưng với tôi rock nó nằm ngoài các năng lượng khác mà thiên bẩm tôi sẵn có. Tôi còn tham lam đam mê nhiều thứ khác cho nên số tôi cũng còn lận đận lắm chứ đã sung sướng gì đâu.

* Ai là người muốn tái hợp Bức Tường sau 4 năm đường ai nấy đi? Ngày tái hợp ấy, các anh đã chuẩn bị tinh thần cho một sự hợp tác lâu dài bền vững, hay vẫn chỉ là những cơn hứng bất tử vốn rất thường có ở nghệ sĩ và biết đâu một ngày nào Bức Tường lại chia tay?

- Cả band! Chúng tôi đã tới ngưỡng của sự tự chủ để kiểm soát hành động của mình tốt hơn xưa. Chúng tôi đủ thực tế để biết thừa là rồi đến ngày nào đó thì điều đó sẽ đến nhưng khi nó đến chúng tôi sẽ bình thản y như chúng tôi đã từng thế. Điều rõ ràng nhất là nếu bạn cứ nhìn vào hành động Bức Tường xưa tới nay, chúng tôi chả tùy tiện cái gì mà làm gì cũng hết mình, hết tay. Tự cho rằng sống trên đời hết mình với điều mình thích, mình đam mê là sướng rồi. Chặng cuối nó có thế nào có còn quan trọng gì khi mà hôm nay ta ngạo nghễ và dám chơi tới tầm.

* Rock, chắc là khó mà “chạy show” như các nghệ sĩ khác… Các anh có bao giờ thấy chạnh lòng khi dù đam mê đến mấy thì khác với các nghệ sĩ rock trên thế giới, với các anh dường như rock vẫn chỉ là chuyện để làm khi “trà dư tửu hậu”?

- Chạnh lòng là sao? Đó là nỗi xấu nhổ của làng nghệ thuật nước nhà đấy. Không nuôi nổi văn hóa tinh thần để tới nỗi những người sáng tạo cho văn hóa tinh thần và kiếm kế sống bằng con đường khác. Bảo sao nhiều thứ nó nhảm nhí phát triển nhanh tới thảm họa mà mọi người chỉ biết la làng la toáng lên thôi.

CHÚNG TÔI BIẾT KHÁN GIẢ MUỐN GÌ!

* Thường thì rất dễ nhận diện ra một nghệ sĩ nhạc rock (cũng như fan của họ) vì cái vẻ bề ngoài cùng những thú chơi khó mà giống ai… Là rock mà người ta như vậy, hay ngược lại? Cụ thể ở trường hợp của Trần Lập thì sao?

- Là gì đi chăng nữa thì xin vui lòng đừng hiểu sai về rock như thế. Rock sống đúng bản chất và biết chọn lựa sự khác biệt để không lẫn lộn với ai mà thôi

* Có khó để cân bằng cuộc sống không khi mà chắc hẳn rock chưa bao giờ nuôi nổi anh?

- Nói là dễ thì đó là sự khoác lác tới ngớ ngẩn.

* Live show Nhiệt vẫn sẽ có một phần cho các bài hit gắn với tên tuổi Bức Tường 16 năm qua, tại sao không là những bài hoàn toàn mới cho một live show lâu lắm rồi mới có lại của Bức Tường?

- Chúng tôi cũng đủ tỉnh táo để biết rằng khán giả của Bức Tường muốn gì. Chúng tôi không có tư tưởng chơi nhạc chỉ để thỏa mãn cái tôi mà phải vì cả đối tượng tìm đến với mình. Khi mà bạn đã khoác tấm áo chuyên nghiệp bạn phải biết hướng về ai hoặc những ai, cái TÔI là cái xin vui lòng để ở nhà cho xã hội họ nhờ.

* Khán giả hôm nay của Bức Tường theo anh sẽ là ai?

- Không chỉ là sinh viên mà là...mọi người có chất.

* Cách nào để anh có thể giữ được sức lực của mình cho một đêm diễn hai tiếng đồng hồ với một thứ âm nhạc “mất sức” như rock?

- Luyện tập và luyện tập. Tìm cách nhận sự trợ giúp từ bạn bè thông minh nhất cho tới các chuyên gia...y tế.

* Hạnh phúc của Trần Lập thời hiện tại mang gương mặt của ai?

- Nói ra thì như khoe nhưng tôi có được thế này là từ tư tưởng không chỉ riêng ai. Của Bố mẹ tôi (đã qua đời), của anh chị tôi, bạn bè tôi và quan trọng nhất là người vợ cùng những đứa trẻ của tôi.

· Không ai đủ can đảm để chê khán giả nhưng khán giả nước nhà thì nhìn chung là không muốn bỏ tiền mua vé giá cao. Trong khi đó, họ có quyền chỉ trích thậm chí dè bỉu "sao cái bọn nghệ sĩ chúng nó cứ hét giá, cứ làm tiền?". Chớ trêu là giới nghệ sĩ, những người biết làm tiền giỏi từ nghệ thuật đâu có nhiều, thậm chí họ kiếm được nhiều tiền lại từ khả năng thiên bẩm của họ về lĩnh vực khác. Còn khủng hoảng sáng tạo thì luôn là vấn đề muôn thuở của các nghệ sĩ đỉnh cao. Khi mình đã tự nhận ra mình đang chơi thứ cũ kỹ đến hàng thập kỷ mà chưa thể đủ điều kiện thay đổi mình để cho ra cái mới, họ sẽ khủng hoảng. Còn tự ái nghề nghiệp là giọt nước tràn ly. Nói theo kiểu mơ mộng, kiểu tự nhủ, kiểu rất...VN đó là "thôi thì được lòng công chúng là phần thưởng lớn nhất rồi, tiền bạc hay danh hiệu chả là gì". Xin nói thẳng đó là lối suy nghĩ thiếu thực tế. (Trần Lập)

· Mười câu hỏi ngắn

* Nghệ sĩ nào có ảnh hưởng nhất đến anh? Tại sao?

- Tôi là con người điển hình của học tập và thậm chí cả bắt trước nếu không được cho học từ quá nhiều con người. Kể ra thì bao nhiêu chữ cho vừa được.

* Ước mơ thơ bé của anh là gì? Nó có giống với hình ảnh Trần Lập hiện tại?

- Gần giống thôi.

* Một ngày của anh?

- Mỗi ngày với tôi là một... ngày khác.

* Cái gì không thể thiếu trong hành trang của anh mỗi khi ra đường?

- Quần áo, ví, điện thoại và một việc gì đó đang gào réo ầm ầm.

* Có một thứ nhạc cụ nào anh mơ ước chơi giỏi mà lực bất tòng tâm không?

- Piano, guitar

* Nếu Trần Lập bị quẳng vào một nhà hát trong đêm của nhạc giao hưởng thính phòng dài 3 tiếng, anh sẽ ra sao?

- Ngon giấc tại chỗ!

* Điều cay đắng nhất mà anh đã từng cảm thấy (nhận được) từ khán giả của mình?

- Là còn nhiều người Việt Nam vẫn coi âm nhạc là thứ Xướng ca Vô loài.

* Một rock band cần có những phẩm chất gì?

- Dám làm dám chịu, dám sống đúng là mình. Đương nhiên rồi, họ phải có khả năng thiên bẩm với thứ mà họ chọn.

* Điều tiếc nuối nhất trong 4 năm Bức Tường không tồn tại?

- Đó là chúng tôi vẫn chưa đủ thời gian để có thể làm giầu.

* Mong chờ nhất của Trần Lập với live show Nhiệt là gì?

- Thành công như nó cần phải thế!

* Ngày 17-12 tại HN, Bức Tường sẽ có live show Nhiệt đánh dấu một năm tái ngộ của ban nhạc với những bản hit quen thuộc đã làm nên tên tuổi của Bức Tường như Bông hồng thủy tinh, Cơn mưa hoang dã, Tâm hồn của đá hay Mắt đen, Vô hình, Cây bàng, Con số không… Người nghe cũng đến với những ca khúc trong album Ngày khác như Ngày khác, Anh sẽ đến hay Hoa ban trắng. Cùng với vị trí của người thủ lĩnh trên sân khấu, nhạc sĩ/ca sĩ Trần Lập cũng đảm nhiệm vai trò đạo diễn cho đêm diễn này.

42 tỷ và chị đàn bà tỉnh lẻ

2011-11-07T17:27:00.002+07:00

......

Có quá nhiều người phẫn nộ với vụ thất thóat 42 tỷ đồng tại Cục điện ảnh VN, và dường như chẳng ai tin được lời phân trần của các quan chức đứng đầu Cục, rằng họ đã bị một kế tóan viên qua mặt. Rõ ràng đây là một vụ lừa đảo, và người bị lừa chắc chắn là những người dân đóng thuế, tuy nhiên ai là kẻ chủ mưu thì cho đến giờ cũng vẫn còn chưa thể khẳng định. Mặc dù với những gương mặt hết sức đạo mạo và ngây thơ, hai ông Cục trưởng và Cục phó vẫn đang cố thuyết phục công luận và các cơ quan điều tra, rằng họ thực ra cũng là nạn nhân mà thôi.

Kịch bản tồi hay là diễn viên kém?

Thật khó tưởng tượng một kế tóan viên có thể lừa đảo hàng lọat các cán bộ ở vị trí cao hơn mình, lừa đảo cả các ngân hàng, và thực hiện hành vi này trong vài năm liên tiếp. Hệ thống kế tóan VN không đơn giản như trong phim Mỹ, người ta không thể mở một cái cặp ra, nhấn vài con số mật mã và chuyển những số tiền khổng lồ vòng quanh thế giới. Ở VN thậm chí bạn không thể rút tiền nếu CMND bị rách, ký chữ ký không giống như chữ ký đã đăng ký, và ai đã phải đến các cơ quan nhà nước để nhận tiền bán hàng, thì đều biết công việc này vất vả gian nan đến thế nào, dù là bạn có đủ Hợp đồng và các giấy tờ cần thiết.

Số tiền 42 tỷ không lớn trong ngành điện ảnh, nơi mà kinh phí làm phim có thể lên đến hàng trăm triệu đô la Mỹ. Nhưng trong điều kiện kinh tế khó khăn tại VN, trong bối cảnh thê thảm hiện nay của điện ảnh nước nhà, rất nhiều diễn viên, đạo diễn phải bươn chải kiếm sống bên ngòai, hầu như bộ phim nào cũng phải tìm doanh nghiệp tài trợ, và hầu như bộ phim nào lên sóng truyền hình hay ra rạp cũng nhận được phản hồi thiếu thiện cảm của số đông khán giả, thì số tiền này không chỉ còn là 42 tỷ nữa, nó đã thành tia lửa làm bùng nổ sự phẫn nộ không chỉ trong giới nghệ sỹ điện ảnh VN.

Các quan chức Cục điện ảnh cố gắng đóng vai ngây thơ trong vụ này. Cả ông Lại Văn Sinh và ông Lê Ngọc Minh đều tỏ thái độ không biết gì, và khéo léo ngỏ ý rằng họ thật ra đã bị lừa. Thậm chí họ chỉ lên tiếng xin từ chức khi làn sóng phản đối của các nghệ sỹ và của báo chí đã dâng cao đến mức họ không còn lựa chọn nào khác. Nếu không, có lẽ họ vẫn thản nhiên mang theo vài bộ phim lấy cớ để bay qua Mỹ dự giải Oscar, và thậm chí vẫn giữ vị trí Trưởng phó ban tổ chức liên hoan phim VN sắp tổ chức vào tháng 12 sắp tới.

Ai đã lừa ai?

Dù có tiền hay không có tiền, chúng ta đều biết thời gian gần đây, các Ngân hàng Việt Nam rất cần huy động vốn, những người còn tiền mặt được săn đón tận tình, và lãi suất gửi Ngân hàng đã có lúc lên đến 18%, thậm chí 19%. Ở thị trường vốn bên ngòai, nhiều khi người ta phải vay nóng nhau với lãi suất gấp nhiều lần so với ngân hàng huy động. Nắm trong tay vài chục tỷ đồng, chắc chắn ông Cục trưởng Cục điện ảnh đã được các ngân hàng săn đón chào mời nhiệt tình. Thời gian hiện nay, ai để trong Ngân hàng chỉ cần vài tỷ đồng là đã được các giao dịch viên chăm sóc tận tình, tư vấn cách gửi sao cho có lợi nhất, chỉ cần chủ tài khỏan có ý định rút tiền ra, là Ngận hàng đã cử cán bộ gọi điện thăm hỏi tư vấn, tìm cách giữ chân chủ tài khỏan sao cho tiền không đi được qua ngân hàng khác.

Với số tiền lên đến 42 tỷ thì chủ tài khoản có thể coi là khách VIP của tất cả các Ngân hàng. Lãnh đạo Cục điện ảnh chỉ cần gửi vào Ngân hàng 1 tháng đã phát sinh tiền lãi lên đến hơn sáu trăm triệu đồng, đủ trả lương cho hàng trăm nghệ sỹ. Tính lũy tiến thì số lãi phát sinh hàng năm từ 42 tỷ có thể lên đến khỏang 8 tỷ đồng. Dù có là những nghệ sỹ đi mây về gió, suốt ngày đi xem liên hoan phim nước ngoài, chắc hẳn các quan chức trong Cục cũng hiểu rõ mối lợi này. Rất khó tin rằng các ông chủ tài khỏan khổng lồ như vậy, lại thờ ơ đến mức không hiểu rằng trong 2 năm vừa qua, chỉ gửi Ngân hàng thôi là họ đã nhận được khỏan lãi phát sinh hàng chục tỷ đồng.

Lãi suất có kỳ hạn được giữ ở mức rất cao, nhưng lãi suất không kỳ hạn thì vẫn được nhiều Ngân hàng để ớ mức thấp (vài phần trăm); về nguyên tắc kế tóan có thể dùng thủ thuật rút tiền ở tài khỏan công ty ra đưa vào các tài khỏan khác để hưởng lãi suất cao; sau đó chuyển tiền quay về tài khỏan công ty để bỏ túi khoản chênh lệch lãi suất khổng lồ nói trên.

Tuy nhiên dù có giao dịch kiểu gì chăng nữa, thì cũng rất khó tin rằng chủ tài khỏan không hề hay biết gì về các phát sinh liên quan đến tài khỏan do mình quản lý, trong một thời gian dài đến như vậy. Gửi tiền vào Ngân hàng dưới bất kỳ hình thức nào, ngắn hạn, dài hạn và không thời hạn đều phát sinh lãi suất, và chủ tài khỏan đương nhiên phải biết về những phát sinh này. Phải chăng trong vụ này còn rất nhiều uẩn khúc, và những gì công luận được biết vẫn chưa đủ một nửa sự thật?

Mắt xích quan trọng nhất của vụ này tất nhiên nằm ở Phạm Thanh Hải, kế toán viên được cho là đã trốn qua Canada. Có lẽ có một số người tin rằng Canada ở rất xa, và vụ án này sẽ từ từ chìm xuồng vì… nhân chứng đâu? Nhưng Phạm Thanh Hải vẫn còn vợ con, gia đình ờ VN; và chắc chắn anh ta không thể đi đâu mãi được. Con người không thể sống mà không còn bất kỳ một mối quan hệ nào với gia đình, vợ con, bạn bè, người thân, quê hương, tổ quốc. Thậm chí nếu Interpol không can thiệp, thì một ngày nào đó không xa, anh ta cũng sẽ phải về VN, và mọi chuyện sẽ được làm sáng tỏ.

Ông Cục trưởng, ông Cục phó và chị đàn bà tỉnh lẻ

Đọc báo chí và các mạng xã hội những ngày này, thấy không chỉ các nghệ sỹ, mà rất nhiều người dân bình thường cũng căm phẫn với vụ bê bối tại Cục điện ảnh. Tuy nhiên trong dòng thác thông tin toàn những chuyện hiếp dâm tập thể trẻ vị thành niên, cướp vàng, giết người không ghê tay, suy thóai kinh tế tòan cầu, các tổng công ty thua lỗ hàng ngàn tỷ, VFF tiêu cực tham quyền cố vị,… thì bản tin về vụ bê bối của Cục điện ảnh, và về vụ hiếp dâm mà nạn nhân là chị L.T.H.P ở Quy Nhơn Bình Định, là những bi hài kịch hiếm hoi không chỉ làm người nghe phẫn nộ, mà còn không thể nhịn được cười vì những tình tiết... tưởng như có trong phim VN.

Chị L.T.H.P là một người đàn bà có nhan sắc ở Quy Nhơn, báo chí không nói rõ chị đã bao nhiêu tuổi, nhưng nhan sắc của chị vẫn làm chàng trai trẻ Nguyễn Duy Nghiêm (sinh năm1990) không thể cầm lòng. Luôn thổn thức nhớ nhung, vào một đêm thanh vắng, hắn đã liều mạng lẻn qua nhà chị mở cửa phòng lao đến bịt miệng và đòi giao cấu. Chị P không biết chống cự được bao lâu, nhưng cuối cùng đành nghe theo lời Nghiêm và cẩn thận đưa bao cao su để trên đầu giường cho Nghiêm sử dụng. Chuyện lạ còn chưa dừng ở đây, mà còn kéo dài thêm 3 lần nữa, lần nào chị P cũng đưa “đồ nghề” cho Nghiêm dùng!

Không hiểu tại sao chị P lại quyết định tố cáo Nghiêm sau 3 lần “hiếp dâm”, và cũng chưa rõ ai đã là người đầu tiên phát hiện ra việc 42 tỷ đã bay hơi khỏi tài khỏan của Cục điện ảnh sau hai năm chẳng ai biết gì. Tại sao một người đàn bà quê mùa như chị P còn biết chuẩn bị bao cao su để tự bảo vệ mình, biết tố cáo tội phạm trước khi anh ta kịp đi đâu đó, ví dụ trốn ra nước ngòai chẳng hạn. Vậy mà các quan chức quản lý một Cục “văn hóa” to đùng như vậy, lại cứ ngây ngô đến mức tội nghiệp, cứ như một bà già nhà quê lên Hà Nội bị móc trộm tiền.

Có thể rất nhiều người mỉm cười trước tình tiết 3 lần “hiếp dâm” của vụ án chị P; nhưng dù sao chuyện này cũng còn dễ hiểu hơn chuyện một kế tóan viên 2 năm liên tục rút hàng chục tỷ ra khỏi tài khoản không phải của mình. Cũng chưa rõ Nguyễn Duy Nghiêm sẽ phải trả giá cho tội của mình bao nhiêu năm tù, vì dù sao pháp luật cũng bảo vệ kẻ yếu, đặc biệt là phụ nữ trong những trường hợp nhạy cảm thế này.

Tuy nhiên chị P là một người đàn bà yếu đuối, chỉ đánh mất cái mình có, chứ không làm ảnh hưởng đến ai. Còn các quan chức Cục điện ảnh đánh mất tài sản do nhà nước và nhân dân giao phó. Và dù sự việc có góc độ khôi hài đến đâu, những người có liên quan cũng không thể không nghiêm túc khi trả lời các câu hỏi của công luận và của các cơ quan điều tra.

Ở nhà một mình

2011-11-06T18:06:00.005+07:00

1. Hốt hoảng trong 20 phút đầu tiên của việc bỗng dưng bị bỏ lại một mình trong căn nhà rộng thênh, cảm giác ngợp trong không khí loãng, trống ngực đập và mắt như mờ đi một lát. Rồi cố gắng trấn tĩnh, cố gắng cân bằng lại bởi phải tự hiểu rằng đây chỉ là cảm giác một mình tạm thời trong ngày hôm nay mà thôi.

2. Sự mất tự tin ập đến khi người ta bỗng nhận ra rằng mình không đơn độc trong một ảo ảnh mình tự vẽ ra lâu nay. Là ảo ảnh đấy, nhưng ảo ảnh rực rỡ và biết tỏa sáng nên vẫn có những con thiêu thân lao vào. Cố gắng mà quên đi rằng lâu nay mình vẫn hít thở, đụng chạm và sống bằng ảo ảnh, vì ảo ảnh. Đừng thế, bạn vịt. Cuộc đời còn nhiều thứ hay hơn chứ.

3. Những nỗ lực chỉ làm cho khoảng cách thêm xa chứ không gần. Phải biết yêu bản thân mình thôi, yêu thật nhiều, yêu hơn cả thực sự những gì mình có. Trong những bước đi bồng bềnh của tổn thương và đổ vỡ, vẫn phải nhận ra còn rất nhiều người đang bên mình, sẵn sàng bên mình và biết đâu còn có ai đó sẵn sàng đỡ lấy mình, dù chỉ là một bờ vai.

4. Ham muốn là thứ khó định hình nhất. Bởi vì bản thân việc cố định nghĩa rằng mình thực sự ham muốn gì đã tốn quá nhiều thời gian, quá nhiều nơ-ron thần kinh và sự xao lãng không đáng có khi công việc ngập lụt xung quanh. Công việc, đó là thứ nuôi sống mình thì tại sao lại nỡ đối xử với nó không công bằng chứ? Cảm ơn bạn đã nhắc em điều đó.

5. Cơm nghĩa là thứ mà người ta sẽ chán khi được ăn thường xuyên, ăn no và chưa bao giờ phải khó nhọc để có cơm mà ăn. Cảm ơn bạn đã nhắc em điều đó. Nhưng có những thứ ngàn đời không thay đổi được bởi em đã là đàn bà kiểu Việt Nam, lụy tình, nô lệ vô điều kiện và bất tận mỗi khi rơi vào mê cung yêu đương với một người đàn ông. Vâng, dù đó là ai.

6. Trả nghiệp, càng ngày càng tin vào điều đó khi có những thứ mình đã làm một cách vô thức khi còn quá trẻ nay bỗng nhiên hứng lấy chuyện tương tự chỉ khác là vị trí đảo ngược mà thôi. Giá như được làm lại, giá như được làm lại... thì có lẽ người đàn ông biết gọi cho em ở phố nhà thờ lúc chuông đồng hồ điểm 7 giờ chỉ để cho em nghe được tiếng chuông ấy đã không có cơ hội chạm vào em theo cái cách làm em đau đến thế.

7. Cách nào, để chấp nhận rằng không ai tắm hai lần trên một dòng sông bởi một thoáng chốc thôi vẫn dòng sông ấy mà nước chảy qua đã là dòng nước khác? Yêu anh vô điều kiện, yêu anh như anh là anh, nhưng sao khó thế bởi những ám ảnh yêu thương quá vãng làm người ta khốn khổ khi cứ ngỡ được tắm trong dòng nước cũ, mà không phải thế!

8. 1, 2, 3, 4 và 5. Thay đổi được điều gì? Khi em vẫn thế chỉ có anh là khác?

9. Càng viết, càng bình tĩnh lại, ở một độ tuổi nào đó, người ta cũng phải biết cách nổi điên đúng lúc như bù cả quãng thời gian kiên nhẫn đến bất ngờ. Pearl Harbor: ừ giá như quá khứ ảnh hưởng đến hiện tại chỉ là một chiếc quan tài mang xác người cũ, một dấu ấn buồn nhưng là điểm tựa hạnh phúc êm dịu của Evelyn.

10. Đời thay đổi khi ta thay đổi. Phải thế thôi, dù như thế sẽ là cách tự làm đau mình thêm lần nữa. Bởi không hiểu nợ gì mà vết đau ấy chẳng chịu lành. Thương mãi làm gì, phải biết thương mình chứ. Hãy tự cứu mình trước khi trời cứu! Mà trời, thì làm gì có thật mà đợi chờ, phải không anh?

Nhân chuyện nghệ sĩ Việt dự Cannes

2011-05-23T09:55:00.004+07:00

Post lại bài này nhân xem cái này: http://vnexpress.net/gl/van-hoa/guong-mat-nghe-sy/2011/05/hong-anh-dien-ao-dai-tham-lau-dai-co-chau-au/page_2.asp

Shanghai và những con Gấu trúc!

Nhiều người có vẻ rất thất vọng, thậm chí phẫn nộ trước việc 2 cô ca sỹ, doanh nhân kiêm người mẫu VN chỉ đóng vai phụ chừng 2 giây trong phim Shanghai – một siêu phẩm điện ảnh trị giá 45 triệu đô la. Thực ra, một danh nhân VN là cố nhà văn Nguyễn Tuân cũng đã từng khăn gói qua Hongkong chỉ để đóng vai y tá khênh cáng cứu thương, đi rất nhanh không rõ mặt ngang qua khuôn hình cũng chỉ trong vài giây. Tham gia vai quần chúng trong phim không phải là cái tội, không ai dám thất vọng với cụ Nguyễn vì chuyện này, và cụ cũng chỉ coi đó như chuyến đi chơi.

Nhưng chuyện xuất ngoại đóng phim của hai người đẹp này dường như không chỉ là chuyến đi chơi. Nó đã được khéo léo đưa tin rất nhiều lần bằng nhiều cách khác nhau. PR vốn là “nghề của nàng” mà! Sau những buổi họp báo rầm rộ, những phát ngôn nửa kín nửa hở đăng trên nhiều tờ báo lớn, hầu hết khán giả VN dù đã quen với chuyện treo đầu dê bán thịt chó, nên cũng không hy vọng sẽ được xem người đẹp được vào vai diễn hòanh tráng; nhưng cũng còn cố chờ đợi vai phụ có thể là mờ nhạt, mà tối thiểu cũng có thể thấy họ cười duyên một cái hay là nói vài câu. Ừ để xem đứng bên cạnh chị Củng Lợi thì ai xinh hơn ai? Ai cũng bảo thế. Để rồi xem xong phim thì ai cũng sững sờ vì không thể nghĩ đến những vai quần chúng thảm hại đến như vậy. Dù có biện minh thế nào chăng nữa, thì 2 giây cũng vẫn là một thời gian quá ngắn để cần đến những ngôi sao điện ảnh, dù có là “ngôi sao” của quốc gia đang ở vùng trũng của điện ảnh thế giới. Vậy thì tại sao đạo diễn của Shanghai là Mikael Hafstrom lại bỏ tiền để mời những người đẹp từ một đất nước xa xôi, mới gia nhập WTO được vài năm, đến tham gia vào vai diễn có thể chỉ cần vài cô sinh viên bản xứ có đôi chút nhan sắc là cũng có thể đảm đương, với một chi phí chắc chắn là rẻ hơn rất nhiều lần? Ai có lợi trong cuộc chơi này?

Có thể vì Shanghai là bộ phim liên doanh Mỹ - Trung. Người Mỹ vốn nổi danh vì tính thực tế. Còn người TQ không chỉ giỏi sản xuất hàng rẻ tiền, lại rất khéo léo trong kỹ thuật buôn bán và ngoại giao. Thời chiến tranh lạnh, khi căng thẳng về ý thức hệ lên cao, hai phe Tư Bản và XHCN rất khó nói chuyện được với nhau bằng con đường ngọai giao truyền thống. Vào tháng 4.1972 người TQ đã thành công trong việc sưởi ấm quan hệ với Mỹ bằng cách gửi tặng vườn thú Washington hai con Gấu trúc mang tên Linh Linh và Hưng Hưng như tín hiệu hòa bình và thiện chí. Hàng chục ngàn người Mỹ đã kéo đến sở thú để ngắm những con Gấu trúc đáng yêu này, gây nên cơn sốt Gấu trúc ở Mỹ, thậm chí năm 1972 còn được gọi là năm Gấu trúc. Những con vật hiền lành, vô hại, bụ bẫm và xinh đẹp như những chú búp bê này đã góp phần giúp hai nước xích lại gần nhau hơn, và sau đó có thể từng bước cải thiện quan hệ song phương, dẫn đến những động thái mạnh mẽ trong vịêc thúc đẩy hợp tác toàn diện như hiện nay giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới. Cho đến nay, Gấu trúc vẫn là con bài mạnh trong chiến lược ngoại giao của TQ với nhiều quốc gia khác như Nhật, Australia và Anh. Dù ở nơi nào, mỗi khi chúng xuất hiện đều gây ra cơn sốt chưa từng có trên các phương tiện thông tin đại chúng. Nhiều con gấu trúc còn được đón tiếp như nguyên thủ quốc gia.

Năm 1972, chuyên cơ chở gấu trúc vừa bay vào lãnh thổ Nhật thì đã có đội chuyên cơ chiến đấu yểm trợ. Năm 1974, vườn thú London xây thang máy riêng cho Gấu trúc lên xuống. Chỉ với khoản chi phí nhỏ, nhưng những nhà ngoại giao đã rất thành công, vì những con Gấu trúc xinh đẹp và có vẻ ngoài hiền lành đã gây sự chú ý và dành được thiện cảm của người nước ngoài tới TQ – quê hương của chúng.

Kinh nghiệm từ ngoại giao Gấu trúc đã được các công ty tư nhân trên tòan cầu áp dụng khéo léo trong một số chiến dịch xây dựng và quảng bá thương hiệu của mình. Có thể tạm gọi là “marketing Gấu trúc”.

Còn nhớ gần đây nhãn rượu C. cũng mời khá nhiều văn nghệ sỹ VN đi Pháp chơi “nhân dịp LHP Cannes”. Tất nhiên chẳng có ai cho không ai cái gì, đại diện nhãn rượu C. đã đưa đoàn đi loanh quanh châu Âu, chỗ nào có gì đẹp, nhìn lạ lạ, có cái nhà nào to, có sân bay nào lớn, cũng dừng lại chụp ảnh gửi về cho một số báo đăng tải, thậm chí khi không kiếm được chỗ đẹp đẽ đàng hoàng, thì thôi chỗ nào có chai rượu to, hay cái gì đó liên quan đến rượu, đều được người đại diện của nhãn rượu kéo vài người đẹp lại chụp ảnh rất cẩn thận để gửi về nước làm cho kịp tin. Chuyến đi còn thành công tới mức nhãn rượu C. đã được đưa tin tại VN như “nhà tài trợ chính” của liên hoan phim Cannes! Sự thật ai là nhà tài chợ chính của liên hoan phim này, thì mọi người đều có thể dễ dàng tìm thấy trên trang web của Cannes. Với những khoản chi phí tuy rất hoành tráng với một vài cá nhân nhưng thực ra chẳng đáng là bao so với ngân sách quảng cáo của một nhãn rượu như C., những người tổ chức chuyến đi đã lo liệu được một “đàn Gấu trúc” phải nói là “hàng tuyển” tại VN! Và chắc chắn mọi người còn chưa quên, trước chiến dịch marketing này của nhãn rượu C., thì nhãn rượu H. cũng có một chuyến đi tương tự, nhưng không được hoành tráng bằng. Tuy nhiên nhóm marketing cho nhãn rượu H. đã thể hiện sự chuyên nghiệp và sáng tạo tuyệt vời trong việc chọn lựa nhân vật đại diện chuyến đi chơi này. Những tấm ảnh chất lượng cao chụp đủ các góc cạnh hai cô hoa hậu đang xuân thì, cao to, khỏe mạnh, lúc nào cũng bốc lửa tràn đầy sức sống song hành trời Tây cùng nhà sử học đứng tuổi với mái tóc nhuốm màu sương gió luôn mỉm cười âu yếm ân cần, quả thật là những hình ảnh đánh mạnh vào trí tưởng tượng của hàng triệu độc giả - những khách hàng tiềm năng của nhãn rượu quý phái này.

Ai cũng thấy nhãn rượu C. và H. phải chi khá mạnh tay cho những chiến dịch marketing của mình. Nhưng rất ít người biết được những nhà sản xuất phim Shanghai tốn bao nhiêu tiền (hay là được bao nhiêu tiền?) cho hai giây đóng phim của hai người đẹp VN. Theo kinh nghiệm của những nhà làm phim, thì thù lao cho vài giây đóng một vai quần chúng không đáng là bao. Thậm chí thực tế quay phim ở VN, có rất nhiều bạn trẻ còn sẵn lòng đóng miễn phí chỉ để được lên hình. Trong một số trường hợp đặc biệt, đạo diễn còn được diễn viên năn nỉ, “quà cáp”, để được một lần lọt vào ánh sáng ma lực của phim trường.

Nhưng chắc chắn rằng vài giây đó đã giúp bộ phim này nhanh chóng dành được sự quan tâm của hàng triệu người VN ngay từ khi nó bắt đầu quay. Hiếm có bộ phim nào được đưa tin nhiều như thế trên các tờ báo lớn của VN. Trong thời buổi tin tức là vàng, vài cm trên báo trị giá hàng ngàn đô la như hiện nay, thì dân làm PR chuyên nghiệp cũng phải ngả mũ kính phục chiến dịch “marketing Gấu trúc” củaShanghai. Có lẽ sự thành công về mặt PR này được tăng thêm còn do tâm lý sính ngọai đã ăn sâu vào trong tâm trí của chúng ta. Tất cả những gì có chút liên quan đến yếu tố ngọai quốc, dù là căn chung cư cao cấp, tấm bằng tiến sỹ rởm, dự án đóng phim Hàn Quốc không bao giờ được thực hiện, hay là vai quần chúng lướt nhanh qua khuôn hình, cũng đều gây sự chú ý trên mức bình thường. Shanghai không chỉ là phim nước ngoài, nó còn là bộ phim lớn với sự tham gia của những ngôi sao địên ảnh tầm cỡ thế giới, đang rất được ưa chuộng tại VN. Vì thế, khi nhìn cô ca sỹ xinh đẹp như con búp bê, mắt lấp lánh tự hào trong buổi họp báo “Công bố vai diễn trong phim Shanghai”; nhiều đồng bào của cô chắc cũng hết sức tin tưởng, mơ ước về một ngày không xa lắm, người Việt có thể giơ cao bức tượng vàng Oscar ở nhà hát Kodak mãi tận xứ Los Angeles.

Nếu tính toán rằng không chỉ VN, mà các quốc gia đang phát triển khác cũng có lòng ái mộ với điện ảnh nước ngoài cuồng nhiệt như vậy, có lẽ đạo diễn Mikael Hafstrom đã mời mỗi nước vài cô ca sỹ qua để đóng vai phụ trong những cảnh quay của mình. Thật ra một bộ phim như Shanghai thì cần đến hàng ngàn vai phụ, thậm chí hàng chục ngàn nếu đạo diễn thấy có lợi. Đơn giản chỉ cần làm cho đường phố đông đúc lên, quán rượu nhiều người hơn, gái nhảy nhiều hơn, hay là… nhiều xác chết hơn chẳng hạn! Hàng ngàn vai phụ đó tổ chức hàng ngàn buổi họp báo “Công bố vai diễn trong phim Shanghai” trên toàn cầu, có lẽ sẽ tạo cho Shanghai một chiến dịch PR rẻ tiền và hoành tráng nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới.

Thành công về mặt PR, đó có lẽ là cái được của những người làm phim Shanghai. Nhưng cuộc chơi nào cũng phải có lợi cho cả hai bên, không ai mất hàng tuần bỏ công bỏ việc chỉ để bay qua TQ chụp hình chung với chị Củng Lợi, vì thực ra được như thế thì có nhiều cách rẻ tiền và đẹp hơn rất nhiều, vì dụ như phần mềm chỉnh sửa ảnh photoshop. Tham gia bộ phim này chắc chắn những người đẹp VN hiểu rõ hơn ai hết thời lượng và giá trị của vai diễn của mình chỉ ở mức nào. Và cũng chẳng ai khác ngoài họ biết rõ những cái được, cái mất khi tham gia vào vài giây trong phim. Những phát ngôn thổi phồng quá đáng xung quanh vai diễn, thực ra cũng là điều có thể thông cảm được. Có những người sống bằng tin tức, sống bằng scandal, có những người trả tiền cho tin tức, trả tiền cho scandal. Và thực tế thì rất nhiều tin tức còn lá cải và rẻ tiền hơn rất nhiều vẫn được nhét vào mắt người đọc hàng giờ trên đủ các loại báo. Cũng không nên trách họ đã cố lăng xê chính mình, vì nếu họ không làm như thế thì mới là đáng trách.

Ngoài những khoản cát-sê tượng trưng (nếu có) cho hai giây đóng vai quần chúng (ở VN, giá mỗi ngày quay cho vai diễn kiểu này vào khoảng 200 ngàn cho nghệ sỹ bình thường đến 500 ngàn cho NSND). Cái lợi của những người đẹp tham gia vào dự án phim này là những dòng tự giới thiệu hoành tráng trong lý lịch cá nhân. 2 giây trong bộ phim được đầu tư lớn như Shanghai với hàng loạt các ngôi sao của TQ và Mỹ, nói cho cùng thì cũng còn giá trị hơn nhiều so với vài ngày du học với phiên dịch để lấy bằng tiến sỹ rởm của một số quan chức VN. Vài phần trăm sự thật dù sao cũng có giá trị hơn là sự dối trá toàn diện? Có phải không nhỉ?

Vẫn biết có nhiều nghề nghiệp phải kiếm sống bằng hư danh; nhiều cô gái phải thành danh bằng bộ ngực bơm silicon, nhiều chàng trai phải vươn lên dành chỗ dưới ánh mặt trời với những tấm bằng giả chứ không phải bằng kiến thức của chính mình. Nhưng sao vẫn thấy đau lòng khi nghĩ đến những thế hệ tương lai sẽ lấy ai làm thần tượng, khi mọi sự thật rồi sớm muộn cũng được lôi ra ánh sáng trong thời đại của Google, Facebook và của các phương tiện truyền thông đại chúng như ngày nay!

Ngoại giao Gấu trúc không phải là một thủ đoạn xấu xa, những con Gấu trúc xinh xắn trong bàn tay các nhà ngoại giao TQ tuy không biết nói nhưng may mắn được rơi vào tay của những người có cái tâm trong sáng và đầy thiện ý. Nhưng khi mưu sách này được những doanh nhân sử dụng, thì dưới ảnh hưởng của đồng đô la, mọi thứ cũng chưa biết thế nào. Chỉ mong rằng sau này sẽ không có công ty nào nhuộm lông chúng thành màu vàng của thuốc lá 555 hay là treo lên lưng chúng một đoạn poster quảng cáo, rồi lôi đi họp báo và làm từ thiện khắp nơi để thu hút sự chú ý của đám đông vốn có bản năng hết sức tò mò với những gì quái lạ, bất thường và xinh đẹp.

Lượm

2011-04-05T11:34:00.007+07:00

Hoa nhài tự trồng ngoài bancon

Em Lượm trắng mới về nhưng ra dáng chủ nhà lắm

Em Lượm vàng vốn là con của mẹ mèo hoang đẻ ở gầm cầu thang chung cư nên có dáng ngủ rất oái oăm, dúi mõm xuống thảm ngủ sấp như thế này.

Buổi sáng của hai chàng trai "đã bị thiến" ở ngoài bancon

Em Lượm đã lớn thế này rồi

Em vật nhau cả ngày

Chị nằm dưới 2 em leo lên thành sofa để oánh nhau

Mặt lừa tình quá đi
Chuẩn bị xông vào cắn này

Nàng Thơ

2011-03-11T09:44:00.000+07:00

Lá thu - Lưu Quang Vũ

2011-02-22T22:51:00.008+07:00

Quán cà phê dưới gầm cầu xe lửa

Hạt mưa đen rơi trên ô kính vỡ

Ngón tay dài trong bóng tối run run

Lá đầu thu xao xác bên đường

Trời chuyển gió sắp quay cuồng bão lớn

Điều tôi nói phải chăng là quá muộn

Em u buồn em có nhận hay không?

Em gầy như huệ trắng xanh

Ngọn lửa nhỏ giữa hai vực thẳm

Em tê dại em âm thầm kiêu hãnh

Em cô đơn như biển lạ lùng ơi

Đi tìm nhau suốt đời

Sao bây giờ mới gặp

Khi mặt đất mênh mông đầy biến loạn

Khi bước chân lầm lạc

Khi con người giết nhau

Những lá thư không biết gửi về đâu

Những hải cảng không có tàu cập bến

Quen thất vọng tôi hồ nghi mọi chuyện

Tìm trong mắt em náo động những chân trời

Ngõ phố dài hôm ấy mưa rơi

Đã xa vắng trên đường ướt lạnh

Tóc em rối và áo em đỏ thắm

Những bức tranh nổi gió ở trên tường

Hoa cúc vàng – nỗi nhớ của hoàng hôn

Những dãy phố những con thuyền phiêu bạt

Những người con gái con trai im lặng

Mắt mở to trong nắng thẳm mong chờ

Thế giới xanh xao những sự thực gầy gò

Em đã đập vỡ ra từng mảnh

Giấu sôi sục trong những đường nét lạnh

Em đi tìm thế giới của riêng em

Tình yêu và nỗi khổ của riêng em

Niềm tin lớn giữa cuộc đời vô lí

Nghĩ về em bao buổi chiều lặng lẽ

Tìm trong em bao khát vọng không ngờ

Môi tôi run những lời nói dại khờ

Em ẩn hiện sao còn xa lạ thế

Tôi ảo tưởng quá nhiều ư? có lẽ

Em cần gì gió lốc của đời tôi

Mai em đi mùa hạ cũng qua rồi

Tôi ở lại một mình trên phố vắng

Hoa cúc rối chiều xuân nào tôi đến

Chẳng gặp em chỉ màu hoa vàng rực

Đêm nay về đốt lửa giữa hồn tôi

Đêm phòng không tiếng nổ vỡ khắp trời

Thời đau khổ chung quanh đều đổ nát

Nỗi cô đơn đen ngòm như miệng vực

Tôi muốn đi tới đích cùng em

Tôi phải đi tới đích cùng em

Lòng tôi như buổi sớm vẫn nguyên lành

Em nhận lấy, em đừng e ngại mãi

Tôi tan nát tôi kinh hoàng sợ hãi

Em cô đơn rồ dại của tôi ơi

Chúc một năm mới bình an

2011-02-03T07:06:00.008+07:00

Dường như là tình yêu :)

2010-12-27T10:49:00.010+07:00

Rừng Na Uy thử thách với người xem

Hai buổi ra mắt báo giới ở Hà Nội và TP.HCM của Rừng Na Uy đã gây ra một sự xôn xao đáng kể bởi một phim được làm bởi Trần Anh Hùng từt cuốn sách Nhật quá quen thuộc và nổi tiếng...

Đó là những thanh niên Nhật trẻ tuổi của những năm 1960, đối mặt với cuộc đời một cách đầy ngỡ ngàng, hoang mang và ít nhiều bế tắc. Có lẽ trừ nhân vật Reiko Ishida (người sống cùng Naoko trong nhà nghỉ dưỡng ở Kyoto) thì tất cả các nhân vật đều ngang tuổi nhau ở cái ngưỡng của trước vào sau 20 tuổi. Cái chết của Kizuki – người bạn thời ấu thơ của hai nhân vật chính là Toru Wantanabe và Naoko đã được đạo diễn chọn là cái cớ mở ra câu chuyện buồn bã của Rừng Na Uy. Toru và Naoko đã rời Kobe, cố tránh xa những ám ảnh do cái chết của Kizuki gây ra, để rồi lại tình cờ gặp lại nhau.

Tước bỏ đi hầu hết những chi tiết quá cụ thể nhằm lý giải đến tận cùng cho mỗi số phận nhân vật trong nguyên tác của Murakami, Trần Anh Hùng lựa chọn một con đường đi khác để biểu lộ câu chuyện của phim bằng ngôn ngữ điện ảnh của riêng mình.

Một cuốn sách thẫm đẫm về tình dục để cho ra đời một cuốn phim kể nhiều về tình dục nhưng thứ tình dục trong Rừng Na Uy phim không phải là thứ tình dục của đam mê đắm say dễ làm người ta mất lý trí. Tình dục của phim có lúc giống như một sự chia sẻ của đồng cảm, của thân thuộc. Có lúc, làm tình lại là một vị thuốc, một nhát cắt cần thiết đẩy nhân vật bước sang một trạng thái khác để sống tiếp.

Naoko chỉ làm tình một lần duy nhất trong đời vào ngày bước sang tuổi 20, rồi chết với nỗi dằn vặt đến loạn thần rằng mình khiếm khuyết, mình có lỗi với Kizuki và với Toru khi không thể “trơn tru” như một người thường.

Reiko và Toru ngủ với nhau để giúp cứu vớt nhau thoát khỏi sự bất thường mà họ đã rơi vào sau cái chết của Naoko. Reiko biết mình đã được trả lại bản năng đàn bà sau 7 năm chưa từng gần gũi với đàn ông để cô có thể đi ra cuộc sống như một người bình thường. Đó cũng là cái cớ đẩy Toru ra khỏi mộng tưởng của những dằn vặt rằng mình có lỗi khi không cứu được Naoko, giúp Toru tìm lại được cho mình người đàn bà sẽ làm anh cân bằng cuộc sống: Midori.

Trần Anh Hùng đã sử dụng thiên nhiên bốn mùa của Nhật như một nhân vật sống động đồng hành cùng các nhân vật người khác trong phim mình. Khán giả sẽ nhớ mãi cảnh Naoko và Toru co ro đi như chạy bên nhau trên triền núi thấp xanh mướt mắt khi Naoko đau đớn lý giải cho Toru nghe vì sao cô yêu Kizuki mà chưa từng ngủ được với cậu ấy.

Khi Naoko đã chết, trên bờ biển, lẫn trong tiếng sóng là tiếng gào từ lồng ngực nghẹn ngào, đau đớn của Toru, miệng mở ra, tay bóp vào ngực... diễn viên Kenichi Matsuyama đã diễn tả xuất sắc trạng thái của nhân vật trong nỗi mất mát quá lớn. Để khi cảm xúc ấy đã bị đẩy đến tận cùng, thì những lời ngoài hình như cú đấm mạnh cuối , đánh gục xúc cảm của người xem: “Naoko mất rồi. Không gì bù đắp được nỗi đau đớn khi mất đi người ta yêu. Không sự thật, không lòng chân thành, không sức mạnh, không sự tử tế nào có thể chữa lành nỗi buồn khổ ấy... Tất cả những gì chúng ta có thể làm là sống qua những nỗi đau và học được điều gì từ nó. Nhưng chúng ta có học bao nhiêu cũng chẳng giúp ích gì khi đối mặt với nỗi buồn sắp tới...”

Thời gian như sự biến chuyển hoặc ngưng đọng kỳ lạ khi Hatsumi (người yêu của Nagasawa, người bạn luôn rủ Toru đi chơi gái) dựa đầu trên ghế xe chính là chiếc chìa khóa cho người xem tìm ra cảm giác mạch lạc của câu chuyện phim khi vẫn bằng lời ngoài hình rơi trên khuôn mặt bất động mỉm cười xinh đẹp ấy, rằng sau đó hai năm, Hatsumi đã lấy chồng rồi tự tử bằng cách lấy dao cắt vào cổ tay mình...

Thời gian, cũng là những lát cắt hình tinh tế như khi Toru và Midori ngồi bên bể bơi, bỗng nhiên có một cảnh được làm chậm rãi tuyệt đẹp xen vào là khi hai người nhô lên từ dưới nước, chạm khẽ bất ngờ như thể một cái gì đẹp đẽ vừa được sinh ra...

Tiếng nói của diễn viên ở lời thoại phim rất hay và lạ, giống y như những nốt nhạc rơi xuống. Để tiếp đó âm nhạc dẫn dụ người xem, giữ lại dư vị ngân khi dắt họ sang một xúc cảm mới.
Rừng Na Uy sẽ là một thử thách với những ai muốn được giải trí đơn thuần, nhẹ nhõm bằng phim ảnh bởi phim là câu chuyện của người trẻ nhưng là câu chuyện của ký ức, vì thế dường như nó dễ dàng gõ vào trái tim của những người không còn trẻ nhiều hơn. Mỗi người, sẽ tìm được cho mình cảm xúc riêng khó nắm bắt nhưng chắc chắn những hình ảnh đẹp đẽ mà Trần Anh Hùng đã dựng vào phim mình sẽ đi theo bạn mãi dù bạn đã đọc hay chưa đọc cuốn sách của Murakami.

Có lẽ, Rừng Na Uy dễ dàng tìm được đồng cảm ở khán giả châu Á, nhất là khán giả Nhật - một đất nước thường đứng đầu thế giới về số người tự tử hàng năm, thì người ta sẽ không khó để hiểu vì sao có đến 3 người từ chối sống tiếp trong Rừng Na Uy (nếu không muốn kể thêm chị gái của Naoko). Những cái chết để lại ám ảnh khôn nguôi và nguy hiểm với những người sống, để sự rời xa được thế giới u ám ấy, mới là một lựa chọn chẳng dễ dàng gì...

• Khi được hỏi về Rừng Na Uy, đạo diễn Nguyễn Thanh Vân nói: “Với Trần Anh Hùng và Rừng Na Uy, tôi chỉ muốn dành cho mình sự suy ngẫm riêng và không muốn chia sẻ với ai về điều đó”.

* Tình yêu hiếm khi tinh khiết lắm

Dấu mốc của tình yêu là khi Toru Wantanabe gặp lại Naoko vào đêm sinh nhật, họ làm tình với nhau. Ngay sau đó, Naoko đã đẩy Toru ra, rồi biến mất. Chính điều này mới khiến cho Toru Wantanabe yêu, khao khát Naoko hơn bao giờ hết, để khi gặp lại cô ở nhà nghỉ dưỡng, hiểu được sự thực về căn bệnh không thể làm tình của Naoko, Toru đã cộng vào tình yêu của mình một trách nhiệm: giúp Naoko thoát khỏi căn bệnh ấy. Thế nên, khi Midori cứ cố tiến tới với Toru, thì anh ta lại cố tránh vì sợ tuột mất Naoko. Bởi vậy tôi không có ý tạo ra một Naoko quyến rũ, đẹp đẽ như cách hiểu về tình yêu thông thường, vì tình yêu ở ngoài đời hiếm khi tinh khiết lắm. Và cảnh Midori đứng với Toru trong tuyết trắng với tôi đó là một cảnh của đám cưới, một đám cưới thực sự giữa hai con người, giữa hai tâm hồn, giữa hai sự lựa chọn. Họ đều đau đớn bởi họ biết để chấp nhận mối quan hệ này, người đàn ông sẽ phải đánh mất rất nhiều thứ trong cuộc đời anh ta, còn người phụ nữ cũng sẽ phải chấp nhận rất nhiều điều mà lẽ ra cô ấy không phải thế.

Tôi không chọn lựa sự tốt nhất, hay nhất như cách mọi người sẽ phán xét với mỗi một diễn viên của tôi trên phim. Tôi hài lòng về tất cả họ và cách duy nhất tôi chọn để làm việc với họ trước khi quay phim là nói chuyện thật nhiều, thật nhiều để họ hiểu tôi, tôi cũng hiểu họ. Đến khi vào cảnh quay, họ sẽ diễn thử một chút, sau đó tôi làm việc ngay. Diễn viên Kenichi Matsuyama (Toru Wantanabe) là một diễn viên lớn ở Nhật nhưng anh ấy cho tôi sự cảm phục về lòng kiên nhẫn. Anh ấy luôn chờ đợi để bạn diễn của mình trong các cảnh quay chung nhập được vào nhân vật. Khi xem phim, các bạn sẽ thấy cảnh lần đầu tiên Midori gặp Toru, nhà sản xuất của tôi có nói đùa: Đó là cảnh quay đắt nhất bởi người đó đã trực tiếp làm món trứng omelet cho Toru ăn. Để chờ cho Kiko Mizuhara (Midori) thực sự nhập cuộc, Kenichi đã phải ăn hơn 20 quả trứng. Với một diễn viên lớn như anh ấy, hoàn toàn có thể từ chối điều này.

(Trần Anh Hùng)

Hãy cảm trước khi hiểu phim tôi

2010-12-22T09:06:00.004+07:00

Trở về HN từ Tokyo sau một chuyến bay trắc trở đã khiến cho Trần Anh Hùng ở trạng thái mệt nhoài. Nhưng không khó để anh hứng thú với những câu hỏi về điện ảnh, bởi cảm hứng này chưa bao giờ cạn trong anh.

* Hà Nội một ngày mưa phùn giá rét như hôm nay, có giống với cảm giác ngày xưa của anh để rung động và chi phối cảm xúc của Trần Anh Hùng khi Mùa hè chiều thẳng đứng được thực hiện không?
- Thật ra chưa có cảm xúc gì, Hùng đã bay một chuyến bay tồi, không được ngủ nên rất mệt. Từ sân bay Hùng về thẳng đây, ở café Metropole này, với Hùng chưa phải là Hà Nội. Hùng thích Hà Nội ở những con phố nhỏ hẹp, ở quán café Quỳnh mà bây giờ không còn nữa…

* Về HN để quảng bá cho Rừng Na-uy sắp công chiếu, vậy với một người làm phim độc lập như anh, đối mặt với nhà đầu tư, nhà phát hành và số đông khán giả bỏ tiền mua vé, có phải là một thử thách?
- Thử thách à? Không đâu, tất cả đều là mong ước. Phim thì mình mong làm một cái phim hay, làm xong mình mong sẽ tạo được xúc động cho người xem. Đó là điều quan trọng.

* Nhưng một phần không thể thiếu trong công việc của người đạo diễn khi phim đã ra bản dựng cuối cùng là hợp tác với nhà sản xuất để đem nó đến công chúng. Công việc này có dễ dàng và dễ chịu với anh không?
- Sau khi làm xong phim, đưa phim ra để chiếu, Hùng thấy cần gặp nhà báo để trao đổi nói chuyện. Đây là giai đoạn Hùng có thể nói nhiều, có thể trao đổi về phim để một cách nào đó quên nó đi, cho nó vào quá khứ để mình có thể bắt đầu với các dự án mới. Việc trao đổi với nhà báo là cách Hùng thả ra hết những cái mà mình coi là của mình, khi mình làm phim, mình sẽ trao nó cho người khác.

* Khán giả của phim anh, ở nơi nào, đã làm anh bất ngờ nhất với xúc cảm cũng như phản ứng của họ?
- Có một số người làm tôi bất ngờ khi họ nói rằng với Mùi đu đủ xanh và Mùa hè chiều thẳng đứng đối với họ giống như một vị thuốc. Họ xem nó hàng ngày, hàng ngày… và nói rằng nhờ nó họ tìm được sự bình an lại.

* Còn với I come with the rain, lý do gì theo anh khiến cho phim đã không dễ dành cho số đông khán giả?
- Đó là một chuyện riêng. Phim này với Hùng, nghệ thuật chưa thành. Suốt thời gian dựng phim Hùng phải đi chiến đấu với nhà sản xuất để đòi quyền final cut với phim. Hùng dựng được 2 tuần lại phải ra tòa án chiến đấu 3 tháng, về làm việc được 4 tuần thì lại ra tòa, cứ như vậy suốt một năm trời. Nếu Hùng có điều kiện để dựng lại, phim sẽ khác hẳn. Đây cũng là lý do khi I come with the rain ra mắt ở Nhật, Hùng cũng chuẩn bị bấm máy Rừng Na-uy. Hùng xem phim và rất thất vọng về nó, vì thấy nó là phim hỏng. Suốt 10 ngày quay Rừng Na-uy sau đó, Hùng bị mất cảm giác với màu sắc. Hùng luôn quay lại hỏi Yên Khê (cô ấy làm phục trang và làm cảnh cho phim), Yên Khê nói không có vấn đề gì, màu tốt như mình đã bàn với nhau. Đến một buổi sáng, sau khi Hùng đã khóc mấy lần vì không hiểu vấn đề nằm ở đâu thì tình cờ Hùng mở máy tính, một bức hình tuyết trắng với chiếc khăn quàng màu vàng của rượu champagne đã làm cho Hùng thấy mình trở thành một người bình thường và hôm sau quay thì thấy rất thú vị.

* Sự mỏi mệt – không khó để nhận ra điều này với I come with the rain – có phải là lý do khiến anh muốn nhấn mình đằm xuống với một không khí êm đềm hơn, của Rừng Na-uy?
- Không đâu, vì Hùng đâu có được quyền quyết định bắt đầu với các dự án vì nó phụ thuộc vào quá nhiều yếu tố. Rừng Na-uy đã bắt đầu từ cách đó 5 năm.

*Phim của anh thường rất “điệu”. Cứ như thể câu chuyện ấy được kể bằng những giấc mơ. Là cách anh hình dung về cuộc sống, hay cách anh biểu đạt ngôn ngữ nghệ thuật với nhiều thử nghiệm khác nhau ở mỗi phim?
- Tất nhiên không phải là đời sống, vì đời sống nhiều khi rất nặng nề. Nghệ thuật là một cái nhìn về đời sống mà nó thể đưa tới cho khán giả một hình dung về cái đẹp. Không phải mình dùng nghệ thuật để làm cuộc sống đẹp hơn, mà cái đẹp với Hùng là cái nhìn chính xác và đúng về cuộc sống. Tự thân điều đó đã tạo ra cái đẹp. Khi chúng ta có chung một cảm xúc là lúc tác phẩm nghệ thuật đã nhận ra người xem, là lúc mọi người gặp nhau.

* Anh đã từng nói nghệ thuật điện ảnh có ngôn ngữ riêng của nó mà người ta phải học để hiểu cách diễn đạt chứ không phải luôn là công cụ giải lao một cách thụ động. Nhưng với số đông đã đọc và yêu cuốn sách của Murakami, anh có kiếm tìm một chìa khóa cân bằng cho cả hai xu hướng hưởng thụ điện ảnh đã nói ở trên? Bởi chắc gì những người yêu cuốn sách ấy đã là những khán giả biết cách hiểu như anh chờ đợi?
- Đúng rồi, Hùng nghĩ cái quan trọng khi mình chuyển thể một cuốn sách thành phim giống như mình vẽ tranh chân dung. Đầu tiên nó phải giống người mình vẽ đã và giống ở khía cạnh nào thì người được chọn chính là Hùng. Nếu chuyển thành công thì phim nó vừa là của Murakami, vừa là của Hùng. Hùng không phải chỉ chuyển một câu chuyện, một nội dung, cái khó là Hùng phải chuyển một cảm giác, chuyển những cái mà cuốn sách đã gợi cho Hùng, hay những thứ được chôn sâu trong lòng Hùng, nhờ cuốn sách mà nó hiển hiện ra.

* Lần trước anh có nói khi chuẩn bị thực hiện Rừng Na-uy rằng anh sẽ có một khối lượng khán giả chính là độc giả của Murakami. Đó với anh là một áp lực hay động lực?
- Không phải là áp lực hay động lực. Sự khó khăn của công việc làm phim đã là một áp lực khó có thể so sánh, thì những áp lực bên ngoài không đủ ảnh hưởng đến Hùng nữa.

* Tình dục trong cuốn sách của Murakami là thứ tình dục được viết kỹ lưỡng nhưng lại đem đến cho độc giả cảm giác về sự trong trẻo. Anh có chung suy nghĩ đó không và anh xử lý cách nào khi diễn tả nó trên phim?
- Tình dục ở trong phim phải ăn khớp một cách chặt chẽ với vấn đề chính của phim. Vấn đề đó là gì? Là việc Naoko đã không thể làm tình, chính điều đó đã dẫn cô ấy đến cái chết, chính điều đó đã khiến cho cô ấy nghĩ rằng Kizuki chết. Đó cũng là lý do đưa Toru đến cảm giác có tội với Naoko vì anh đã không thể cứu được cô. Đó cũng là lý do khiến cho Toru và Nagasawa đi ngủ với các cô gái khác. Hậu quả bi kịch là Hatsumi đã chết.

Đối với Hùng, sự thật của tâm lý là Toru có cảm giác mình có tội lỗi với Naoko vì đã muốn cứu Naoko mà không thể. Đó cũng là lý do Toru không thể đến với Midori vì sợ thả ra Naoko sẽ chết. Trên vai Toru có cái tội đó. Trong sách không rõ nhưng trong phim rõ hơn.

Trong cuốn sách, Hùng thấy Murakami hơi quá đà. Khi Toru ngủ với Reiko chính là sự cứu vớt, trả lại cho Reiko khả năng làm tình vì đã 7 năm cô ấy không làm tình với ai cả. Đó là sự cứu vớt đối với cả hai người. Và trong phim, bạn sẽ thấy một cảnh mà Hùng chắc rằng chỉ có điện ảnh chứ không một nghệ thuật nào có thể biểu đạt được điều đó. Nó đưa tới cho người xem cảm giác: nhân vật đã làm lành với cuộc sống.

Đó là phần mạo hiểm, khó nhất của Murakami, khi đưa lên phim, Hùng cố gắng làm sao cho người xem cảm được trước khi có thể hiểu nó. Khi Hùng quay phim, những cảnh tình dục, Hùng rất tế nhị. Hùng cảm giác được sự phức tạp và khó khăn để dẫn đến hành động đó, nên Hùng tập trung vào miêu tả sự biểu cảm trên khuôn mặt cuả họ. Sự nhẹ nhàng, bình an trong việc miêu tả tình dục của Murakami là sự che đậy sự nặng nề u ám, bởi nó tạo ra chết chóc…

* Cuộc sống ở Việt Nam có còn là cảm hứng cho anh để mong muốn mang nó đến cho người xem bằng điện ảnh?
- Có chứ, Hùng rất muốn làm một cuốn phim, Hùng cũng muốn gặp một số người cho một dự án đặc biệt của Hùng với máy quay sẽ là iphone là bất cứ cái gì, có thể hai đứa con của Hùng sẽ là người quay phim chẳng hạn. Nó chưa rõ trong đầu nhưng sẽ có dự án với VN, tất nhiên rồi.

* Có một số người làm phim trẻ ở VN đang đi theo xu hướng tìm kiếm những cảm giác riêng tư trước khi chia sẻ chúng với mọi người bằng ngôn ngữ điện ảnh. Họ đã có những thành công đáng kể dù cách làm phim của họ (cả hình thức và nghệ thuật) khác anh. Anh có quan tâm đến điều đó không?
- Hùng quan tâm đến bất cứ chỗ nào có điện ảnh. Hùng chưa được xem phim của Bùi Thạc Chuyên, nhưng Hùng rất thích phim của Phan Đăng Di. Bi, đừng sợ! là một phim hiện đại đã bỏ đi những chất văn chương thường thấy trong điện ảnh VN, sử dụng chất riêng biệt của điện ảnh để đi một con đường khác.

* Nhưng phim của Phan Đăng Di được làm với rất ít tiền (chưa đến 100 ngàn đô cho tiền kỳ) trong khi anh từng nói anh đã bỏ lỡ rất nhiều phim vì kinh phí thấp? Ngay Rừng Na-uy cũng được làm với trên 10 triệu USD. Anh có nghĩ mình là một “tấm gương xấu” không?
- Đúng, Hùng là tấm gương xấu với các đạo diễn trẻ. Nhưng bởi lẽ ngay từ đầu Hùng đã quen với cách làm phim này và Hùng phải cần một số tiền tương đối. Nên Hùng rất phục khi thấy các bạn trẻ có thể làm phim rất hay với một số tiền nhỏ. Nhưng Hùng vẫn mong các bạn ấy sẽ có thêm nhiều tiền thì phim sẽ phong phú hơn vì Hùng vẫn nhìn thấy một sự kiềm chế không đáng có do kinh phí ít gây ra.

* Những khóa giảng dạy không dài nhưng đều đặn của anh trong khoảng 10 năm gần đây đã đem lại những thay đổi đáng kể trong tư duy điện ảnh của các bạn trẻ ở HN. Anh có hứng thú với công việc giảng dạy đó không?
- Nói đến giới trẻ là Hùng rất hứng thú, Hùng muốn làm bạn với họ vì phần nào đó Hùng thấy mình có được sự trẻ trung hơn. Hùng thú vị khi trao đổi với họ, để mỗi lần về đây Hùng thấy như bụi bặm được rũ xuống. Hùng với họ giúp nhau “đẻ”. Giống cách các bạn bên Pháp đỡ đẻ cho Hùng khi Hùng viết kịch bản và đưa cho họ đọc giúp Hùng đẻ ra các ý khác hay hơn, tốt hơn. Ở đây cũng vậy, khi luôn hỏi nhau Tại sao, Tại sao, Tại sao… sẽ giúp chúng ta tư duy tốt hơn.

* Bộ mặt điện ảnh VN đã thay đổi đáng kể, khán giả đã đến với phim Việt dù bằng các sản phẩm thương mại mang nhiều tính thời vụ. Anh có quan tâm đến khán giả VN không và anh có sự chia sẻ nào với các nhà làm phim trẻ ở VN?
- Điện ảnh vừa là nghệ thuật vừa dành cho công chúng. Nghệ thuật chỉ sống được khi yếu tố thương mại vững chắc. Những người làm phim nghệ thuật một phần nào đó đã nợ những người làm phim có thể tạo ra công chúng điện ảnh. Bởi lẽ những người kia đã tạo ra sự chuyên nghiệp, tạo ra các diễn viên và lâu lâu có một số người trong đó sẽ làm phim nghệ thuật. Hùng rất quý những người làm phim có được nhiều khán giả, họ có tài riêng. Hùng cũng rất thích phim thương mại, phim hành động… Dù vậy, có những phim thương mại hay và phim thương mại dở. Và một vài phim ăn khách nhưng Hùng không mến nó vì thấy chất lượng phim không tốt.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận được giá trị riêng của phim nghệ thuật vì nếu thành công nó có thể làm xáo trộn cảm xúc của người xem để họ phải sắp xếp lại cuộc sống của mình. Họ sẽ nhạy cảm hơn nữa rồi sẽ có cái nhìn nghệ sĩ với nghệ thuật và rõ ràng điều đó sẽ làm cuộc sống thú vị hơn.

* Điều cần nhất với khán giả VN là gì, khi họ đang có quá nhiều lựa chọn cho các loại hình phim ảnh? Nếu Rừng Na-uy vẫn chỉ dành cho một số không nhiều khán giả ở VN, anh có thất vọng hay không?
- Với Hùng, khán giả không phải là số đông mà từng người một. Tất nhiên với một số phim thì người xem phải có một trình độ nào đó mới có thể nhận được. Hùng sẽ thất vọng nếu ai đã đọc truyện Rừng Na-uy rồi mà lại không đi xem phim. Còn những người đi xem, đi đông mà nhiều người không thích phim thì lại là một chuyện khác. Mỗi lần phim ra giống như mình bỏ rơi một đứa con giữa đời vậy. Khó nói lắm.

* Cảm ơn anh.

Cát Khuê thực hiện, ảnh Việt Dũng

Japan Foundation

2010-12-19T09:33:00.005+07:00

Tôi không đeo kính chống nắng ở Việt Nam…

Ngày 22.12 tại HN, bộ phim Rừng Na-uy sẽ được ra mắt lần đầu tiên tại VN. Ông Norihiko Yoshioka, Phó Giám đốc Japan Foundation (Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại VN - JPF) đã có những nỗ lực đáng kể trong việc hỗ trợ cho sự kiện này, đã dành cho TTCT một sự chia sẻ…

* Nguyên cớ nào khiến cho ông và JPF lại muốn tham gia vào việc hỗ trợ cho sự kiện bộ phim Rừng Na-uy được ra mắt tại VN?

- Tôi nghe nói ở VN Mùi đu đủ xanh và Xích lô của Trần Anh Hùng chưa được phát hành, còn Mùa hè chiều thẳng đứng - bộ phim được phát hành rộng rãi lại không thu được thành công về mặt thương mại. Cũng giống Nhật Bản, những bộ phim được đánh giác cao ở nước ngoài có khi lại không tạo được sự chú ý với các nhà phát hành phim trong nước, và nếu có phát hành, thì doanh thu lại khá khiêm tốn. Đây là vấn đề về thị hiếu của khán giả và vì thế tôi hiểu rằng nhà phát hành phim Galaxy đã rất can đảm khi quyết định phát hành bộ phim Rừng Na-uy tại VN.
10 năm đã trôi qua kể từ khi Mùa hè chiều thẳng đứng công chiếu ở VN, việc phát hành bộ phim Rừng Na-uy thời điểm này sẽ được xem như là một nỗ lực để đánh giá thái độ và suy nghĩ của khán giả trẻ về bộ phim mới của Trần Anh Hùng. Với tư cách là một tổ chức có nhiệm vụ đóng góp vào sự phát triển và tạo nên sự đa dạng về văn hóa và nghệ thuật, chủ yếu thông qua việc giới thiệu văn hóa Nhật Bản, JPF đương nhiên rất lấy làm vinh hạnh khi tham gia vào việc hỗ trợ cho buổi ra mắt bộ phim Rừng Na-uy bởi thông qua bộ phim này, khán giả VN sẽ được chứng kiến văn hóa Nhật Bản qua con mắt của Trần Anh Hùng.

* Hiểu nhiều về Trần Anh Hùng, nhưng ông có biết nhiều về điện ảnh VN không?

- Về Trần Anh Hùng, hầu hết những người Nhật đang sống tại VN ít nhiều đều nghe về tên tuổi cũng như được bạn bè tư vấn xem phim của anh ấy trước khi sang VN. Tôi đã từng xem các phim của anh Hùng, đặc biệt với Mùi đu đủ xanh, tôi đã là một trong những người hâm mộ Trần Anh Hùng rồi. Thật lòng mà nói, tôi vẫn là một người lạ và chập chững học cách xem phim Việt ngày qua ngày. Tôi chỉ mới xem một số phim Tết như Những nụ hôn rực rỡ, Khi yêu đừng quay đầu lại, Nhật ký Bạch Tuyết… tại rạp chiếu phim. Tôi cũng có xem Chơi vơi và một số phim khác bằng DVD. Tôi nghĩ rằng mình cần phải học tiếng Việt chăm chỉ hơn để có thể hiểu được nhiều sắc thái ý nghĩa của từng bộ phim. Năm 1995, JPF cũng đã tham gia vào công việc hỗ trợ phát hành phim Thương nhớ đồng quê (đạo diễn Đặng Nhật Minh). Và gần đây nhất, chúng tôi cũng đã tham gia hỗ trợ và đồng tổ chức nhiều LHP trong đó có LHP Quốc tế VN lần thứ nhất vừa diễn ra. Sự hỗ trợ của JPF về mặt tài chính có thể không phải lúc nào cũng là một con số lớn, nhưng chúng tôi rất vinh dự khi được hỗ trợ và tư vấn cho các nhà phát hành phim, đặc biệt trong việc phát hành các bộ phim Nhật Bản tại VN.

* Việc một đạo diễn không phải người Nhật mà là người Pháp gốc Việt là Trần Anh Hùng chuyển thể và đạo diễn một cuốn sách rất Nhật như Rừng Na-uy gợi cho ông những suy nghĩ gì?

- Không quan trọng đạo diễn mang quốc tịch nào, Haruki hiểu tác phẩm của mình nhất, nếu ông ấy đã đồng ý cho Trần Anh Hùng dựng phim tác phẩm của ông, thì đó hẳn là một quyết định sáng suốt nhất. Tôi nghĩ Trần Anh Hùng thật sự là một người có đôi mắt tinh tường và cách làm phim lôi cuốn khiến cho mỗi thước phim mang đầy vẻ đẹp và day dứt với người xem. Chính vì thế, tôi rất mong được xem vẻ đẹp ấy trong Rừng Na-uy sẽ như thế nào. Tôi rất hay xem kịch Kabuki, một loại hình kịch của Nhật Bản mà diễn viên nam hóa thân thành nhân vật nữ. Khi một người nam diễn vai của người nữ khác hoàn toàn với việc một nữ diễn viên đóng vai nữ. Nhưng lạ thay, chúng tôi vẫn cảm giác nhân vật đó là một phụ nữ trên sân khấu. Tôi rất háo hức chờ đợi xem nước Nhật của tôi như thế nào qua đôi mắt của một đạo diễn người Pháp gốc Việt, đặc biệt đó là Trần Anh Hùng.

* Ở Nhật, độc giả đã đón nhận cuốn sách Rừng Na-uy và các cuốn sách khác của Haruki Murakami ra sao? Ông có phải là độc giả của Murakami hay không? Cuốn sách Rừng Na-uy xuất bản ở VN có ghi: Cứ 7 người Nhật thì có 1 người đọc Rừng Na-uy, con số này có đúng không, theo ông?

- Ở Nhật Bản, có hai giải thưởng danh giá nhất dành cho văn học, đó là giải Akutagawa và giải Naoki. Nhiều tác giả Nhật khao khát hai giải thưởng này trong sự nghiệp viết văn của mình. Ví dụ như, Kenzaburo Oe, người đã giành giải Nobel văn học, đã từng nhận được giải Akutagawa khi ở tuổi 23. Nhưng kỳ lạ thay, tuy Haruki Murakami chưa giành được giải thưởng nào như thế nhưng ông ấy lại được công nhận là một trong những nhà văn nổi tiếng và có ảnh hưởng ở Nhật. Tác phẩm văn học Rừng Na-uy được xuất bản tại Nhật năm 1987 và được công chúng đón nhận nhiệt liệt. Thống kê ngày 5.8.2009, con số ấn hành đã lên đến 10 triệu bản tại Nhật. Tôi nghĩ rằng độc giả của Rừng Na-uy có thể gấp đôi con số ấn hành bởi lẽ ngoài những người mua sách để đọc, có những người đọc tác phẩm đó ở thư viện hay mượn của bạn bè. Vậy nên tôi nghĩ, câu nói “cứ 7 người Nhật có một người đọc Rừng Na-uy” quả không ngoa chút nào.

* Ông nghĩ đó là lý do gì vậy, để Rừng Na-uy được đón nhận không chỉ ở Nhật, mà còn ở nhiều nước mà sách được chuyển ngữ, và đặc biệt cũng rất được chú ý ở VN?

- Tôi cũng nghe nói rằng, cho đến bây giờ, tác phẩm văn học Rừng Na-uy đã được dịch ra hơn 30 thứ tiếng. Vào cuối thập nhiên 1980, một sự bùng nổ có tên là Murakami tại Trung Quốc, và người ta đã tạo ra từ “Rất Murakami” bằng tiếng Trung Quốc. Một số người Mông Cổ nói rằng “Chúng tôi là người hiểu thế giới của Murakami nhất” trong khi đó một số nhà văn ở Hàn Quốc được mệnh danh bằng mỹ từ “Thế hệ Haruki”. Ở Mỹ, nhiều nhà phê bình văn học đã viết nhiều bài phê bình sắc bén về Haruki Murakami ở tầm tương đương với các tác giả khác ở Mỹ. Tại Nga, một số tiệm sách đặc biệt dành ra những góc lớn nhất dành cho sách của Haruki ở hạng mục văn học thế giới. Nói như vậy để thấy được rằng, Haruki Murakami được đón nhận rộng rãi trên thế giới nhưng rất khó để biết được rằng đâu là nguyên nhân. Nhiều nhà phê bình trên thế giới đã cố gắng đúc kết khái niệm này, nhưng không có câu trả lời xác đáng, tôi nghĩ vậy. Nó tùy thuộc vào độc giả của từng quốc gia nghĩ thế nào về Haruki Murakami.
Tuy nhiên, tôi cho rằng, trước hết, Haruki học văn học Anh tại Đại học Waseda và đã từng dịch nhiều tác phẩm của nhiều tác gia nổi tiếng ở Mỹ như F. Scott Fitzgerald, Raymond Carver và Chris Van Allsburg. Qua việc học và dịch, ông ấy đã thật sự làm quen với các tiểu thuyết của Mỹ và có vẻ như là cấu trúc và phong cách của các tác phẩm văn học Mỹ trở thành một phần trong con người của ông. Điều đó làm cho độc giả dễ tiếp cận với tiểu thuyết của ông. Nhưng đồng thời, ông là một người Nhật, nên dù cho có thế nào đi nữa, trong tiểu thuyết của ông vẫn có những phong vị ngoại lai. Sự kết nối giữa “tính Nhật” và “tính toàn cầu” đã đưa các tác phẩm của Murakami đến với đại công chúng trên thế giới. Một lý do khác, việc đô thị hóa trên thế giới cũng có thể là nguyên nhân khiến cho Murakami Haruki trở nên nổi tiếng. Những người ở độ tuổi 30, độc thân và sống trong những căn hộ nhỏ với mức lương trung bình có thể tìm thấy sự đồng cảm ở các nhân vật nam trong tiểu thuyết của Murakami Haruki. Sau khi đạt được nhiều thành tựu về kinh tế, con người có xu hướng nhìn lại quá khứ của đất nước với nhiều hoài niệm, họ thấy cô độc và chán nản về cuộc sống. Những cảm giác như thế thường được đặc tả trong những tác phẩm của Murakami.

* Ông đã đến VN được gần 3 năm, ông đã kịp nhận thấy và yêu quý một nét văn hóa nào của VN chưa?

- Tôi nghĩ rằng, quan trọng không phải là thời gian bao lâu mà là cách nhìn của bạn như thế nào. Nếu bạn đeo kính chống nắng suốt ngày, bạn không thể thấy những gì xảy ra vào buổi tối, và ngay cả ban ngày, bạn cũng sẽ bỏ lỡ điều gì đó, bởi lẽ mọi thứ sẽ khác khi bạn nhìn chúng dưới ánh mặt trời. Và khi đó một năm quan sát thì kết quả cũng như những gì bạn thấy trong tuần đầu tiên đến Việt Nam. Tôi cố gắng đeo một loại kính mắt có thể nhìn thấy được mọi sự như đúng nó đang diễn ra nhưng tôi không thực sự giỏi tiếng Việt lắm. Chính vì thế tôi nghĩ ra tôi đã bỏ lỡ nhiều điều thú vị về văn hóa VN. Thật rất dễ để nói các cô gái Việt mặc áo dài thật sự quyến rũ và tuyệt đẹp, mọi người rất thân thiện, và món ăn Việt Nam thì rất ngon… nhưng tôi có cảm giác đó là những nhận xét rất ban đầu và sơ khai. Tôi cảm thấy tôi cần nhiều thời gian hơn để hiểu sâu về văn hóa nghệ thuật ở Việt Nam. Kể cả với vợ tôi, tôi cũng chưa hoàn toàn hiểu hết cô ấy mặc dù chúng tôi cùng nói chung một ngôn ngữ .

* Ông nhận thấy sự đón nhận văn hóa Nhật ở đất nước chúng tôi như thế nào?

- Thường trong các sự kiện đã tổ chức, chúng tôi nhận được nhiều đánh giá từ công chúng tham gia và phần lớn là những đánh giá rất tích cực. Vào tháng 11. 2010, chúng tôi đã tiến hành một cuộc khảo sát trên mạng với chủ đề là người Việt Nam nghĩ gì về văn hóa Nhật Bản và nhận được 522 câu trả lời của những độc giả ở độ tuổi thanh niên đến 60. Nhìn chung, sự quyến rũ, cảm giác tích cực và những yêu cầu về văn hóa Nhật Bản là rất lớn. Nhưng nếu chúng ta cẩn trọng nhìn nhận thì sẽ thấy những nam thanh niên có vẻ như không thích văn hóa Nhật Bản trong khi các bạn nữ đồng trang lứa lại có những phản hồi tích cực với cuộc khảo sát này. Dù kết quả có như thế nào đi nữa, những gì chúng tôi có thể làm là tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn càng nhiều càng tốt cho các bạn, và sẽ khiến cho các bạn cảm thấy không hề hối tiếc khi đến xem các sự kiện của chúng tôi.

* Yếu tố giao lưu văn hóa được nhắc đến của JPF là mong muốn tạo ra nét văn hóa mới thông qua cái nhìn của thế giới về sự đa dạng văn hóa và nghệ thuật Nhật Bản, nơi sự ý thức về vẻ đẹp, ý thức về các giá trị, và trí tuệ của cuộc sống và con người Nhật ngưng tụ lại. Vậy ngoài văn học, những nét văn hóa nào của Nhật mà ông nghĩ người Việt quan tâm và sự thực thì JPF đã hỗ trợ cũng như đem đến giới thiệu tại VN?

- Chúng tôi tin rằng sự thúc đẩy về đa dạng trong văn hóa nghệ thuật sẽ làm cho VN năng động và mạnh mẽ hơn. Và những năng lượng đó từ VN có thể tạo nên sức mạnh cho NB, NB cũng sẽ năng động và mạnh mẽ hơn. Đó là sự tương trợ đôi bên cùng có lợi. Nếu dòng sông không có dòng chảy, nước sẽ trở nên tù đọng và nhiễm bẩn. Những dòng chảy liên tục của việc trao đổi văn hóa sẽ giữ cho văn hóa nghệ thuật của VN và NB trở nên tươi mới và sống động. JPF đã tổ chức rất nhiều hoạt động như: LHP, triển lãm nghệ thuật, trình diễn sân khấu, hòa nhạc và các buổi hội thảo… Sắp tới là LHP Hoạt hình NB (từ 12 đến 17.1 .2011 tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia), với hy vọng sẽ giới thiệu đến với khán giả sự đa dạng trong lĩnh vực phim hoạt hình ở NB. Bên cạnh đó, chúng tôi hiểu rằng những gì mà một tổ chức như chúng tôi làm được rất hạn chế so với sự phát triển của xã hội. Vì thế, chúng tôi cũng hỗ trợ về mặt tài chính cho một số đối tác tổ chức các sự kiện văn hóa ở VN.

* Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản là tổ chức đầu tiên tại Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực giao lưu văn hóa quốc tế. Là một tổ chức hoạt động phi lợi nhuận, Quỹ được thành lập năm 1972 với mục đích tăng cường mối quan hệ giao lưu văn hóa giữa Nhật Bản với các quốc gia khác. Cùng hơn 20 văn phòng đại diện trên toàn thế giới, Quỹ đang dần mở rộng các hoạt động của mình ra toàn cầu với 3 mảng hoạt động chính là giao lưu văn hóa & nghệ thuật, giáo dục tiếng Nhật, nghiên cứu Nhật Bản & giao lưu trí tuệ.

Cát Khuê (thực hiện)

Chuyện từ cái vỉa hè…

2010-12-10T14:29:00.004+07:00

Rất thận trọng khi phát ngôn – đó là cảm nhận đầu tiên hay một góc nhìn về KTS Hồ Thiệu Trị. Đã quá tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian của KTS Hồ Thiệu Trị vẫn kín mít những kế hoạch, lịch làm việc và dường như nó chỉ tăng lên chứ không ít đi. Mãi rồi TTCT cũng có được cái hẹn với ông, vào một buổi chiều Sài Gòn uể ỏai nóng. Ông vừa bay từ HN đang giá rét trong mưa phùn, ở SG một ngày để hôm sau sẽ bay đi nước ngoài làm việc.

- Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị sinh năm 1945 tại Kiên Giang, lớn lên ở Long Xuyên. Lấy bằng cử nhân về kiến trúc tại Sài Gòn năm 1973, sau đó ông sang Pháp, nhập quốc tịch và trở thành thành viên Hội kiến trúc sư Pháp (ESAS). Tại Pháp, cùng với CR Architecture, KTS Hồ Thiệu Trị đã tham gia thiết kế và giành được nhiều giải thưởng uy tín về kiến trúc như: Giải thưởng Thước kẻ Bạc, Giải thưởng về kiến trúc khu vực vùng, Giải thưởng kiến trúc đặc biệt công trình Sân vận động Stade de France…

Về VN năm 1997 để trùng tu Nhà hát Lớn HN, KTS Hồ Thiệu Trị đã được Giải thưởng kiến trúc do Bộ VH-TT trao tặng, Bộ Xây dựng trao giải A cho phương án kiến trúc Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, giải A cho phương án kiến trúc Nhà Quốc hội & Hội trường Ba Đình mới. Ngoài ra, KTS Hồ Thiệu Trị & các cộng sự đã thiết kế nhiều công trình nổi tiếng như: Trung tâm Chiếu phim Quốc gia – HN, Cao ốc Văn phòng 21 tầng Bitexco – TP.HCM, Trung tâm Ngôn ngữ Văn minh Pháp L’Espace HN…

* Ông đi về giữa SG và HN mỗi tuần, ông có quan tâm đến những trận ngập lụt vừa do mưa vừa do triều cường đã nhấn Sài Gòn trong biển nước mà người ta nói rằng cả 50 năm nay mới thấy như vậy?
- Một trong những vấn đề lớn không của riêng TP.HCM mà của cả nước mình là vấn đề hạ tầng. Hà Nội cũng vậy thôi. Riêng TP.HCM còn bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự thay đổi của thời tiết và khí hậu mà hậu quả của nó là mực nước càng ngày càng tăng lên biểu hiện ở đỉnh triều cường cùng với lượng mưa bất thường gây ngập lụt. Và tất nhiên không thể không nói đến hệ thống hạ tầng của TP.HCM. Sài Gòn đã có 300 tuổi, hệ thống cống thoát nước ngầm của TP này cũng ở độ tuổi tương tự dù có được trùng tu qua các thời kỳ. Quy hoạch thời đó chỉ dành cho một số lượng dân cư nhỏ, chừng 300 đến 500 ngàn dân. Bây giờ dù TP đã phình ra về diện tích thì lại tăng dân số lên đến gần chục triệu người. Hầu hết các cống đều đổ ra sông, và khi nước sông lên thì không đổ đi đâu được, như hai cái bình thông nhau, nước lại chảy ngược vào TP. Với mật độ dân số như vậy trong khi con sông vẫn thế, hệ thống cống có làm thêm nhưng chẳng được bao nhiêu đã là một bài toán nan giải cho Sài Gòn.

* Quy hoạch của TP hiện tại hướng về phía Nam, mà ở khu vực này thấp, có nơi âm so với mực nước biển. Điều dễ nhận thấy nhất là trừ khu Phú Mỹ Hưng còn mỗi khi triều cường thì đa số khu vực phía Nam SG đều bị ngập. Ông có thấy điều gì bất cập trong chủ trương phát triển này không?
- Định hướng phát triển này đã có từ lâu, cũng tốt chứ không hoàn toàn xấu. Nhờ định hướng này mà các vùng lân cận mới phát triển từ quận 7 sang đến quận 9 và quận 2. Nhiều dự án trong tương lai sẽ cho thấy sự phát triển của các TP vệ tinh nhờ vào định hướng này rõ ràng hơn. Trong chính sách về quy hoạch, mỗi phương án luôn có mặt ưu và khuyết. Rất khó đánh giá khi nói sự phát triển của SG về phía biển là xấu hay tốt vì quy hoạch không phải cho hiện tại mà cho tương lai. Ngay trong quy hoạch cũng luôn phải điều chỉnh vì nó phụ thuộc vào quá nhiều yếu tố khách quan khác. Tôi cũng không đủ thông tin để có thể phê phán định hướng này.
Sự ngập lụt chính là một trong những khía cạnh của bài toán về hạ tầng mà tôi nhắc đến ở trên. Khoan hãy nói về kiến trúc, thực sự một TP sẽ đẹp lên nếu ta giải quyết được triệt để vấn đề hạ tầng nó đã giải quyết được yếu tố thẩm mỹ và tiện nghi của TP này. Chuyện ngập nước chỉ là một vế nhỏ, song song với nó còn là mặt đường, vỉa hè và cây xanh. Kiến trúc hai bên có bình thường mà một mặt đường với vỉa hè, cây xanh đạt chuẩn đã làm cho con người thấy thoải mái. Tôi luôn khó chịu khi đi bộ trên vỉa hè ở VN khi các code nền khác nhau, khấp khểnh, nhô ra thụt vào cao thấp bừa bãi. Nếu nói về công năng cho việc đi bộ thì ở VN, gần như vỉa hè không được khai thác.

* Vỉa hè ở nhiều nước châu Âu đã có tuổi vài trăm đến hàng ngàn năm, nó cũng sứt sẹo và cũ kỹ, ít khi được trùng tu nhưng nó không xấu. Vậy thực ra căn nguyên của sự xấu xí của hình ảnh vỉa hè ở nước ta là gì, theo ông?
- Tôi không cho rằng cái cũ là không đẹp. Nhưng nếu so sánh như thế thì rõ ràng là sự chăm chút với vỉa hè của mình dù có lật lên xới lại thì vẫn là chưa chăm chút. Vỉa hè ở ta có thể mới làm, nhưng mới mà đã thấy khập khễnh. Chỗ nhà này thì cao lên cho xe đi vào, bên kia làm bậc cấp, bên này không, rất tùy tiện. Gần đây có sự tiến bộ hơn khi người ta đã chú ý đến việc bảo vệ cây trồng trên vỉa hè, làm phẳng mặt vỉa hè trên những con đường mới nhưng những điều này các nước châu Âu đã có ý thức từ mấy trăm năm trước. Cái bên kia cũ mà vẫn đẹp vì người ta làm đúng, còn mình mới mà chưa đẹp vì mình làm sai. Những gì mà người Pháp để lại ở SG cũng không nhiều mà đa số tập trung ở quận 1 như các ngân hàng, nhà hát, chợ Bến Thành, đường Đồng Khởi. Vóc dáng của nó không thay đổi theo thời gian, tôi rất mê vỉa hè đường Đồng Khởi, mê những cây me giao nhau ở đó. Không phải ngẫu nhiên mà người Pháp chọn trồng cây me ở đây, mỗi khi có nắng, lung linh lắm. Đó là những ví dụ tốt để mà giữ lại cho Sài Gòn, để mà nhân lên.

* Có sự lệch chuẩn nào không khi sự phát triển đang cho thấy một bộ mặt mới của TP.HCM với rất nhiều cao ốc mọc lên ở trung tâm nhưng đường phố thì vẫn hẹp như xưa và sự kẹt xe của TP này đã đến mức không thể chịu nổi?
- Có quá nhiều lý do để trả lời cho câu hỏi này. Nhưng với cái nhìn của một người làm xây dựng, tôi thấy các chủ đầu tư làm các dự án cao ốc trong TP, điều người ta quan tâm nhiều nhất là công trình của họ chứ không phải khu vực xung quanh, là vỉa hè, là cây xanh, là đường phố và các công trình khác. Bởi vì chúng ta không có những quy định khắt khe và đồng bộ cho xây dựng cơ bản. Đơn cử như code 0 trong xây dựng thường vỉa hè là code 0, nhưng có chỗ lấy code 0 cao hơn miễn là điều đó có lợi cho họ. Sự không đồng bộ còn nằm ở ngay trong suy nghĩ của mỗi người. Cứ mỗi dự án xây dựng mọc lên lại thấy nó khác biệt với xung quanh về hạ tầng và dẫn đến việc bộ mặt của đô thị thêm lem nhem.

* Từ vỉa hè đã có thể thấy thiếu một sự đồng bộ trong quy hoạch xây dựng cơ bản, đường sá cũng là nỗi khiếp đảm của không ít người Việt khi tham gia giao thông, có ông trong số đó không?
- Vỉa hè cũng chỉ là một ví dụ của hạ tầng mà thôi. Tôi có thể lấy một ví dụ đơn giản khác như những biển quảng cáo ở TP.HCM. Tại sao người ta nói Paris là một TP đẹp? Hệ thống biển quảng cáo, bảng tên hiệu cửa hàng đều có sự quy định với những tỷ lệ cho phép do TP vạch ra. Quy hoạch, nghe thì vĩ mô nhưng trong đó lại có những chi tiết nhỏ mà chính nó lại tạo nên vẻ đẹp của TP. Chúng ta hay nghĩ đến cái lớn mà quên đi những cái nhỏ nhặt. Chỉ là không có quy định chặt chẽ và xử phạt nghiêm minh thì đã thay đổi được bộ mặt của TP này rất nhiều rồi.

* Sự tập trung quá nhiều cao ốc trong trung tâm TP có phải là một quy hoạch đúng? Một cao ốc 68 tầng ở giữa những con phố hẹp chưa đầy 8m có phải là một lựa chọn khôn ngoan về công năng cũng như thẩm mỹ, thưa ông?
- TP nào đang phát triển cũng qua những giai đoạn quá độ như cách mà TP.HCM đang tiến hành. Đang có nhiều nhóm nghiên cứu để quy hoạch cho toàn thể TP, tôi biết, và dù chậm nhưng sẽ đóng góp cho tương lai. Bản thân mỗi TP trên thế giới cũng có những đặc trưng khác nhau. Paris các nhà cao tầng tương đối thấp, các nhà cao tầng chỉ nằm tập trung ở một số khu vực mà thôi. Nhưng New York thì nhà cao tầng sát sạt nhau, HongKong cũng vậy, đến mức cảm giác mở cửa sổ có thể bắt tay nhau được. Những tiêu chuẩn xây dựng nhiều khi chung chung và mơ hồ. Đem một mô hình nào đó áp dụng vào TP.HCM không được, chỉ là ý tưởng và sự tham khảo mà thôi. Cao ốc 68 tầng mà bạn nói có kiến trúc có vóc dáng, cũng đẹp chứ nhưng vị trí thì đúng là không thích hợp, hơi chật chội. Giá như đem nó ra một chỗ thoáng hơn, rộng rãi hơn thì biểu tượng của tòa nhà đó sẽ được chiêm ngưỡng nhiều hơn.

* Có thể ví quy hoạch ở ta cho dân sinh còn chưa ổn, như thể ăn còn chưa được no thì chưa dám mơ ăn ngon. Một cái nhìn chuyên nghiệp từ ông nếu bắt bệnh cho quy hoạch ở TP này thì đâu là vấn đề cần chữa sớm nhất?
- Đó chính là hạ tầng với giao thông là lòng đường vỉa hè, không gian cảnh quan, hệ thống ngầm và hệ thống quy hoạch biển báo đèn ở trên… Kiến trúc có phải khi nào cũng tuyệt mỹ đâu. Châu Âu cũng không phải tất cả đều đẹp, thỉnh thoảng mới gặp được một công trình xuất chúng còn lại cũng đều đều vậy thôi. Ta thấy dễ chịu thấy đẹp là bởi nó cân đối chính phụ, nó cân bằng về hạ tầng. Ở ta, cái gì ta có, trong tầm tay ta làm tốt đã đóng góp được 50% cho vẻ đẹp của TP rồi. Tốn kém nhiều là mở đường, là giải tỏa. Còn ý thức chăm chút những chi tiết nhỏ lại không phải là quá tốn. Tất cả những gì chúng ta làm, chúng ta suy nghĩ về quy hoạch của TP luôn đi chậm hơn sự phát triển.

* Sự khó chịu nhất mỗi khi ông đi xa trở về lại Sài Gòn là gì?
- Tôi hoàn toàn không dám nói đến kiến trúc nhưng sự khó chịu nhất đó là sự ô nhiễm về không gian ở TP này. Không gian mà tôi nói ở một nghĩa rộng chứ không phải là không khí nhé. Tôi không thể đi bộ trong TP này đến 10 phút vì không có cơ hội đó, không có vỉa hè, sợ xe tông… Tiếng còi xe cũng là một nỗi khiếp sợ với tôi. Mỗi thứ một ít cộng lại nó làm mình khó chịu. Nó làm cho mình có tác phong ra ngoài là nhảy lên cái xe cho nhanh, cho yên thân và mình lại góp phần vào sự ô nhiễm không gian đó.

* Nếu là kiến trúc sư trưởng của TP.HCM, ông sẽ đặt thêm vào TP này những dự án sáng tạo nào vừa có lợi cho dân sinh, vừa có vẻ đẹp văn hóa bền vững lại không làm quá tải sức chịu đựng của hạ tầng nơi đây?
- Điều đặc biệt của SG với tôi là con sông với hệ thống kênh rạch của nó. Con sông SG ngoài việc điều tiết về khí hậu cho TP còn là hình ảnh mà người SG không bao giờ quên được. Từ điều đó đã khiến tôi luôn nghĩ làm sao quy hoạch SG ở hai bên con sông này cho đẹp, tôn tạo được lợi điểm của con sông hiền lành này cũng như thêm vẻ đẹp cho TP. Hiện tại về quy hoạch kiến trúc thì cũng có. Nhưng sự thực thi đang ở mức độ rất chậm. Tôi tiếc cho đường Tôn Đức Thắng với cả một bờ sông nếu mà được làm đẹp đẽ thì TP.HCM khác gì Thượng Hải đâu?

* Trân trọng cảm ơn ông.

Cát Khuê (thực hiện)

Cuộc đời vui quá không buồn được

2010-11-19T12:32:00.003+07:00

(Tựa đề tạm đặt theo cuốn sách của anh Trần Nhã Thụy và than vãn vì những gì thích thú nhất không phải lúc nào cũng được public ra...)

* Dịch giả Bùi Văn Nam Sơn sinh năm 1947 tại Duy Xuyên - Quảng Nam. Ông học triết ở SG rồi tiếp tục học từng học ở Đại học J. W. Goethe, Frankfurt/M, CHLB Đức, đã từng giảng dạy triết học ở Đức và hiện sống tại VN.
Các tác phẩm gần đây của Bùi Văn Nam Sơn (dịch – chú giải):
- 2 cuốn sách của G.W.F.Hegel: Bách khoa thư các khoa học triết học 1 và Các nguyên lý của triết học pháp quyền.
- 3 cuốn sách của Immanuel Kant: Phê phán lý tính thực hành, Phê phán năng lực phán đoán và Phê phán lý tính thuần túy (Giải thưởng Tinh hoa giáo dục quốc tế - 2006 của Quỹ dịch thuật Phan Châu Trinh)

* *

Chỉ với 5 năm gần đây, bằng nhiều bản dịch - giới thiệu - chú giải, Bùi Văn Nam Sơn đã mang hai tượng đài triết học của thế giới là Kant và Hegel đến gần với người Việt hơn bao giờ hết. Nhưng TTCT trò chuyện với dịch giả triết học Bùi Văn Nam Sơn lần này còn ở một góc độ khác, góc độ một người thầy bởi có lẽ ít người biết ông vẫn đang dành thời gian cho những người học trò say mê triết mà ông gọi họ là thân hữu.

Tự do không đồng nghĩa với mất trật tự và vô kỷ luật!

* Những người may mắn được là học trò của thầy có nói rằng, ngạc nhiên nhất là thầy có khả năng chia sẻ những triết lý cao siêu nhất của triết học một cách giản dị để học trò của thầy dễ nhập tâm? Đó là khả năng sư phạm của thầy hay thầy đã “ngộ” được triết đến độ có thể nói ra một cách đơn giản?

- Triết học nghe thì mơ hồ vậy thôi nhưng thực ra nó là khoa học nên nó có tính chính xác, hệ thống và chặt chẽ. Khi mình tiếp cận một vấn đề hay một câu hỏi triết học thì mình phải hiểu nó như một vấn đề khoa học với đầy đủ các đặc tính của nó. Tất nhiên là khi giảng triết thì tôi cũng tùy cơ ứng biến để làm sao cho người học có thể hiểu theo trình độ của họ. Nhưng nhớ là triết không phải là nghệ thuật hay kỹ thuật – nó có những đặc thù riêng, trừu tượng hơn, luôn luôn là giả định chứ chưa kết luận gì cả. Nó cũng không có những công thức như khoa học. Và tính chính xác bất biến nội tại của nó khiến cho ai muốn nghiên cứu triết học cũng nên có một đầu óc tỉnh táo, sáng sủa. Tuy vậy, tự do tư tưởng và sáng tạo là đương nhiên nhưng cũng cần có kỷ luật, trật tự.

* Khi thầy giảng dạy, có cách nào nhanh nhất để thầy biết trong đám học trò kia, có người đang say mê với môn triết và không thiếu những kẻ chỉ đang cố gắng để say mê?

- Tất nhiên là biết ngay chứ. Thực ra tôi coi họ như những thân hữu anh em đến trao đổi với nhau một cách tự do, đầu vào đầu ra thoải mái. Và đó chính là điều khó khăn nhất bởi tôi sẽ phải cố gắng làm sao cho những vấn đề được đặt ra, được đem ra bàn thảo nó thích hợp với tất cả trong một trình độ như nhau.

* Nhưng cũng phải thừa nhận rằng cả trăm người mê triết đi nữa thì cũng có con số rất ít những người có thể trở thành một triết gia. Thêm nữa, kinh thánh có câu: sự cùng quẫn cuối cùng của con người là cơ hội của Chúa. Trong số những người tìm đến triết học bên thầy, chắc hẳn không hiếm những người đang tìm một chìa khóa giải quyết cho sự bế tắc mà họ gặp phải trong cuộc sống?

- Cũng đúng. Triết học có hai ba phương diện. Có phương diện thuộc về kiến thức cơ bản phổ quát cho tất cả mọi người. Ai cũng cần biết, ai cũng cần hiểu. Bởi vì triết học làm việc với những khái niệm phổ biến không phụ thuộc vào lãnh vực cụ thể nào cả, và càng học triết thì anh càng có công cụ tư duy để ứng phó với mọi chuyện trên đời này. Hàng ngày mình mở miệng nói ra rất nhiều khái niệm triết học một cách rất vô tình mà không biết đó là những thành tựu của triết học. Triết học giúp cho anh công cụ để suy nghĩ và để làm việc. Nếu mình mơ hồ thì uổng thôi. Triết học cũng có tính chất cân bằng khi cho người ta thấy mặt này trong cuộc sống cũng có thể thấy mặt kia, có thể suy nghĩ rộng hơn kích thước bình thường. Đó chính là nhu cầu tìm một sự cân đối, yên bình, một hướng khai phóng cho nội tâm. Nhưng điều này cũng có thể kiếm tìm ở tôn giáo hoặc văn chương. Phương diện thứ ba mới là phương diện chuyên môn, dành cho những người chuyên sâu nghiên cứu. Đó là triết học theo nghĩa đen, theo nghĩa hẹp. Đó là khoa học. Chọn phương diện nào là tùy ở sở nguyện và năng lực của mỗi người.

* Có một lần thầy đã nói rằng muốn suốt đời làm người học trò như vế đầu câu nói “học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện” của Khổng Tử. Nếu như thế thì lấy ai truyền thụ triết học đây khi không ít người đã nói rằng VN đang thiếu một nền tảng triết học báo động đến mức muốn tạo dựng nó thì có khi phải cần đến 10 ông Bùi Văn Nam Sơn?

- Học nhi bất yếm cũng chỉ là một cách nói. Nhưng phải hiểu là trước khi mình muốn tự hào với sự trưởng thành thì một quốc gia hay một cá nhân cũng cần có khoảng thời gian tích lũy. Tôi thấy mình còn phải học nhưng không phải nghĩa là suốt đời sẽ chịu kiếp đi sau. Mà mình rõ ràng mình lạc hậu, tụt hậu rất xa về mọi lãnh vực. Nhưng muốn vươn kịp ngang trình độ người ta thì phải hiểu người ta đã. Khi đã nắm vững rồi thì mình sẽ đối thoại bình đẳng với họ. Chứ đừng vì sự tự ái muốn đi nhanh, đi tắt đón đầu mà bất chấp những quy luật rất khắc nghiệt của khoa học. Chữ học đó không có nghĩa mãi mãi mình chịu trong vai trò học trò, cũng không nghĩa thụ động tiếp thu mà vẫn có thể đối thoại. Căn bản là mình vẫn thiếu nền tảng của nhiều ngành, nhiều lãnh vực trừ một số cá nhân đặc biệt suất sắc. Như Ngô Bảo Châu là một trường hợp đặc biệt.

* Theo thầy, triết học nên đưa vào giáo dục từ lớp mấy để học sinh có thể yêu được đã, trước khi biết say mê? Rõ ràng có rất nhiều em đã bộc lộ thiên hướng say mê toán hoặc văn từ khi còn rất nhỏ, nhưng triết học thì sao? Những tranh luận gần đây cho thấy, dường như việc môn học đạo đức bị coi nhẹ chính là một nguyên nhân cho tình trạng đạo đức xuống cấp của học sinh, sinh viên?

- Cũng dễ hiểu thôi. Chúng ta có quá nhiều định kiến, những định kiến nguy hiểm và ám ảnh cả xã hội. Ví dụ chúng ta luôn cho rằng thế hệ trẻ hay sinh viên bây giờ xuống cấp về mặt đạo đức. Điều đó có số ít là thật nhưng toàn cảnh mà nói còn quá nhiều các em sinh viên học sinh khác rất ngoan mà. Tôi không thấy bi quan khi gặp họ. Họ có quá nhiều thông tin, cũng biết cách chủ động mạnh dạn bày tỏ ý kiến, biết chọn lựa sống thế nào. Đạo đức không phải là một môn học dù cũng cần giáo dục điều đó nhưng nó đòi hỏi cả một sự chuẩn bị cho không khí đạo đức, một bầu không khí tạo cho người ta cảm hứng quan trọng hơn là người ta muốn biết cái gì. Đứa trẻ bản thân đã rất tội nghiệp vì sau này nó sẽ bước vào cuộc đời rất khó khăn, bao thử thách đang chờ đợi thì vì lẽ gì một khoảng thời gian ngắn khi còn đi học không cho nó được một không khí dễ chịu, trong lành?

Có gì trong đầu chưa mà đòi phản biện?

* Ở VN, đạo làm trò để ứng xử với thầy một các lễ phép, kính trọng rất được đề cao. Nhưng chính điều đó phải chăng cũng là cản trở để học trò thiếu đi thói quen phản biện? Họ không dám tranh biện với thầy một cách tương đối ngang hàng mà thường thụ động vì bất cứ sự tranh biện nào cũng có thể bị gán rằng trò đang “cãi” thầy?

- Đây là vấn đề rất lớn và tế nhị liên quan đến tâm lý và kỹ năng sư phạm. Bản thân việc đặt ra câu hỏi này đã cho thấy một cái nhìn định kiến rằng đương nhiên học sinh phải chủ động, phải phản biện. Nước nào cũng vậy thôi, việc đầu tiên phải hiểu rằng anh có gì trong đầu không mà đòi phản biện? Bao giờ cũng phải có một kỷ luật nhất định nào đó. Cái quan trọng nhất là tự thân cả một nền giáo dục có khuyến khích, khêu gợi được tinh thần tự do tìm tòi, đưa ra nhiều giả thuyết khác nhau và biết không cố chấp. Chính môi trường đó mới làm cho học trò có tinh thần đối thoại rồi thậm chí là phản biện. Còn trong một xã hội chưa nghiêm ngắn thì việc đòi đưa vào tinh thần phản biện nhiều khi chỉ gây ra một sự mất trật tự và vô kỷ luật. Riêng đại học thì khác, bản thân giáo dục đòi hỏi anh phải phản biện, nếu không thì coi như anh đã thất bại.

* Nhưng việc thầy có một chiếc micro để nói khi giảng bài và học trò cắm cúi ghi chép cũng là một rào cản vô hình tước đi của sinh viên quyền được nói, được phản biện rồi, đúng không ạ?

- Hoàn toàn đúng. Phải thực tế là đây là cả một quá trình cải cách giáo dục mà thế giới đã tìm đủ cách để làm nhằm đào tạo được nhiều hơn những chuyên gia, nhiều hơn những nhà trí thức. Có một thời kỳ ngay cả phương Tây cũng vậy thôi, thầy đọc trò chép. Bởi người ta quan niệm rằng giải đường đại học là nơi các anh tiếp thu kiến thức của những bậc thầy truyền đạt. Một hình thức cổ điển có tên là: giảng bài, giảng giáo trình. Cái uy của ông thầy lớn lắm và sinh viên thấy mình xa với thầy quá vì trình độ của mình quá kém so với thầy. Thế nên tự động sinh viên không dám nói gì cả vì hiểu thầy thôi cũng đủ chết rồi!
Nhưng khi bình diện thông tin mở rộng thì bản thân người học cũng khá lên, họ thấy những điều thầy giảng họ không cần phải nghe vì họ có thể đọc sách hoặc tìm trên internet. Họ sẽ ngãng ra! Điều đó đã xảy ra ở phương Tây vào giữ thế kỷ 20 trở lại đây. Và bây giờ chỉ có những đại giáo sư nào tự tin rằng mình giảng sinh viên sẽ lắng nghe bởi mình có những kiến thức mới, những công trình thực sự có giá trị, nơi đó là nơi mình trình bày những học thuyết, phát minh của mình thì mới có can đảm giảng bài giữa giảng đường. Và bài giảng đó thực sự có giá trị, sinh viên ùn ùn đi nghe không ai dám mở miệng.
Nhưng việc giảng bài ở phương Tây chỉ chiếm khoảng 20%, 80% còn lại là sự trao đổi kiểu seminar. Nơi mà sinh viên cần trao đổi với nhau cũng như hỏi ông thầy một số ý kiến hướng dẫn. Thầy và trò cùng làm việc chung. Thầy và trò cùng đọc cùng thảo luận cùng tìm tòi. Nghe thì hấp dẫn thế đấy nhưng muốn làm được thì phải có sách, có văn bản để thầy và trò cùng làm việc. Phải có đủ phòng thí nghiệp để thầy và trò cùng thí nghiệm. Còn không có gì hết thì thầy đọc trò chép là đúng rồi!

* Đấy có phải lý do mà thầy đã nhiều lần đau lòng thốt lên rằng môi trường tri thức cũng như giáo dục ở VN quá thiếu sách?

- Đúng hơn phải nói là không có sách! Sách nghiên cứu, sách giáo dục toàn bằng tiếng nước ngoài làm sao đòi sinh viên hiểu được? Nước ngoài cũng thế thôi, sinh viên Mỹ làm sao đọc được tiếng Pháp nếu cuốn sách đó không được dịch sang tiếng Anh? Làm sao làm seminar cho sinh viên được khi thiếu sách? Điều kiện vật chất rất quan trọng cho giáo dục. Hình thức seminar thành công ở phương Tây bởi họ đã có thời gian chuẩn bị sách rất kỹ. Học về tác giả nào cũng có sách để đọc, để nghiên cứu sâu hơn, cùng nhau đọc thì mới cùng nhau giải thích hoặc tranh cãi. Xu hướng chung của thế giới, mình không muốn bị lạc hậu thì phải chuẩn bị những cơ sở vật chất chứ không phải chỉ nguyện vọng thấy Tây 80% seminar trong giáo dục ta cũng bắt chước y như thế.

* Thầy có nói là ở phương Tây học sinh lớp 6 đã được hướng dẫn để biết cách học từ sách. Vậy nguyên do gì ở VN không có thói quen đó? Chúng ta cứ đổ lỗi cho các phương tiện giải trí khác lôi kéo các em ra khỏi sự say mê học tập. Nhưng ở phương Tây, việc giải trí sẽ phong phú hơn chứ?

- Đúng thế. Và học sinh VN bị nhồi nhét quá nhiều. Số lượng bài tập quá nhiều để các em giải quyết được hết cũng đủ chết. Nếu các môn học ít lại, thời gian kết thúc các bài học ở ngay trong lớp thì các thầy mới có thể tập cho các em thói quen đọc sách. Điều này giúp cho các em có thói quen chủ động dù ngây ngô khi đọc rồi trình bày lại cho các bạn cùng nghe. Khi đó các em từ bé đã có thói quen có những kỹ năng chủ động trong việc học. Mà kỳ cùng cũng là phải có sách mà thôi. Vào một trường tiểu học hay trung học đi nữa, thì cái đầu tiên phải được nhìn thấy là sách, là thư viện của trường. Đầu tư một lần như vậy đáng vô cùng mà không quá tầm tay, chỉ là sự đổi phương pháp sư phạm mà thôi và có thể cải thiện được nhiều lắm. Một sai lầm trong giáo dục có thể mất nhiều vô cùng mà không thấy, không như vụ Vinashin mất bao nhiêu tiền là thấy ngay… Thế nên học hỏi kinh nghiệm giáo dục từ các nước gần ta như Hàn Quốc hay Singapore sẽ tiết kiệm được nhiều lắm.

* Nhưng quan điểm này có mâu thuẫn với điều mà thầy hay nói là học triết thì nên đến thẳng với Phật chứ không nên thông qua các nhà sư?

- Không, hai chuyện này khác nhau. Chúng ta đang không nói chuyện riêng về ngành triết, ta đang nói rộng ra về ngành giáo dục. Giáo dục bao giờ cũng cần những người hướng đạo. Còn trong các lãnh vực ở trình độ cao rồi thì đôi khi người ta có thể “vô sư” mà tự mình mày mò.

* Kant nói “hãy dám biết”. Có phải chăng đó cũng là tinh thần của người học triết, thưa thầy?

- Kant nói câu này không chỉ đơn thuần là sự dũng cảm, liều lĩnh làm bừa. Đây là sự khơi gợi sự tò mò, xây dựng năng lực tưởng tượng, khao khát và mơ mộng. Đó chính là “dám”. Khi đó anh mới có sự mạnh dạn của sáng tạo để đưa ra giả định.

* Thầy đã từng so sánh hài hước rằng người mê triết đôi khi cũng giống nàng kỹ nữ trong thơ Xuân Diệu khi thấy “lòng kỹ nữ cũng sầu như biển lớn”, nhưng khác là nàng kỹ nữ thì mong “đừng bắt em phải gặp lòng em”, còn triết gia thì lại mong gặp lòng mình để suy ngẫm. Câu hỏi ở đây là các triết gia thì nghĩ gì về văn học?

- Triết học và văn học bà con với nhau ghê lắm, và là hai đỉnh núi cao ngang nhau, hội tụ ở rất cao và cùng một gốc rễ nhưng ở giữa thì phân ra vì hai bên làm việc với hai phương tiện khác nhau. Triết học suy nghĩ bằng khái niệm phổ quát, văn chương suy nghĩ bằng cá biệt, cụ thể, đơn nhất. Nhưng cả hai cùng xuất phát từ nhân sinh và hội tụ ở điểm cùng muốn mang lại sự hoan lạc cho con người.

Và những kẻ nhân danh số đông để giết người

* Hình như rất nhiều người nghiên cứu triết học VN coi triết gia Trần Đức Thảo là một bậc thầy phải không ạ? Nếu nói về Trần Đức Thảo, thầy sẽ có những nhận xét như thế nào?

- Đó là một trong những người Việt hiếm hoi được học hành đến nơi đến chốn về triết học và cho thấy người Việt mình cũng có thể tiếp cận rất gần với triết học thế giới. Đi cụ thể vào tư tưởng, thành tựu của Trần Đức Thảo thì khác. Có lẽ do bối cảnh đặc thù, không có điều kiện tiếp thu với bên ngoài cộng hưởng nhiều yếu tố dị biệt của thời cuộc đã khiến cho Trần Đức Thảo không còn thấy những chân trời của cụ. Cụ không còn mở cửa đối thoại mà tự giao cho mình trách nhiệm phòng vệ: bảo vệ cái có sẵn, cái gì xa lạ là bác bỏ thay vì tiếp thu cái mới để có thể phê phán hay không đồng ý nhưng sẽ phát triển. Mà điều này không đúng với tinh thần của một triết gia. Triết gia là phải tranh luận để tiếp tục, để mở thêm những chân trời chứ không phải để khép lại các chân trời. Không ai dám phủ nhận chất lượng triết học của bản thân Trần Đức Thảo, nhưng đáng tiếc, có thể nói Trần Đức Thảo là tù nhân của bản thân.

* Để lý giải bằng triết học cho trường hợp án tử hình của Nguyễn Đức Nghĩa, thầy đã nói nếu xử tử hình anh ta chính là đã cho anh ta cơ hội được là một con người? Và sau đó là những tiếng vỗ tay trong phòng xử án khi tòa tuyên anh ta bị tử hình?

- Đây là quan niệm khác nhau về sự trừng phạt. Trong lịch sử có nhiều cách hiểu: sự trừng phạt có thể là sự trả thù, những dân tộc ít văn minh sẽ trả thù, truy sát rất dai dẳng, có thể đến vài ba đời. Vì thế mới đẻ ra luật pháp với đại diện là quan tòa- người không liên quan đến mối thù – sẽ dùng luật pháp phán xử để ngăn chặn sự trả thù. Lúc này, sự trả thù được mặc định là sự phạm tội.
Luật pháp cũng không nhắm đến việc răn đe. Giết một con mèo không phải để đe dọa những con chuột. Hiểu luật pháp để răn đe chính là một cách hạ nhục con người, xem con người như ác thú. Quan niệm tiến bộ hơn, hình phạt là sự công bằng và tạo điều kiện để thừa nhận anh là con người. Hình phạt đó hợp lý vì anh gây ra thì anh nhận lấy để phần nào bù đắp.
Nhưng tùy cái nhìn thôi, thế giới cũng đang giảm dần án tử hình bởi luật pháp dù có đại diện cho ý chí của số đông đi nữa thì cũng không biện minh được tại sao mình có quyền lấy đi mạng sống của người khác. Việc những người trong khán phòng xử Nguyễn Đức Nghĩa vỗ tay khi tòa tuyên án tử hình anh ta chính là một cách biểu lộ sự trả thù, sự hả giận. Nguyễn Đức Nghĩa nhân danh cá nhân để giết người còn những người kia nhân danh số đông để giết người. Đều là cách nghĩ không văn minh, không có cơ sở đạo lý gì cả.

* Đạo Khổng có nhấn mạnh rằng trong một xã hội, nếu nhẹ lễ thì sẽ nặng hình. Lễ nghi không được coi trọng thì mới cần đến hình phạt, luật lệ?

- Đó là cách suy nghĩ lý tưởng khi nghĩ đến lúc nào các hình phạt sẽ không còn cần thiết nữa. Thực tế thì không như vậy. Có điều cũng nên đi theo xu hướng của thế giới, tránh các hình phạt mang quá nhiều dấu vết của quá khứ, và theo tôi nên bỏ án tử hình trong mọi trường hợp.

* Thầy có nói về một vài cách “xử thế tiếp vật” đầy hiền minh của những bậc tiên hiền như Aristotle đành lòng rời Athens vì không muốn quê hương mình “phạm tội ác lần thứ hai” đối với triết học (lần thứ nhất là giết hại Socrate). Vậy thì tại sao thầy lại trở về khi mà VN còn quá thiếu những nền tảng và điều kiện để “nuôi sống” được triết?

- (Cười) Mọi cái bây giờ cũng đã khác nhiều chứ. Thành thực mà nói rằng tôi gắn bó với quê hương và tôi thấy đóng góp của tôi trong nước hiệu quả hơn ở nước ngoài. Như nhiều người bạn Hàn Quốc của tôi họ cũng trở về nước hết để đóng góp cho sự thay đổi hiệu quả của xã hội nước họ. Bây giờ có lẽ đang cần dù có thể 50 năm nữa không cần. Sự chọn lựa về sống ở quê nhà của tôi hoàn toàn là vì lý do tình cảm.

* Trân trọng cảm ơn thầy.

Cát Khuê (thực hiện)

Hành trình 17 năm đến Cannes

2010-09-08T11:55:00.006+07:00

1. Cách Di chọn để yêu điện ảnh...
1993 - cái tên Việt đầu tiên được xướng lên ở Cannes: Trần Anh Hùng – giải Camera vàng cho Mùi đu đủ xanh. Sự kiện phát lại đtrên màn hình chiếc TV đen trắng đã đem đến cho Phan Đăng Di một giấc mơ mới.

1994 - năm đầu tiên của trường điện ảnh, Di đã sớm bộc lộ sự khác biệt của mình với các bạn cùng lớp không chỉ bởi vẻ ngoài lơ ngơ, trầm tĩnh đến kỳ lạ, mà còn bởi khối lượng khổng lồ sách Di đã đọc, phim Di đã xem.

2000 - kịch bản tốt nghiệp Tận cùng là biển của Di không đạt điểm cao nhất, thậm chí còn gây tranh cãi trong số các giám khảo kỳ tốt nghiệp, nhưng một thếp giấy viết tay ấy là một hơi thở mới, khác hẳn cách viết kịch bản thông thường, giáo điều và đơn điệu. Di dùng chữ rất đẹp, và thoại thì tuyệt vời. Ít ai biết, Di âm thầm dành Tận cùng là biển cho thần tượng của mình: Trần Anh Hùng.

2003 - Trần Anh Hùng về nước và tham gia giảng dạy ở hội điện ảnh. Đọc kịch bản của Di – người đạo diễn chỉ làm phim bằng kịch bản của mình vì sợ phải tư duy trên tư duy của người khác, đã hỏi: tại sao không làm đạo diễn? Và lời khuyên mà anh Hùng dành cho Di – viên chức mẫn cán của Cục điện ảnh khi đó là: Hãy trở thành một đạo diễn tự do đồng thời học thật tốt tiếng Anh!

2005 – khi Bùi Thạc Chuyên đã chắc chắn sẽ làm Chơi vơi từ nguyên tác Tận cùng là biển, Di bắt nhịp chặt chẽ với cách tư duy phim nghệ thuật hiện đại từ người thầy Trần Anh Hùng để có hai phim ngắn Sen và Khi tôi 20. Nhưng cũng mất đến một năm, từ bối cảnh mùa hè chuyển sang mùa đông, gặp không biết bao nhiêu cô gái xinh đẹp cho vai chính, Khi tôi 20 được làm xong.

2008 - Di lên đường đến Cannes trong hoạt động L’Atelier để tìm kiếm nhà đầu tư cho Bi, đừng sợ! Đã hiển hiện trong đầu Di là Kiều Trinh vai bà mẹ, là Hoa Thúy vai người cô muộn chồng, và cậu bé Phan Thành Minh khi đó mới 3 tuổi – cu Bi.

2009 - Không lỡ hẹn với mùa hè như Khi tôi 20, Bi, đừng sợ! được quay vào những ngày oi ả nhất. Nhà máy rượu ở phố Lò Đúc, bãi giữa sông Hồng, nhà máy nước đá Yên Phụ, những quán bia hè phố, căn nhà cũ Cổ Nhuế… là các bối cảnh chính của phim. NSƯT Mai Châu, người đã xuất hiện trong cả 2 phim ngắn của Di vừa khỏi cái chân đau, NSND Trần Tiến cũng được thuyết phục vào vai ông nội dù trước đó ông đã nói: Bác làm việc cả 50 năm rồi, giờ chỉ muốn nghỉ ngơi thôi. Đạo diễn của Hà Phong của Sân thượng (một phim ngắn được làm cùng thời với Khi tôi 20) sau nhiều bữa uống bia say mềm môi, sau nhiều lần tuyên bố líu lưỡi: Anh quý Di và yêu kịch bản này lắm nhưng anh không đóng phim đâu… cũng đã vào vai ông bố. Xui rủi bắt đầu lộ diện. Một nhà sản xuất rút lui vì không dám mạo hiểm với độ rủi ro quá cao của dự án. Cu Bi phải đi học nên chỉ quay được vào các cuối tuần, tuyệt đối không quay đêm, về nhà trước 9 giờ tối và lịch quay phải được gửi trước một tuần. Bối cảnh dựng lên, quay được hơn 1 tuần, họa sĩ thiết kế rút lui, địa điểm dự định sẽ diễn ra đám ma ông nội cu Bi bị các cụ trong làng từ chối vì… kiêng cữ. Cơn giận dữ của bà và bác cu Bi đã khiến cho công sức quay phim được gần 1 tháng tưởng như đổ xuống sông hết khi họ nhất quyết không cho Bi quay tiếp. Và hết tiền!

2010 - 17 năm không phải quá dài cho một đời, nhưng là đáng kể với một giấc mơ. Bi, đừng sợ! được Tuần phê bình Quốc tế của Cannes 2010 chọn đồng thời với lời đề nghị từ LHP Venice. Họ yêu cầu phim phải chiếu lần đầu tiên, Di nói đùa “như những gã đàn ông cổ điển và chuyên chính – chỉ đợi chờ những cô gái còn trinh nguyên!” Cannes đã chọn Bi, đừng sợ! từ bản dựng cuối để cơ hội tranh giải Camera vàng đến gần với Di hơn bao giờ hết. Từ cái thuở nhìn thấy một đốm sáng rồi đi theo, là cách Di chọn để yêu điện ảnh. “Giờ thì Di có mặt ở Cannes, với bộ phim dài đầu tay của mình, chuyến hành trình 17 năm khởi đầu bằng mơ mộng đã có một điểm đến, với Di, thật lạ lùng và đầy ý nghĩa”.

Phan Đăng Di (sinh năm 1976) đã làm 2 phim ngắn gây được tiếng vang lớn là: Sen - lựa chọn trình chiếu tại LHP ngắn nổi tiếng nhất thế giới: Clermont Ferrand 2006 và Khi tôi 20 được LHP Venice 2008 lựa chọn dự thi hạng mục phim ngắn, đồng thời Phan Đăng Di cũng là tác giả được đề cử kịch bản hay nhất của Giải thưởng điện ảnh châu Á 2009 với phim Chơi vơi.

Bi, đừng sợ! là phim dài đầu tay (giải Dự án châu Á nổi bật LHP Pusan 2007, lựa chọn đến LHP Cannes 2008 - hạng mục L’atelier, được tài trợ 10.000 USD từ Bộ VH – TT – DL, 50.000 euro từ World Cinema Fund của LHP Berlin 2008...) sản xuất bởi Le Arte, Sud-est và BHD năm 2009, hoàn thiện hậu kỳ tại Pháp tháng 4.2010.

Bài phỏng vấn sau được trích từ catalogue chính thức của LHP Cannes 2010 (Hiệp hội phê bình quốc tế LHP Cannes thực hiện).

2. Hiện thực tê buốt và tan chảy

* Xin anh cho biết về con đường sự nghiệp của anh trước khi làm bộ phim đầu tay này?

- Tôi bắt đầu theo đuổi điện ảnh từ năm 18 tuổi, khi đỗ vào trường Điện ảnh ở Hà Nôi, từ đó đến nay công việc của tôi chỉ xoay quanh việc viết kịch bản, xem phim, nghiên cứu lịch sử phim, rỗi thì uống bia. Ngoài những việc đó, bốn năm nay tôi có tham gia giảng dạy, thoạt đầu là về lịch sử điện ảnh VN, sau đó là môn viết kich bản phim tại trường ĐH Quốc gia Hà Nội. Từ mùa hè năm 2005 tôi bắt đầu làm những phim ngắn đầu tiên, và bây giờ thì là một phim dài.

* Dự án Bi, đừng sợ ! đã từng có mặt tại Atelier de la Cinéfondation của Cannes 2008, anh có thể kể những khó khăn mà một nhà làm phim độc lập VN gặp phải trong môi trường điện ảnh thế giới ?

- Việc đạo diễn tự mang dự án làm phim của mình đi giới thiệu tại các LHP quốc tế không phải là chuyện thường thấy trước đó tại VN. Bởi thế thoạt đầu khi thuyết trình trước các nhà đầu tư ngoại quốc tôi cũng hơi bối rối. Nhưng đây chẳng phải là khó khăn gì đáng kể. Khó khăn lớn nhất nằm ở chỗ giới làm điện ảnh quốc tế biết rất ít về VN, thậm chí có người còn không biết ở VN chúng tôi nói thứ tiếng gì? Cũng may là tại L’Atelier của Cannes năm trước những nhà đầu tư chịu cầm kịch bản của tôi về đọc sau đó đều hồi âm,và một vài người trong số họ còn đi xa hơn: đầu tư tiền để tôi làm phim.

* Một trong những giải thưởng lớn cuối cùng mà một nhà điện ảnh gốc Việt đạt được tại Cannes là giải Camera Vàng, dành cho bộ phim Mùi đu đủ xanh của đạo diễn Trần Anh Hùng. Bi, đừng sợ cũng sẽ tham gia tranh giải này, đối với anh nó có ý nghĩa gì?

- Tôi phải kể câu chuyện này: Một đêm mùa hè gần17 năm về trước, tôi 17 tuổi, dán mắt lên cái tivi đen trắng trong nhà đang tường thuật lại lễ trao giải LHP Cannes, hình ảnh một người Việt trẻ tuổi bước lên nhận giải thưởng lúc đó đã tác động mạnh vào cảm xúc của tôi , mạnh tới nỗi ngay lập tức tôi quyết đinh sẽ theo đuổi điện ảnh dù trước đấy tôi đã sẵn sàng để trở thành một nhà văn… Mười năm sau, tại Hà Nội lần đầu tiên tôi gặp Trần Anh Hùng, anh vừa đọc xong một kịch bản do tôi viết và hỏi tại sao tôi vẫn chưa trở thành đạo diễn. Hai năm sau đó, 2005, tôi bắt đầu làm phim. Giờ thì tôi có mặt ở đây, với bộ phim dài đầu tay của mình, chuyến hành trình 17 năm khởi đầu bằng mơ mộng đã có một điểm đến, với tôi, thật lạ lùng và đầy ý nghĩa.

* Mặc dù được viết rất kỹ, câu chuyện Bi, đừng sợ được dựng lại đầu tiên là thông qua việc làm phim. Anh đã tưởng tượng ra nó như thế nào? Bước nào trong chu trình sáng tạo là quan trọng nhất với anh (viết, quay, dựng..)?

- Khác với các kịch bản mà tôi viết trước đó, thường rất đầy đủ và kĩ càng, Kịch bản Bi, don’t be afraid! gần như một phác thảo với chừng 50 trang và rất ít lời thoại. Tôi cũng cố tình lảng tránh các yếu tố tạo nên kịch tính. Tôi không đặt nhân vật trước trước thử thách để họ phải giải quyết , không giải thích những biến chuyển tâm lí của họ, không quan tâm lắm đến trật tự thời gian…. Cái tôi muốn là tạo ra được những cảm giác rất hiện thực nhưng đồng thời cũng rất khó cắt nghĩa trong các mối quan hệ của con người thông qua việc trộn lẫn nhiều câu chuyện của nhiều nhân vật. Với lựa chọn này, việc làm phim cơ bản không còn là kể lại câu chuyện theo một cấu trúc tự sự thông thường, nó hướng chủ yếu vào việc tạo ra cảm giác trong từng cảnh quay và việc hình dung trước các mối dựng trong khi quay. Trong trường hợp phim này, việc dựng phim là đặc biệt quan trọng và chiếm rất nhiều thời gian. Nếu như tôi chỉ mất một tháng để viết xong kịch bản, gần hai tháng để quay phim thì việc dựng phim kéo dài trong bốn tháng, và như thế vẫn là chưa đủ...

* Theo anh đâu là phẩm chất chính mà một người làm phim - đạo diễn phải có để có thể đi đến tận cùng mục đích của mình?

- Anh ta phải có một ý chí sắt đá trong công vệc và sự khôn ngoan tuyệt vời trong hành động. Nhưng những cái đó chỉ để giúp cho phong cách làm phim riêng biệt của anh ta được đi tới đích trong mọi trường hợp.

* Phim của anh phân tách nhóm nhân vật nam và nhóm nhân vật nữ. Một bên là những người đàn ông "yếu" (uy quyền của người ông đau ốm, sự say xỉn của ông chồng, thơ trẻ của cậu con trai) và bên kia là những người đàn bà tìm cách tự giải phóng mình ra khỏi những ham muốn của đàn ông. Anh có nghĩ là ta có thể hiểu rõ hơn về hiện trạng của một xã hội qua những quan sát về cuộc sống và hoàn cảnh những người phụ nữ trong xã hội đó?

- Điều đó là hiển nhiên, chí ít thì vì phụ nữ họ là một nửa thế giới, và hơn thế là một nửa mạnh mẽ. Tôi tin điều này qua những gì tôi thấy được từ phụ nữ VN, họ mạnh không phải vì họ độc lập với nam giới, hay họ nắm quyền điều khiển xã hội, họ mạnh vì có những niềm tin giản dị và nghiêm túc hơn với cuộc sống. Sự nhẫn nại của họ trước những người đàn ông mà đa phần là không trung thực, thiếu tự tin và dễ dàng ngả theo những khoái cảm tầm phào cũng cho thấy họ vững vàng hơn đàn ông về mặt tinh thần... Trong một xã hội nhiều biến động như xã hội VN (chiến tranh, thiên tai, sự thay đổi liên tục các tín điều do đàn ông vẽ nên rồi lại xóa đi…) mà rồi cuối cùng mọi chuyện vẫn trở nên ổn thỏa được có lẽ là nhờ vào tinh thần bền bỉ chịu đựng và đức hy sinh của người đàn bà. Chính trong tinh thần đó, họ lặng lẽ học cách chấp nhận cuộc sống thường thì không dễ dàng, và chấp nhận những người đàn ông, thường là yếu đuối.

* Phim của anh có một phong cách đậm nhục dục. Anh làm việc với các diễn viên và những người cộng sự như thế nào để tạo ra một phong cách của xúc giác như vậy?

- Tôi cố gắng tìm kiếm chất nhục cảm từ diễn viên ngay từ khi casting, đến khi quay thì cũng không phải mất nhiều thời gian để làm bật lên ở diễn viên cái chất đó. Một lí do nữa là chúng tôi chọn thời điểm quay phim vào thời gian nóng nhất trong năm, thường xuyên cả đoàn phim (chứ không riêng diễn viên) đều bị ngập trong cái nóng trên 35 độ C, mồ hôi đầm đìa và sự dính dáp trên da thịt, nơi quần áo của các diễn viên là thực. Đó có thể gọi là một sự gợi dục tự nhiên do thời tiết mà ai đã sống qua mùa hè ở một xứ nhiệt đới đều có thể cảm nhận được. Lí do cuối cùng, rất quan trọng, tôi có một quay phim rất nhạy cảm, anh ta luôn biết cách làm cho hình ảnh trở nên gợi tình một cách tự nhiên.

* Chúng ta có thể diễn giải hình ảnh của nước đá xuyên suốt qua bộ phim và qua các nhân vật là gì?

- Một cách có thể thấy được thì đá là thứ để giải cơn khát của mọi người, đá làm mát bia, làm dịu cơn hứng tình của người cô, làm giảm cơn đau của người ông, đá là nơi Bi ướp tươi những chiếc lá của nó, đá là một hiện hữu tê buốt nhưng cũng nhanh chóng tan chảy, như mọi thứ trên đời, có đó mà cũng biến mất ngay đó…

* Đi từ sự thơ trẻ đến cái chết, với cả dục vọng ở giữa quãng đường, phim của anh cô đọng lại sự tồn tại của loài người. Có phải anh có trong đầu một cấu trúc kể chuyện "học cuộc sống" thông qua ngôn ngữ của cơ thể không ?

- Thực ra, ba người đàn ông trong phim (Bi, bố Bi, ông nội Bi) chỉ là ba giai đoạn trong cuộc đời của MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG mà thôi, Một điểm chung của họ là từ bé tới lớn họ đều cần đàn bà, họ được chăm sóc, vây bọc, yêu thương, rã rời bởi đàn bà, nhưng họ có hiểu đàn bà hay không lại là một câu hỏi khó trả lời. Họ cũng có một điểm chung nữa: luôn có một cái gì đó muốn sở hữu và phải giấu diếm, ngây thơ như Bi, là một quả dưa hấu nhỏ. Đơn giản như bố là một cô bồ và bí ẩn như ông nội là một quá khứ đóng kín bao nhiêu năm… Như vậy, với những người đàn ông, sự sinh ra, trưởng thành và chết đi của họ phải chăng là sự gia tăng mức độ khó của những câu hỏi, mà chưa hẳn họ đã có lời giải đáp.

* Anh nhìn nền điện ảnh VN như thế nào và anh tự đặt mình vào đâu trong lịch sử của nó ?

- Nền điện ảnh VN không phải là không có những phim hay, nhưng thường thì đó là những phim hay đứng đơn lẻ. Nó như một phút xuất thần của một cá nhân nghệ sĩ trong một thời điểm thích hợp. Chưa thấy ở đây một chùm những tác phẩm hay của cùng một nghệ sĩ, thể hiện sự nhất quán trong phong cách và một quan điểm riêng của người làm phim về cuộc sống con người. Tôi chỉ mới bắt đầu nên cũng không quan tâm lắm xem mình đang đứng ở đâu trong lịch sử. Quan tâm lớn nhất của tôi bây giờ là làm thế nào để có thể làm được phim tiếp theo đây?

* Đối với anh việc được lựa chọn tham gia "Tuần Phê bình" (Semaine de la critique) của Cannes 2010 có ý nghĩa gì ?

- Ý nghĩa lớn nhất là tôi thấy mình được chia sẻ, chí ít là qua những câu hỏi này...

3. Bi, đừng sợ đoạt hai giải

Tuần lễ phê bình Quốc tế tại LHP Cannes 2010

Chiều ngày 20.5 (giờ địa phương tại Cannes – Pháp), lễ trao giải của Tuần lễ phê bình điện ảnh quốc tế tại LHP Cannes 2010 đã diễn ra với nhiều bất ngờ. Bộ phim tài liệu duy nhất Armadillo của đạo diễn Janus Metz (sinh năm 1974) đến từ Đan Mạch đã dành giải thưởng lớn (giải do các nhà báo, các nhà phê bình phim bỏ phiếu bình chọn). Đây là một bộ phim diễn tả tâm lý hoài nghi lo sợ của hai chiến binh trẻ Đan Mạch trên mặt trận Afghanistan trước thông tin về số phận của các thương binh Taleban bị bắt.

24 sinh viên Pháp và Đức đã được mời đến Cannes để tạo thành một Ban giám khảo trẻ đặc biệt. Họ đã chọn phim Sound of Noise của hai đạo diễn sinh năm 1969 là Ola Simonsson & JohannesStjärne Nilsson để trao giải OFAJ (giải của các nhà phê bình rất trẻ).

Hai giải thưởng cho phim ngắn là Canal+ cho phim ngắn hay nhất thuộc về phim Berik của đạo diễn Daniel Joseph Borgman (New Zealand) và giải Kodak thuộc về phim Deeper than yesterday của đạo diễn Ariel Kleiman (Australia).

Phim Bi, đừng sợ! của đạo diễn Việt Nam sinh năm 1976 – Phan Đăng Di bất ngờ dành 2 giải thưởng của Tuần lễ phê bình Quốc tế Cannes. Giải SACD là giải dành cho kịch bản nhưng trong tấm bằng chứng nhận lại ghi rõ được trao cho đạo diễn xuất sắc nhất là Phan Đăng Di. Điều này có thể lý giải bởi Ban giám khảo đã xét trên kịch bản đã được đạo diễn xử lý thành hình ảnh câu chuyện phim. Giải thưởng này trị giá 4000 EURO tiền mặt. Giải thưởng thứ hai Phan Đăng Di nhận được là ACID/CCAS trị giá 8000 EURO được chia làm hai, 4000 EURO được trao cho đạo diễn và 4000 EURO còn lại để dành cho việc hỗ trợ phát hành phim trong tương lai.

Ngày 23.5, giải Camera Vàng dành cho phim đầu tay xuất sắc nhất tại Cannes 2010 sẽ được công bố trong lễ bế mạc LHP Cannes năm nay. Đây cũng sẽ là cuộc tranh tài của 24 phim đầu tay ở tất cả các hạng mục được lựa chọn dự thi tại Cannes. Cơ hội cho Bi, đừng sợ của Phan Đăng Di vẫn đang bỏ ngỏ.

4. Tôi muốn về nhà thôi…

Phan Đăng Di đã thắng 2 trên 4 giải ở hạng mục phim dài của Tuần lễ phê bình điện ảnh Quốc tế tại Cannes 2010. Anh đã dành cho Tuổi trẻ một cuộc trao đổi ngắn.

* Nhận xét của anh về chất lượng các phim dự thi LHP Cannes năm nay, tôi đặc biệt quan tâm đến dư luận ở Cannes về các phim châu Á?

- Mãi đến ngày 17 tôi mới xuống Cannes nên cũng không xem được nhiều phim, vì thế rất khó để đưa ra một nhận xét nào, nhưng với 3 phim đã xem (một phim Pháp, một phim Ấn Độ, một phim Đan Mạch) tôi chưa gặp được phim nào thực sự xúc động. Tôi đang hồi hộp chờ xem phim tranh Cành cọ vàng của Apichatpong, đạo diễn người Thái Lan với phong cách làm phim độc đáo nhưng thuyết phục, hiện đang là cái tên châu Á được giới làm điện ảnh đặc biệt quan tâm. Phim của Apichatpong thường được quay đơn giản, kinh phí thấp, nhưng toát lên một cái tôi mạnh mẽ, chân thành. Anh ta cũng là người khiến giới điện ảnh nhận ra rằng châu Á, ngoài vùng Đông Á, Trung quốc và Iran, còn có một nền điện ảnh độc đáo nữa, điện ảnh Đông Nam Á!

* Buổi chiếu phim của anh diễn ra như thế nào? Anh có quan sát phản ứng của khán giả, của các nhà phê bình ra sao không?

- Phim của chúng tôi khởi chiếu vào một sáng trời mưa lạnh, nhưng khán giả cầm ô xếp hàng chờ cả tiếng đồng hồ để vào xem, riêng điều đó đã làm chúng tôi rất xúc động. Phản ứng của khán giả là điều khó nhận biết, cũng có vài người đến chúc mừng sau buổi chiếu, còn hầu hết mọi người xem xong thì về ngay để còn kịp xem những buổi chiếu khác. Trong cái hối hả đi và xem đó, tôi cảm nhận được điều quan trọng hơn, không chỉ cho riêng phim của mình, đó là, điện ảnh dù sao cũng thật quyến rũ và người làm phim thì phải làm việc để duy trì sự quyến rũ đó.

* Anh có thể kể về những lời nhận xét của Ban giám khảo về phim anh khi họ trao giải? Tiêu chí của các giải thưởng anh nhận được là gì?

- Cả hai ban giám khảo đều nhận thấy câu chuyện của các nhân vật trong phim đều gây xúc động, nó như một bài thơ buồn bã nhưng không tuyệt vọng về con người. Họ cũng đặc biệt khen ngợi diễn xuất của diễn viên và sự tinh tế của quay phim, đó là hai yếu tố khiến cho bộ phim có được một không khí riêng. Về tiêu chí trao giải, tôi xin dịch nguyên văn từ bằng chứng nhận. Giải SACD trao cho đạo diễn xuất sắc nhất được chọn trong số bảy phim truyện trong vòng dự thi. Ban giám khảo của giải gồm Jacques Fansten, Laurent Heynemann, Gerard Krawczyk, Eric Kristy, Benjamin Legrand, Bertrand Tavernier. Còn giải ACID/CCAS là của Hội phát hành phim độc lập được trao để hỗ trợ việc phát hành phim trong tương lai.

* Nhìn thấy các nghệ sĩ trên thảm đỏ Camera D’or đều rất trẻ. Anh nhận thấy tinh thần làm phim của các đồng nghiệp đó như thế nào?

- Đa số các đạo diễn trẻ đến Cannes đều là các đạo diễn độc lập. Trò chuyện với họ đều thấy hầu hết đều phải chật vật xoay xở để quay được phim. Làm phim thì ở đâu cũng khó cả, nhưng có lẽ vì yêu phim chân thành cộng thêm năng lượng của tuổi trẻ nên cuối cùng trên mặt họ chỉ thấy sự nhẹ nhõm, kiêu hãnh. Đó là cảm nhận của tôi.

* Những cảm xúc thực sự của anh bây giờ là gì? Anh chờ đợi gì nữa? Giải Camera vàng ngày 23 chăng?

- Tôi ở bên này cũng gần 3 tháng rồi, giờ thì muốn về nhà thôi…

* Cảm ơn anh.

Fansland - Thế giới phim nổi tiếng của Dũng Digital

2010-09-04T10:08:00.005+07:00

Bây giờ thì số 84 Lý Thường Kiệt, mảnh đất dành cho người hâm mộ (Fansland) nghệ thuật điện ảnh đích thực ở Hà Nội những năm 1990 đã khép cửa.

Năm 1994, chỉ bằng tình yêu với điện ảnh, Nguyễn Quang Dũng (Dũng Digital – một kỹ sư khoa học) đã cùng bạn bè kết hợp với Phát hành phim Quân đội, Tổng cục Chính trị để cho ra đời một rạp chiếu phim nhỏ giữa HN. Rạp chiếu phim ấy chuyên chiếu những phim kinh điển của thế giới, phim nghệ thuật đương đại… đã trở thành điểm hẹn văn hóa không thể thiếu trong danh mục lựa chọn của các bạn trẻ, các bạn sinh viên yêu điện ảnh 14 năm sau này.

Bởi nỗi khát âm nhạc và điện ảnh

Vào cuối thập niên 80, ở VN thông tin rất nghèo nàn, nhất là mảng âm nhạc và điện ảnh nước ngoài. Có dịp đi nước ngoài, tiếp cận với kho tàng âm nhạc, điện ảnh vĩ đại của nhân loại, Dũng quyết định ở lại châu Âu một thời gian vừa kiếm tiền, vừa thực hiện việc sưu tầm tư liệu cho thư viện âm nhạc và điện ảnh của mình. Anh đã xem rất nhiều tác phẩm điện ảnh với chất lượng rất cao về âm thanh cũng như hình ảnh.

Hầu hết tất cả các thành phố lớn nhỏ của châu Âu đều có rạp chuyên chiếu phim kinh điển của mọi thời đại với tính giáo dục và nhân văn tiến bộ. Các trường ĐH đều có những CLB điện ảnh, phòng chiếu phim kinh điển cho sinh viên. Dũng Digital bỏ ra khá nhiều thời gian đến các CLB đó, vừa xem phim vừa để tìm hiểu. Lúc đó, Dũng mới hiểu chất lượng nội dung và kỹ thuật là hai yếu tố sống còn của phim rạp và tại sao ở nước ngoài, văn hóa xem phim rạp rất phổ biến.

Trong một lần đi chụp ảnh một nơi xa xôi với thế giới văn minh: thủ đô Katmandu của Nepal, nằm trên “Mái nhà của thế giới”, vào những năm 80, Katmandu chỉ có một con phố xe hơi có thể đi lại thoải mái, Dũng đã choáng váng khi đang lang thang giữa chợ thì bỗng lạc vào một phòng chiếu phim địa phương. Những người nội trợ bản xứ vừa bế con vừa mang theo súc vật đang ngồi xem phim trên những chiếc ghế băng. Họ đang xem bản nhựa siêu phẩm Casablanca của Michael Curtiz (1943). Phim rất cũ, mốc và xước.

Còn hơn cả ngạc nhiên và xúc động , chính ý tưởng về Fansland Cinema tại Hà Nội đã nảy sinh từ đây.

Tình yêu cũng cần một phép thử

Làm thế nào để kéo khán giả đến rạp?

Dũng Digital cùng Nhà Hát Tuổi trẻ, lúc đó chị Phạm thị Thành làm giám đốc xin phép Bộ Văn hóa để đứng ra tổ chức LHP âm nhạc lần thứ nhất kéo dài trong một tháng. Anh cùng với một bạn sinh viên là Nguyễn Thanh Hùng (chủ nhiệm CLB Unesco sinh viên, ĐH Xây dựng HN) đi tìm địa điểm cho LHP. Họ quyết định chọn số 84 Lý Thường Kiệt. Đại tá Nguyễn Thanh Sơn, lúc đó là trưởng phòng Phát hành phim Quân đội đã nhiệt tình đồng ý cho LHP được thuê địa điểm trong một tháng.

Sau một tuần lắp đặt máy móc, với sự giúp đỡ của đạo diễn Lưu Nghiệp Quỳnh, anh Dũng cùng bạn bè tổ chức một buổi chiếu phim để giới thiệu với mọi người trong nghành điện ảnh về chất lượng kỹ thuật mới của chiếu bóng hiện đại. Có rất nhiều quan chức điện ảnh đã đến dự như ông Lưu Trọng Hồng, lúc đó là Cục trưởng Cục Điện ảnh, ông Trần Thế Dân cục phó, GĐ các hãng phim, các nhà đạo diễn, quay phim, âm thanh…

Đó là một buổi chiều ngày 25.3.1993 có lẽ là buổi chiếu phim âm thanh nổi chất lượng cao đầu tiên ở VN. Dũng Digital giới thiệu Terminator 2 của James Cameron. Tối 26.3.1993 LHP âm nhạc lần thứ nhất khai mạc, kéo dài một tháng. Giới trẻ và những người yêu nhạc ở HN có dịp được thưởng thức những bữa tiệc âm nhạc lộng lẫy, hơn 50 bộ phim về đề tài âm nhạc, những buổi hoà nhạc vĩ đại nhất trong lịch sử âm nhạc. Khai mạc với November Rain của Guns’n’Roses. Hai tác phẩm được giới yêu rock thích nhất lúc đó là Pink Floyd-The Wall và Woodstock ’69. LHP âm nhạc kết thúc với bản giao hưởng số 9 của Beethoven do Berlin Philharmonic của nhạc trưởng H.V.Karajan biểu diễn.

Phép thử tuyệt vời với một tháng LHP âm nhạc vô cùng thàng công, được giới trẻ háo hức đón nhận thúc đẩy Dũng quyết tâm cho ra mắt CLB phim. Anh đã phải có 18 tháng để chuẩn bị về mọi mặt: trình bày với đại tá Nguyễn Thanh Sơn về ý tưởng, kêu gọi Phát hành phim Quân đội ủng hộ góp sức cho một phép thử đáng giá.

14 năm vòng đời của Fansland

Cái tên Fansland ra đời khi Dũng Digital đang cùng kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Phương trang trí cho CLB. Họ muốn một cái tên phải đơn giản, dễ nhớ và chưa ai dùng. Phương gợi ý dùng từ nào có liên quan đến Fan (từ tên C.L.B: Queen’s Fan Club của ban nhạc Queen) và thế là họ quyết định dùng chữ Fansland (mượn ý tưỏng từ cái tự Pepperland (của The Beatles).

Fansland Cinema (Thế giới phim nổi tiếng) ra đời ngày 1.12.1994 nhằm giới thiệu các tác phẩm âm nhạc, nhạc kịch, phim âm nhạc, phim kinh điển của mọi thời đại và các phim đoạt giải thưởng Quốc tế của VN cũng như nước ngoài. Hàng tuần vào chiều chủ nhật, Fansland có buổi sinh hoạt chuyên đề về nghệ thuật điện ảnh, nhằm định hướng cho người xem đến với dòng phim “Không bao giờ chết”.

Vào năm 1996 Cục ĐA Bộ VH đã gửi công văn cho PHP Quân đội khen ngợi và đánh giá cao hoạt động mang đầy ý nghĩa văn hóa. Có thể nói, sự ra đời của Fansland thời điểm ấy như một chất xúc tác để tái khởi động hệ thống chiếu rạp, và Fansland cũng là rạp đầu tiên thực hiện cuộc cách mạng về kỹ thuật chiếu bóng hiện đại. Đến cuối năm 1997, rạp thứ hai có âm thanh nổi ra đời là New Age Cinema của công ty điện ảnh HN. Năm 2000, Bộ Văn hóa quyết định đầu tư cho mỗi tỉnh thành trong cả nước một rạp chiếu phim âm thanh nổi.

Bằng tình yêu, Dũng Digital đã tự tạo ra cho mình cùng bạn bè thói quen xem phim là phải đến rạp. Đó là những ngày rất hạnh phúc bởi Fansland đã vô cùng ý nghĩa với giới trẻ lúc đó, đem đến cho họ một món ăn tinh thần lành mạnh mà rất sang trọng.

Sau ngày đại tá Nguyễn Thanh Sơn nghỉ hưu, những người lãnh đạo sau đó không thể thấu hiểu cũng như cùng chia sẻ những khó khăn của Fansland. Không còn ai quan tâm đến hoạt động văn hóa theo họ là bé nhỏ đó nữa. Thêm lý do khách quan, thế hệ trẻ sau này thích những loại hình giải trí mang nhiều tính hình thức và phong trào hơn. Cùng nhiều lý do kỹ thuật khác, cơ sở vật chất của Fansland Cinema xuống cấp nghiêm trọng.

Đã có lúc, một bạn trẻ nói với Dũng: rạp Fansland bây giờ xấu nhất VN!

Dũng không cố được, anh nghĩ: đến lúc phải nghỉ thôi.

Ngày 31.3.2008 là buổi chiếu phim cuối cùng của Fansland với bộ phim hài hay nhất mọi thời đại: Somelike It Hot (1961). Khán giả cười phá lên và vỗ tay khi câu thoại cuối cùng cất lên: “Không có ai là hoàn hảo cả”. Đó là những tiếng cười cuối cùng của khán giả.

Dũng bảo: Tôi rất tiếc vì một hoạt động văn hóa rất tốt, rất lành mạnh mà không thể có cách tồn tại, nhiều fans viết thư cho tôi gần như khóc khi nghe tin “Stop”. Nhưng có thể làm gì hơn?

Những dấu ấn với âm nhạc và điện ảnh của Dũng Digital

Tháng 12.1989, Dũng Digital ra mắt thư viện âm nhạc Digital Music tại 49 Quang Trung - HN (cái tên Dũng Digital bắt nguồn từ đây).

Tháng 4.1994 Dũng góp sức cùng bạn bè sáng lập kênh VTV3 và trở thành người giới thiệu âm nhạc cũng như điện ảnh nước ngoài đầu tiên của VTV3 lúc đó.

Ngày 26-3-1993 Dũng cùng Nhà hát Tuổi trẻ tổ chức LHP Âm nhạc lần thứ 1.

Ngày1.12.1994, Fansland Cinema (Thế giới phim nổi tiếng) chính thức đi vào hoạt động.

Năm 1996 đánh dấu việc Dũng Digital trở thành người giới thiệu nhạc Rock, Jazz, Classic trên sóng FM-100Mz của VOV, chuyên mục mang tên 33-1/3 vòng phút được giới trẻ rất thích.

Năm 1999, Dũng cùng Đạo diễn Nguyễn bá Anh Vũ thực hiện chuyên mục Góc nhìn Điện ảnh trong chương trình Điện ảnh chiều thứ 7 phát trên sóng VTV3 .

25-12-2002 Dũng cùng 10 người bạn lần đầu tiên nhập khẩu phim từ Holywood. Lễ ra mắt “Người Mỹ trầm lặng” với sự góp mặt của đạo diễn Phillip Noyce.

Ngày 31.3.2008, Fansland chính thức đóng cửa sau 14 năm.

Cho một Cinema Paradiso đã mất

Cái rạp đó hay lắm, tôi nhớ năm 1994 khi tôi vào học điện ảnh thì trường SK&ĐA chỉ có một rạp nhỏ, cũ với máy chiếu than, xem phim thì phập phù. Rồi Fansland ra đời, chiếu toàn những phim hay mà trước đó sinh viên điện ảnh cũng chỉ nghe chứ chưa được xem bao giờ. Rạp nhỏ, ghế gỗ cứng lại khá hẹp nhưng mua vé sát giờ thì chỉ cón nước ngồi sát màn ảnh, cái dàn âm thanh lạp thể "rất xịn" lúc ấy cứ rền vang như sắp phá sập cái phòng chiếu cũ. Không khí kích động, say mê. Khán giả im phăng phắc... One Upon a Time in America cua Sergio Leone hơn 3 tiếng, giải lao 10 phút giữa buổi chiếu nhưng xem đến lần thứ 3 phim ấy chưa thấy ai bỏ về giữa chừng. The Piano nhạc rất hay, cái lông chim bay bay trong Forest Gump nếu ngồi sát có cảm giác nó sắp bay vào mặt mình. Đến hồi xem Cinema Paradiso (Thiên đường điện ảnh) cảnh cái rạp cũ cũ bị phá ai cũng buồn... Rồi Fansland cũng đóng cửa, bây giờ mỗi lần đi qua đó, tôi lại nghĩ đến đám bụi bay mù mịt khi rạp đổ trong cái phim kia…

(Đạo diễn Phan Đăng Di)

Cát Khuê

Johnny Trí Nguyễn

2010-06-15T21:24:00.001+07:00

Khi phim thiếu, nhạc thừa…

Miệng thế gian như làn sóng biển, lớp sóng này xô vào thì lớp sóng khác đã nhanh chóng phủ lấp. Chuyện của Johnny Trí Nguyễn và Ngô Thanh Vân đã không còn là đề tài để người ta bàn cãi lúc trà dư tửu hậu nữa, có chăng là sự tò mò không phải khi nào cũng thiện ý, rằng họ sẽ ở bên nhau được bao lâu?

Vân nổi tiếng là khéo léo trong cư xử với báo chí, thế nên theo thời gian, Johnny Trí Nguyễn cũng chẳng phải là người “dại dột” khi phát ngôn. Điều dễ nhận ra khi tiếp xúc với họ là cả hai người rất biết cách kiểm soát được thông tin về mối quan hệ “tranh tối, tranh sáng” của mình thông qua việc phô bày những “bằng chứng ngoại phạm”. Ừ thì ai cũng cho rằng họ là tình nhân của nhau, nhưng thử chứng minh xem?

Hẹn Johnny Trí Nguyễn không bao giờ khó, và anh cũng chẳng hỏi trước rằng nhà báo muốn gặp anh để làm gì. Thế nhưng, nếu nuôi hi vọng ban đầu rằng cuộc phỏng vấn sẽ cho ta cơ hội một lần “nhòm qua lỗ khóa nhà người khác” thì quên đi, dù rất thân thiện, Trí Nguyễn cũng không dễ bị “đánh lừa” đến thế!

Tại sao Vân phải hỏi ý kiến của tôi?

Thời làm Bẫy rồng Vân có nói cô ấy đã phải dạy anh nhảy và anh học rất nhanh. Anh có mặt thường xuyên trong những buổi trực tiếp Bước nhảy Hoàn vũ mà Ngô Thanh Vân là thí sinh, anh có thích nhảy không?

Tôi không biết nhảy một cách chuyên nghiệp, bài bản, nhảy ở bar hay vui vẻ với bạn bè thì đương nhiên. Những kiểu nhảy đó đâu có cấu trúc gì đâu mà không thể? Ai chẳng biết nhảy? Cái show như Bước nhảy hoàn vũ thì lâu lâu mở TV tôi cũng có coi, xem vậy thôi nhưng nếu nói có hứng thú như với võ thuật không thì câu trả lời là không.

Hình như Bước nhảy Hoàn vũ có nhược điểm là quay trên TV không hấp dẫn, ít ra có thể so sánh đơn giản như các chương trình trượt băng nghệ thuật của nước ngoài thực hiện vẫn phát sóng?

Đương nhiên xem trực tiếp thì hay hơn là xem qua TV rồi. Nhưng mấy lần đi coi trực tiếp thì tôi cũng chẳng coi được nhiều vì tôi còn phải quay video cho Vân nữa. Nên cuối cùng tôi cũng có xem được trực tiếp đâu? Tôi phải nhìn qua cái máy quay phim mà. Những người khác thì tôi xem được trực tiếp, Vân thì không.

Cảm giác của anh ra sao? Người Việt mình có thích hợp với một môn nghệ thuật ít nhiều mang đậm tính Tây phương như khiêu vũ không?

Tôi thấy khiêu vũ đâu có gì mới lạ đâu? Nó xưa rồi! Bước nhảy hoàn vũ vừa giống thể thao vừa giống nghệ thuật, xem cũng vui.

Khi nhận lời tham gia chương trình này, Vân có hỏi ý kiến của anh không?

(cười phá lên) Không, làm gì phải hỏi ý kiến của tôi?

Vậy anh có bất ngờ không, hay thích thú? Cảm xúc của anh thế nào?

Tôi không quan tâm về nó, có nghe Vân tập thì okie thôi. Nhưng không quan tâm nhiều, ngày đầu tiên xem thì tôi thấy nó cũng có gì đó để coi.

Trước khi trở về Việt Nam anh cũng đã từng đứng trên sân khấu, cùng “nghề” với Ngô Thanh Vân. Vậy khi đó cái tên Ngô Thanh Vân có ấn tượng gì với anh?

À, trước khi về Việt Nam thì tôi hoàn toàn không biết tên Ngô Thanh Vân nhé. Sau đó tôi có coi mấy buổi chụp hình hay mấy tờ báo thì biết cô ấy.

Tôi không quan tâm cô ta làm gì ngoài đời

Anh coi Ngô Thanh Vân đóng phim trước hay coi Ngô Thanh Vân hát trên sân khấu trước?

Lúc tôi gặp Ngô Thanh Vân tôi chưa xem phim mà cũng chưa xem hát. Gặp trong buổi casting thôi.

Cảm giác của anh khi nhìn thấy cô ấy? Anh nghĩ cô ấy là gương mặt của sân khấu hay điện ảnh?

Lúc đó tôi cũng không có ấn tượng gì về cô ấy. Tôi chỉ chú ý đến việc kiếm một người đóng vai Thúy trong Dòng máu anh hùng mà thôi. Hướng của tôi lúc đó chỉ là tìm được vai Thúy mà thôi. Mà Vân thì không hợp với vai đó. Vân trắng quá, Tây quá, không giống một cô nghĩa quân trong suy nghĩ của tôi. Sau khi Vân cast xong, chuẩn bị ra về, đạo diễn Charlie Nguyễn có nói một câu làm ai có mặt cũng phải ngạc nhiên: “Em này đóng phim hài chắc hay lắm!”. Lúc đó ai cũng thấy mắc cười chút xíu vì lẽ ra không nên nói với một cô diễn viên xa lạ câu đó, mình đâu có quen họ đâu? Tôi không biết Vân nghĩ sao về câu đó, nhưng nếu tôi là Vân, chắc tôi cũng thấy nhột lắm! (cười) Nhưng vài ngày sau khi tổng kết lại casting thì anh Charlie lại thấy Ngô Thanh Vân diễn thích hợp nhất. Khi anh Charlie nói vậy thì tôi cũng ngạc nhiên bởi tôi vẫn nghĩ Vân không có hợp vai.

Khi dạy võ cho Vân, anh thấy năng lực vũ đạo của cô ấy đã giúp gì cho anh? Cô ấy có nhạy cảm võ thuật không?

Dù đồng ý với đạo diễn thì tôi cũng không đặt được lòng tin vào Vân, rằng cô ấy sẽ đạt tiêu chuẩn mà mình muốn cho vai Thúy. Tôi phân vân lắm. Vân đã thuyết phục chúng tôi bằng chính sự chịu khó học hỏi của cô ấy. Thời gian đầu khi tôi đi chọn cảnh ở Hà Nội, tôi có gọi cho Vân nói có nhóm cascadeur đang tập, Vân vào tập cùng họ đi. Khi đó Vân chưa ký hợp đồng, chắc chắn họ cũng ngần ngại tập. Nhưng cô ấy đã sẵn sàng tập, các cascadeur khen cô ấy tập rất tốt.

Và hình như sau đó anh mới đi xem vai diễn của Vân trong phim 2 trong 1? Anh có thất vọng về vai diễn của Vân không?

À, Vân có đưa vé cho tôi và Charlie đi coi, lúc đó khoảng 1 tháng sau khi Vân đã nhận vai. Tôi cũng chả quan tâm đến việc diễn viên của Dòng máu anh hùng có phải là một ngôi sao hay không. Chỉ cần cô ấy hợp vai và đạt được tiêu chuẩn võ thuật, thế cũng là quá khó rồi. Phim đó thì đúng là cũng có nhiều cái lủng củng. Tuy nhiên tôi không lo ngại gì vì tôi đã tập với Vân khoảng 1 tháng đủ để hiểu năng lực của cô ấy, và hơn nữa, chúng tôi làm một phim hoàn toàn khác với phim 2 trong 1 mà?

Hình như anh chưa hiểu câu hỏi của tôi, tôi muốn hỏi thời điểm đó anh đã quan tâm đến Vân như một Ngô Thanh Vân ở ngoài đời chưa hay vẫn chỉ là một cô Thúy mà anh có trách nhiệm phải đào tạo cho vai diễn? Vân có nói với anh về đam mê ca nhạc của cô ấy không?

Tôi không quan tâm cô ta làm gì ở ngoài đời. Tất nhiên tôi biết Vân là ca sĩ, vì thế nên khi làm hợp đồng với cô ấy tôi có nói thẳng là phim này cần đánh võ mà thời gian chuẩn bị để quay không còn nhiều. Vân phải tập mỗi ngày 2 lần liên tục, sẽ không còn thời giờ cho Vân đi hát show. Tôi cũng chẳng quan tâm đến chuyện Vân sẽ không có thời gian đi hát, tôi chỉ nghĩ cô ta phải làm vậy thì mình mới làm được phim thôi. Khó khăn là của Vân chứ không phải của tôi. Hai tháng đó là 2 tháng Noel và Tết, những tháng gặt hái của ca sĩ. Lúc đó thì tôi không quan tâm, nhưng sau này nhìn lại thì tôi thấy đó là một sự hi sinh đáng kể!

Khi dứt ra khỏi những dự án điện ảnh, người ta nhìn thấy anh cũng tham gia vào một số dự án ca nhạc của Vân. Cô Vân trong ca nhạc với anh, hiện hữu là gì?

Tôi có đi xem Vân hát vài lần, không có nhiều. Tôi thấy khả năng biểu diễn của Vân có sức thu hút. Khi Vân hát, có nhiều cái để mình xem lắm, nó rất là sống động.

Anh từng sống ở Mỹ đủ để va chạm không ít với công nghệ giải trí Mỹ. Anh nhìn thấy ở Vân những tố chất nào tương đồng hoặc còn hạn chế nếu cô ấy đi theo con đường ca nhạc?

Tôi va chạm nhưng không nằm trong thế giới ấy, tất cả chỉ là xem qua thôi. Nên tôi không thể đưa ra những suy xét theo câu hỏi của bạn được!

Tôi có bao giờ tiếc nuối Vân trong ca nhạc đâu?

Chỉ để so sánh thôi, như là một cách cho điểm giữa ca nhạc và điện ảnh của Ngô Thanh Vân, anh sẽ chấm thế nào?

Mỗi khi đóng một phim là người diễn viên đã hóa thân vào một nhân vật, các nhân vật ở các phim là khác nhau. Diễn viên mà đóng đạt thật đạt trong một thể loại phim đã là hay lắm rồi, còn nếu có thể hóa thân vào nhiều dạng vai diễn khác nhau cho nhiều thể loại phim khác nhau thì tuyệt vời. Hay nói cách khác, điện ảnh đơn giản là diễn viên nhập được vai tốt, chuyên nghiệp là họ đã được thừa nhận là một ngôi sao rồi. Ở Vân, tôi nhìn thấy những tố chất đó, thêm nữa, cách cô ấy làm việc trong điện ảnh cũng rất tốt, rất thích hợp. Điện ảnh cần sự bền chí lắm, phim lúc nào cũng quay dài, tốn thời gian, nhịp độ làm việc phải giữ vững, giữ đều. Ca nhạc thì khác, mỗi ca sĩ có một hướng đi, có một lối trình diễn và mình cũng rất khó để nói họ làm tốt hay không vì điều đó còn phụ thuộc vào sở thích âm nhạc của mỗi khán giả. Không cách nào mà mình làm cho mọi người đều thích mình được, như có ca sĩ hát ai cũng khen hết mà tôi không sao thích được anh ta, thì cũng đâu nói lên rằng anh ta hát dở hay hát tuyệt vời đâu? Còn khi là diễn viên, khán giả có thể không thích nhân vật đó nhưng phải thừa nhận diễn viên đã diễn tốt hoặc không tốt, ca sĩ thì người ta thể hiện chính con người của người ta khi hát, yêu hoặc ghét, tùy lòng.

Vậy anh có thích một Ngô Thanh Vân hát không? Hay để dễ hơn cho anh, lại là một sự so sánh nữa như câu hỏi trên?

Tôi là người làm điện ảnh, tôi thấy điện ảnh thì đang thiếu, mà ca nhạc thì thừa! Tháng nào cũng lên mấy album, mấy chục người, có nhất thiết phải có thêm ca sĩ nữa không?

Nghĩa là anh hoàn toàn ủng hộ việc Ngô Thanh Vân rời bỏ ca nhạc để toàn tâm toàn ý cho điện ảnh?

Tôi đâu có bao giờ tiếc nuối về sở thích ca nhạc của Vân đâu?

Nhưng thời điểm này, hình như người ta gọi đó là thời điểm vàng khi một entertainer của làng nhạc là Hồ Ngọc Hà đang đi vắng. Có phải là cơ hội cho rất nhiều ca sĩ giống cách của Hà Hồ khi thị trường đang tạm trống chỗ không? Và sự tỏa sáng của Ngô Thanh Vân trong Bước nhảy Hoàn vũ làm người ta đặt một dấu hỏi rất lớn cho sự ngờ vực rằng liệu Vân có chính là người thế chỗ đó không?

Tôi không quan tâm đến điều đó. Tôi không quan tâm đến việc ai sẽ lên làm entertainer của Việt Nam. Có nhiều ca sĩ lắm chứ. Nếu Hà tạm vắng một thời gian thì cũng là một thời gian ngắn ngủi thôi, giống như giả sử cô ấy nhận một vai diễn dài vậy. Và ngược lại, khi có cô ấy thì các ca sĩ khác cũng vẫn đi hát đấy thôi?

Nếu Vân muốn thay đổi, đó là tùy vào cô ấy

Điện ảnh đã và vẫn đang nhắc nhớ rất nhiều những mối quan hệ từ nhà sản xuất, đạo diễn với một diễn viên ruột nào đó, để hỏi anh một câu, nếu anh bắt đầu một dự án, cơ hội dành cho Vân sẽ chiếm bao nhiêu suy nghĩ của anh?

Quan trọng nhất là câu chuyện, phải đi theo hướng đi của câu chuyện và nhiều khi câu chuyện mới quyết định việc ai sẽ là diễn viên của phim. Diễn viên không ai muốn bị gò trong một kiểu vai, điều này rất quan trọng cho diễn viên có hứng thú với nghề nghiệp của họ. Vân cũng thế, cô ấy phải có nhiều sự lựa chọn khác nhau chứ tại sao lại bắt cô ấy trung thành với các dự án của tôi?

Ở Mỹ thì khác, một năm họ làm hàng trăm phim và cơ hội chia khá đều cho những ngôi sao đã có tên tuổi. Vai này có thể đỡ cho vai kia. Ở ta thì thấy mà thương vì vài năm mới chỉ có một phim làm tốt, được khán giả nhắc đến thôi, giả sử như Vân thất bại trong Bẫy rồng thì có khi 3, 4 năm sau cô ấy mới được thừa nhận lại nếu thành công trong vai diễn mới, đúng không?

Tôi luôn nhìn nhận Vân xa hơn những cảnh hành động được khán giả và báo chí ưu ái rồi gọi cô ấy là “đả nữ”. Nếu cô ấy không thành công với Bẫy rồng – một kiểu phim hành động, tôi tin Vân cũng có thể có nhiều cơ hội với các dạng phim khác.

Anh có mạnh dạn thay đổi hình ảnh “đả nữ” của Vân cho một hình tượng khác không?

Câu hỏi này không phải để dành cho tôi. Là dành cho Vân, Vân có muốn hay không là tùy Vân thôi.

Nhưng anh còn là một Producer, anh có sẵn lòng đẩy Vân vào một vai khác với sở trường đã được khán giả thừa nhận như Vân không? Hình như Vân cũng rất thích vai Mai trong phim Để Mai tính?

Nếu Vân là Mai, Vân cũng sẽ đóng tốt vai đó. Tôi là nhà sản xuất thì lúc nào cũng chỉ thích làm những phim hành động. Còn khi là diễn viên, nhân vật nào tôi cũng muốn thử sức, miễn nhân vật đó hấp dẫn và đem lại cho mình những thử thách thú vị. Chẳng biết khi nào tôi mới không sản xuất phim hành động ở Việt Nam. Vì tôi thấy đây là loại phim khó làm, ít người làm mà tôi lại tự tin để làm thì tại sao tôi không tiếp tục làm?

Một người bạn như Ngô Thanh Vân ở ngoài đời thường, có làm cho anh thấy thú vị không? Vì có nhiều người nói rằng Ngô Thanh Vân quá cá tính và Johnny Trí Nguyễn không phải là “chịu được” Ngô Thanh Vân mà thực ra là “chịu đựng” Ngô Thanh Vân?

Tôi hiểu ý bạn muốn nói người khác nói gì. Trên trường quay thường có vô số chuyện sóng gió xảy ra. Mình đã làm phim là phải chấp nhận điều đó thôi, tranh cãi đôi khi cũng tốt để thay đổi. Tôi đến với cuộc đời ở ngoài thế nào cũng giống như trên phim trường thôi, những sóng gió không làm tôi thay đổi. Tôi cũng không nhớ những chuyện cãi nhau lặt vặt trên trường quay sau mỗi ngày vì tôi quan niệm tranh luận là cần thiết. Ngoài đời tôi không phải là người thích tranh cãi.

Vân gặp rất nhiều chuyện tạm gọi là “thị phi”. Nhưng cô ấy lại bước qua nó bình an vì những việc cô ấy làm được bằng tài năng của mình. Anh có tin vào số phận không nhỉ?

Tôi cũng không biết tôi có tin vào số phận hay không? Nhưng gia đình tôi theo đạo Phật, tôi tin vào luật luân hồi, tin vào sự có “duyên”, duyên đến và duyên đi.

Vân hợp tác với nhiều người và cũng tai tiếng vì chính những sự hợp tác đó. Có thể đó cũng chỉ là điều tiếng nhưng mật độ khá dày của các điều tiếng đó khiến cho người ta thầm thì sau lưng cô ấy rằng Vân có bùa, ai nghĩ sao?

Tôi không nghĩ vậy. Tôi tin và biết về bùa ngải, trong kịch bản sắp tới của tôi cũng là thể loại action nhưng fantasy chút xíu. Và tôi bỏ phần bùa ngải vào trong phim. Với tôi bùa ngải là một dòng chảy văn hóa ngầm của Việt Nam. Nó không đùng đùng ở trên nhưng nó vẫn chảy ngầm ở dưới.

Vậy nếu ngầm thì làm sao anh dám khẳng định Vân không có bùa ngải?

Tại vì tôi không thấy sự bùa ngải gì ở Vân hết, cũng chưa nhìn thấy cái bùa hay ngải nào của Vân. Tôi không thấy thì làm sao tôi biết được. Chỉ khẳng định rằng từ hồi quen Vân ở Dòng máu anh hùng đến giờ, chưa thấy Vân dùng bùa hay chơi ngải bao giờ hết!

Cảm ơn anh.

Khi ngựa hoang mơ làm ngựa chiến

2010-06-15T21:19:00.003+07:00

Tôi mất 2 ngày để cân nhắc với lời đề nghị viết cho Đẹp về Ngô Thanh Vân. Không phải vì tôi mất công reseach hoặc gặp ai đó để hỏi thêm cho rõ, đơn giản vì tôi thấy quá lười. Nếu viết về Vân ngay sau thời điểm Dòng máu anh hùng đang cho cô quầng sáng mới, sẽ không mất thời gian nghĩ lâu đến thế. Vân bây giờ mảng tối và sáng đều lồ lộ đến mức chẳng phải là nhà báo cũng cứ biết tỏng Vân thế nào. Thế mới khó viết. Nhưng bắt vào mạch viết thì hóa ra bức chân dung này không quá khó để di màu.

Vân vốn không phải sinh ra đã là diễn viên. Như thể nụ cười, khuôn mặt, thân hình ấy là để dành cho một thứ giải trí vốn phù du, khó đoán định chân giá trị hơn điện ảnh. Đó có thể là ca nhạc, chính xác hơn là nhạc thị trường - thứ ca nhạc mà Vân đã từng dốc sức theo đuổi nhưng không thành hay nói đúng là cô có tên mà không được trọng.

Vân không có giọng hát.

Bởi vậy, dù đã xác định mình là một hình mẫu giải trí đa năng nhưng cũng không thể phủ nhận được sự thật là Vân đã thất bại ngay trong một thị trường nhạc vốn quá dễ tính và nhỏ hẹp như Việt Nam. Bản chất hiếu thắng khiến cho cô không muốn nhìn vào sự thật cay đắng đó, Vân ru ngủ mình trong một nhóm khán giả riêng ái mộ cô và dường như ngay cả những scandal mà cô vướng phải cũng là một giá đỡ vô hình cho cô… tăng level lên một chút!

Ngược thời gian, để nhìn vào điểm đầu khi Ngô Thanh Vân trở về từ Na Uy, ở cái thuở những nghệ sĩ gốc Việt tham gia vào làng giải trí ở quê nhà còn là những mảnh rời rạc và mờ nhạt. Sớm nhìn ra khoảng trống của vô số cơ hội bỏ ngỏ, Vân tận dụng những thế mạnh của mình để gắng chiếm lĩnh một thị trường lúc nào cũng khát sự mới lạ. Nhan sắc khác lạ, những bước tiến có chiến lược cụ thể rõ ràng, Vân đã bắt đầu bằng những bước chân trên sàn catwalk rồi ca hát, đóng phim. Cảm giác nếu chế tạo bom nguyên tử là một trong số những lĩnh vực thuộc về công nghệ giải trí và nhanh nổi tiếng thì có lẽ Vân cũng không ngại dấn thân vào.

Người ta nhớ đến tên và trọng Vân từ vai cô dân quân Thúy trong Dòng máu anh hùng vì người ta chỉ nhìn thấy Thúy chứ không phải một cô Ngô Thanh Vân sexy trên sân khấu, cười to nói lớn ở ngoài đời. Lớp khán giả bội thực với phim mì ăn liền mà Diễm Hương, Mộng Vân đánh võ như múa quạt, bội thực với những phim chưởng hành động kiểu HongKong hay Đài Loan nghèo nội dung, nông tâm lý… bỗng nhiên được mãn nhãn với những màn hành động made in Việt Nam (Việt kiều). Sự hớn hở vì tự ái dân tộc được ve vuốt của khán giả không phải là điều quá khó hiểu. Vân cũng “ăn theo” được vòng nguyệt quế bất ngờ ấy.

Vân bước lên hàng sao.

Đạo diễn Phan Đăng Di, người có lần thổ lộ rằng ước mơ của anh là được làm một phim chưởng khi được hỏi về cảm nhận của anh với Ngô Thanh Vân, anh ngập ngừng cho rằng Vân ăn hình, có thần thái rất hợp với phim hành động. Hỏi nếu làm phim chưởng anh có chọn nàng, Di chỉ cười. Tôi thì hiểu cái cười nhè nhẹ ấy của Di. Vân là người dễ đọc, đọc một cách mạch lạc tâm can cũng như tham vọng của cô - không khó với bất kỳ ai làm đạo diễn. Dòng máu anh hùng tạo cho cô một thế đứng, nhưng nó cũng hút hết của cô mọi sở trường. Hay nói chính xác hơn, với điện ảnh, duyên của Vân như thế là tròn đầy. Tôi tin, sau Dòng máu anh hùng, Vân sẽ chỉ có những vai diễn na ná như thế mà khó lòng khác đi, khó lòng đa diện như ước mong của cô. Trừ phi, Vân nhảy qua một lĩnh vực khác.

Bẫy rồng chính là một minh chứng cho quan điểm đó. Vân không chỉ là diễn viên, Vân làm producer, Vân diễn xuất vai chính, Vân là PR cho phim…

Nếu như Dòng máu anh hùng là một bộ phim hành động mà mỗi diễn viên có một vai trò nhất định để làm nên tổng thể thành công phim thì Bẫy rồng hơi khác. Trinh – Phượng Hoàng là nhân vật chính, nhân vật đinh và được dành nhiều đất diễn nhất đến độ cứ tưởng các chi tiết “linh tinh” khác chỉ để phục vụ cho sự bừng sáng của Phượng Hoàng. Một người bạn của tôi nói rằng: Coi Ngô Thanh Vân diễn trong Bẫy rồng, thấy nhiều đoạn cô diễn xuất thần, mà nhiều chỗ anh cũng thấy… ngượng thay cho Vân! Có lẽ vì sự hiếu thắng một lần nữa lại che mờ lý trí và sự tỉnh táo (nếu có) ở Ngô Thanh Vân. Cô muốn được người ta tâm phục ở cái mà với cô còn thiếu trong sự nhìn nhận từ phía khán giả. Rằng có một hình ảnh đả nữ Ngô Thanh Vân không chỉ biết đá, đánh với các thế võ hóc hiểm như cái thế kẹp cổ đàn ông (mà nhiều người đùa là với Vân không xa lạ), mà còn biết diễn những đoạn nội tâm phức tạp bằng khuôn mặt, đôi mắt, thần thái biểu cảm nữa.

Tiếc là đoạn có lẽ Vân tâm đắc nhất, được dựng vào trailer, ảnh tràn lan cùng những lời phát biểu của chính Vân về cảm xúc cô đã trải qua… là đoạn Vân ôm Trí Nguyễn khóc bên bờ sông lại không đủ sức làm người ta khóc trước khi Vân khóc (như cách Vân vẫn lý giải về nguyên tắc diễn xuất mà Vân được đạo diễn Charlie Nguyễn chỉ dạy).

Với Phan Đăng Di, diễn viên luôn chỉ là những vật liệu quý mà anh sẽ “dàn xếp” sao đó để họ trong phim anh chính là những nhân vật anh đã hình dung trong đầu, không dấu vết của họ ngoài đời thực. Nhưng không dễ để tìm ra một đạo diễn đủ “máu lạnh” để khuất phục một Ngô Thanh Vân đang rắn đanh kiêu hãnh. Rất nhiều trường đoạn trong Bẫy rồng Vân diễn xuất với gương mặt căng cứng đến… tức cười để ai có kiến thức về điện ảnh sẽ không khỏi tự hỏi, không biết ông đạo diễn nhìn đi đâu khi cứ cho Vân mang bộ mặt hầm hầm đó đi xuyên qua phim! Nhưng chắc là chưa có ai đủ can đảm nói thẳng với Vân điều đó, cũng như thành công về doanh thu của Bẫy rồng cùng dồn dập những bài báo với lời tung hô vô số cánh khiến cho Vân thêm tự tin tiếp tục mang kịch bản phim hành động mới ngạo nghễ đi vào lịch sử điện ảnh Việt Nam như vào chỗ không người.

Ừ thì Vân cũng không giấu là mình khôn ngoan.

Nhưng cái cách cô liến láu nói như “át giọng người khác” và tưởng là rất thẳng thắn ấy thì vòng vo nó vẫn ăm ắp những mâu thuẫn. Tưởng là khôn mà khôn quá dồn ra dại. Vân luôn gắng phô bày xung quanh cuộc sống của cô những gì cô kiểm soát được. Gia đình, anh em, Việt Nam và Na Uy, Johnny Trí Nguyễn cùng những người đàn ông khác, đạo Phật và căn nhà ngập tràn không khí của Phật pháp không ít lần lên báo, dự án mới và cũ… Vân tạo nên nó và sống trong nó mỗi ngày đến mức tôi không nghi ngờ nếu cô đột ngột tuyên ngôn rằng mình vốn dĩ sinh ra trong văn hóa ấy.

Vân biết mình, biết người.

Cái khôn của Vân là ở chỗ ấy. Vân sẽ chẳng dại nói về cái gì mà Vân biết người đối diện thông hiểu hơn cô, nhưng sẽ thẳng tay đàn áp nếu phía bên kia yếu bóng vía. Hôm nay với người này cô có thể thú nhận mình không hiểu mấy về đạo Phật, chỉ biết chắp tay cầu mẹ Quan Âm trước mỗi công việc định làm… thì hôm sau đã thấy cô ở một bài báo khác với những phát ngôn “thông tuệ” lại khiến cho người biết phải cười thầm.

Ấy chính là cái dại của Vân.

Từng nói không ít lần rằng cô tâm đắc với nhận xét của đạo diễn Charlie Nguyễn, là cô giống con ngựa hoang mà nếu được huấn luyện sẽ trở thành ngựa chiến. Vân cố ý bỏ quên cái tên mình đã từng được gọi với nhiều ẩn ý hơn, cái tên mà nhạc sĩ Quốc Bảo chọn cho cô khi cô ở bên anh ta: Virus NTV. Giống những đặc tính của những con virus, Vân đi từ chính con người đến với con người và chắc chắn cô không dành cho những cơ thể chưa tiêm vaccine hay quá thiếu sức đề kháng. Truyền thông trong nước không chống đỡ được những lớp lang bài bản Vân xếp đặt gọn ghẽ cho hình ảnh của mình hoàn hảo. Đọc những comment trên mạng phản hồi về các bài Vân trả lời phỏng vấn, không thấy có những lý lẽ thuyết phục bẻ lại được ý chí của Vân, người ta chỉ có thể căn cứ vào những chuẩn mực đạo đức để “mắng nhiếc” cô...

Mà đạo đức thật ra lại là một khái niệm quá mơ hồ!

Nhạc sĩ Quốc Bảo hay Johnny Trí Nguyễn cũng chỉ là đàn ông, khó qua ải mỹ nhân cũng là chuyện thường tình. Đàn bà có thể tha thứ cho đàn ông cái “tội” to đùng ấy, nhưng đừng mong họ thể tất với chính những người cùng giới tính với họ khi người đàn ông của họ bị “xâm chiếm”.

Tôi cá rằng đến 80% những người ghét Vân là đàn bà, nhưng không phải nghĩa là Vân sẽ có nhiều hơn 20% đàn ông yêu quý cô. Chữ “sợ” của đàn ông dành cho Vân thường là đa nghĩa. Sợ bị quyến rũ, sợ bị chiếm hữu, sợ bị khuất phục và cả sợ một người mang hình hài phụ nữ nhưng bản chất giống mình! Hiểu cách nào tùy vào sự tự tin và từng thời điểm Ngô Thanh Vân lựa chọn.

Thành công của Ngô Thanh Vân có được với sự nghiệp điện ảnh được cô thể hiện như một quá trình khổ luyện nhọc công. Không ai phủ nhận điều đó nhưng chắc chắn phải cộng thêm vào rất nhiều may mắn nữa. Như cái cách cô đến với cuộc đời mà dường như trong miệng ngậm chiếc thìa bằng bạc, để cánh cửa nào cô cũng biết cách mở bung ra.

Vân đang thành công và đang bước tiếp như không có gì ngăn cản nổi. Cô bắt đầu thấy cái áo giải trí trong nước dần chật chội với cô. Ước mong được đi xa hơn ám ảnh Vân. Cô đã có những dự án vượt qua ngoài biên giới, dù chẳng biết những phim đó cô diễn xuất thế nào. Người Trung Quốc có vui miệng tán tụng cô như một tiểu Chương Tử Di cũng bởi vì hình ảnh Thúy trong Dòng máu anh hùng chinh phục họ.

Vân ngày càng mạnh mẽ để khẳng định sự độc lập của mình trong lĩnh vực nghệ thuật mà cô theo đuổi. Nhưng bản chất của nghệ thuật thứ bảy là sự sáng tạo của cả một êkíp mà trong đó, diễn viên chỉ là “vật liệu” của đạo diễn. Điều người ta cần ở mỗi viên gạch là độ bền chắc, sức kết dính để giúp ngôi nhà đứng vững, chứ không phải là sự nổi trội quá mức cần thiết của nó. Nếu Vân quên đi mất sự sáng tạo của những cộng sự từng sát cánh bên cô để tự tin một cánh én của mình có thể làm nên cả mùa xuân, thì chưa chắc, Dòng máu anh hùng đã đủ giúp cô vượt qua hết được những Bẫy rồng để con ngựa hoang thỏa giấc mơ trở thành ngựa chiến!

Ngô Thanh Vân _ interview

2010-06-13T11:19:00.006+07:00

“Đừng tưởng hoa hồng rải trước nhà tôi”

Cú đáp đúng lúc, đúng sân của cô ca sĩ - người mẫu Ngô Thanh Vân xuống “Dòng máu anh hùng” đúng là hoàn hảo. Vân bật lên bất ngờ và hào quang của thành công ấy làm người ta quên sạch những chuyện “lặt vặt” cô từng vướng.

Tôi từng có khoảng thời gian ít nhiều ác cảm với Vân khi không khỏi so sánh điểm sáng rực rỡ mà Vân đang có với bóng tối đằng sau lưng người đàn ông bên cạnh cô. Mặc kệ, Vân vẫn không rời tay người đàn ông cùng cô mang tai tiếng, không giải thích. Cách họ vẫn ở bên nhau, cùng làm việc và tiếp tục thành công đã khiến tôi phải nghĩ lại.

Vô số lời khen: Cô ấy đẹp, cô ấy giỏi, cô ấy chịu khó, cô ấy thông minh, cô ấy mạnh mẽ, cô ấy khéo léo… cùng những lời chê: Vân cơ hội, “máu lạnh”, Vân đụng vào đâu là nơi đấy có đổ vỡ và tiếng khóc của những người đàn bà..., đủ khiến tôi - dù biết quá nhiều (như mình tưởng) về Vân, vẫn phải tò mò. Rồi cuối cùng, tôi cũng có với Vân một câu chuyện thẳng thắn và ngập tràn mâu thuẫn.

Những cản trở đối với tôi chỉ là gợn sóng

Khi đến cast cho “Dòng máu anh hùng”, mục đích lúc đó của Vân là gì? Một cơ hội không thể bỏ qua, một sự tình cờ?

- Tình cờ thôi chị, khi được kêu vào cast cho “Dòng máu anh hùng” là thời điểm Vân vừa mới đi đóng phim ở Singapore về, một vai đả nữ nhưng thực sự đánh đấm bên đó cũng không ăn thua gì so với “Dòng máu anh hùng” sau này. Vân đi sáu tháng trời vừa về đến nơi, trong lòng vẫn còn đang mê đắm võ thuật lắm và chỉ ước gì có ai làm phim võ thuật ở VN thì kêu mình để mình được thỏa ước. Khi đó, Vân đã chú ý đến anh Trí (Johnny Trí Nguyễn) rồi, là cháu của chú Nguyễn Chánh Tín mà, lại nghe nói từ Hollywood về, biết đánh võ này kia… - chỉ biết vậy thôi. Vân gặp anh Trí, tiếng Việt của anh còn rất bập bẹ, và vào cast. Chẳng nghĩ gì, xong thì về cho đến khi được đạo diễn gửi cho kịch bản, kêu Vân đọc kỹ. Trời ơi đọc kịch bản Vân thấy hứng thú với nhân vật Thúy quá, vì cô nàng này cá tính mạnh mẽ giống y như Vân ở ngoài đời.

Một vai diễn đến đúng thời điểm?

- Trái lại, từng khá khó xử vì nó. Bởi nó đến vào thời điểm Vân đã là một ca sĩ có tên, mà cát - sê cho diễn viên thì không nhiều, đạo diễn lại yêu cầu tập trung hai tháng luyện võ và sau đó quay luôn. Đoán chừng vai diễn sẽ ngốn của mình nửa năm trời, Vân rất phân vân. Vì Vân còn muốn đi hát, đi hát Vân sẽ được rất là nhiều tiền. Manager của Vân dĩ nhiên là không cho nhận phim rồi, vì vừa không được nhiều tiền lại mất nhiều thời gian. Suy nghĩ hoài, cơ hội chẳng bao giờ đến lần thứ hai, nếu mà mình đã thích thì tại sao không quyết? Mà từ xưa đến giờ mình đi làm nghệ thuật có phải vì tiền đâu? Vì đam mê đấy chứ?

Nhưng phải nói thẳng ra là ở những phim trước, Vân không thành công. Vậy làm sao Vân có thể chắc ê-kip “Dòng máu anh hùng” có thể cho Vân một cơ hội tốt hơn?

- Trước đó, hai phim Vân đóng là “2 trong 1” và “Sài Gòn Love story”. Hai phim đó có không thành công thì cũng không phải do Vân, mà là do kịch bản và đạo diễn. Vân nghĩ vậy. Vân là diễn viên tay ngang, nên cần thời gian để tự trưởng thành mình trong diễn xuất. Diễn viên đâu dễ có một vai là được nhớ luôn? Có thể phải đi 10 năm mới đụng được một vai họ cảm thấy là hài lòng.

10 năm có là quá dài không, khi tuổi thọ nghề của diễn viên thường rất ngắn? Cho mình quá nhiều thời gian, biết đâu sẽ dẫn đến sự bằng lòng và thỏa hiệp?

- Điều đó tùy thuộc vào niềm đam mê của bạn, ăn thua ở chỗ bạn có đủ kiên trì bám trụ con đường bạn đã chọn hay không. Vì chắc chắn sẽ có nhiều người không đủ đam mê để mà đi hết con đường. Họ sẽ bỏ cuộc.

Vân gọi tên đam mê của Vân đi, là gì?

- Vân muốn trình diễn. Vân muốn được làm những gì mình thích: Đó là hát, nhảy múa, diễn xuất... Đó là bản thân Vân, là khả năng của Vân, là chính Vân.

Lấy sở thích đóng khung mình?

- Không hẳn! Khi Vân đi từ nhân vật này đến nhân vật khác thì đó là sự khác nhau. Đúng là tất cả xuất phát từ cái tôi của Vân và cơ hội là những thứ bề nổi nhưng nhận nó thế nào lại là cách của Vân. Những cản trở đối với Vân chỉ là gợn sóng.

Đốm màu đậm hay nhạt là do người vẽ

Đam mê mạnh mẽ đến mức độ nào đó có thể làm nảy sinh sự bảo thủ. Không đúng sao?

- Vân nghĩ mình đủ sức mạnh để luôn có thể đón nhận, học hỏi được một cách tốt nhất. Khi làm việc trong ê-kip “Dòng máu anh hùng”, Vân hiểu rằng mình còn thiếu kinh nghiệm nhiều quá. Vân đã chấp nhận bất cứ việc gì: là thời gian tập luyện, là quên đi chính bản thân mình... Để sau khi “Dòng máu anh hùng” ra mắt, khi vai diễn của Vân đã có chỗ đứng trong lòng khán giả cũng là lúc Vân nhận ra mình cần phải học hỏi thêm. Vân đã quyết tâm đi Mỹ học diễn xuất.

Khoá học ấy là một sự khái quát, nó giúp mình đọc tên ra những kỹ năng diễn xuất mà mình đã biết, hay còn nhiều hơn thế?

- Thực chất đúng như chị nói, khái quát và đọc được tên ra thôi. Vân đã nhận ra nhiều kỹ năng thuộc về bản năng mà Vân chưa biết và giúp Vân làm chủ dễ dàng hơn. Ai cũng có cảm xúc, nhưng có lẽ nếu có kinh nghiệm, mình sẽ tích luỹ được trong người nhiều cảm xúc hơn.

Cảnh nào khó đóng nhất trong “Dòng máu anh hùng”?

- Là cảnh trước giây phút Thúy quyết định treo cổ tự tử trong nhà lao. Khó bởi đó là một kinh nghiệm Vân chưa bao giờ có trong đời. Bản thân quan điểm của Vân khác với nhân vật, Vân sẽ không bao giờ lựa chọn cái chết để giải quyết một vấn đề nào đó của mình. Để diễn cảnh đó, Vân đã bị anh Charlie Nguyễn bỏ vô một cái nhà tù thật, ngồi trong bốn bức tường, Vân cảm giác như đối mặt với cái chết. Ngột ngạt, khó chịu và hình như có những linh hồn đang lảng vảng xung quanh. Khi đó Vân mới 25 tuổi, kinh nghiệm diễn xuất non nớt, Vân không biết phải xử lý ra sao, chỉ tập trung suy nghĩ là nếu biểu hiện trạng thái chuẩn bị treo cổ thì sẽ làm thế nào? Quá phức tạp! Cũng may là có Charlie Nguyễn, anh mướn một ông đàn cò từ… nhà xác của Bệnh viện nhiệt đới kế nhà tù đến. Đúng thời điểm máy chuẩn bị xong, tự nhiên tiếng đàn cò vang lên giữa đêm tối, Vân nổi hết da gà lên luôn. Nguyên đoàn phim ai cũng nổi da gà hết trơn! Phải nói là tiếng đàn cò thôi thúc mình đi đến cái chết kinh khủng! Lúc đó Vân, hay chính là Thúy đã qùy xuống, Vân cũng không biết nữa.

Philip Noyce khi được hỏi ông làm việc với Đỗ Hải Yến theo cách nào ở “Người Mỹ trầm lặng”, đã nói: Yến nhắm mắt lại, đặt tay lên tay ông và để ông dắt đi quanh phòng cho đến khi ông nhận thấy Yến đã hoàn toàn tin cậy vào sự dẫn dắt của ông. Vân có thích làm việc theo cách đó?

- Nếu gặp một đạo diễn như vậy… Tại sao lại không tin đạo diễn, khi họ là người vẽ tranh và mình chỉ là một đốm màu nhỏ được phết vào đâu, đậm hay nhạt là tùy thuộc vào sự quyết định của người vẽ.

Có cách nào để vẫn giữ được sự tự tin khi làm việc với những người giỏi hơn mình?

- Vân thích làm việc với những người chuyên nghiệp vì họ sẽ không làm mình mất thời gian. Nói một câu hơn là phải nói mười câu chứ! Mọi người hay nói sao Vân không chọn con đường khác cho mình mà cứ dính vào anh Trí cùng với Chánh Phương. Nhưng thực chất khi làm việc với mọi người, Vân thấy rất thoải mái. Những người chuyên nghiệp như anh Charlie Nguyễn, anh Dustin Nguyễn, anh Stephan Gauger, anh Victor Vũ… không chỉ cho Vân sự tự tin cá nhân mà còn là sự tự tin cho chính nền điện ảnh nước mình nữa. Hay như trước đó, trong âm nhạc, là được làm việc với anh Quốc Bảo. Lúc nào cũng vậy, Vân luôn muốn tìm được người giỏi nhất, chuyên nghiệp nhất trên con đường mình muốn đi để cố vấn cho mình.

Vân đã khóc ở Mỹ khi “Dòng máu anh hùng” ra mắt. Tại sao vậy?

- Lần ra mắt ở Mỹ là lần đầu tiên Vân được xem “Dòng máu anh hùng” hoàn chỉnh với 103 phút. Vân nhớ 103 phút đó, dường như Vân không thở! Từng giây phút trôi qua Vân cảm nhận được hết nó. Vân là diễn viên mà Vân còn xúc động vì câu chuyện mà anh Charlie đã kể cho khán giả, sau đó cả rạp đứng lên vỗ tay đến 10 phút. Và có rất nhiều bạn trẻ đã xúc động nói: Họ học ở Mỹ và trước đây sợ nhận ra mình là người Việt. Nhưng sau phim này, họ tự hào vì là người Việt Nam.

Còn khi chiếu ở Việt Nam?

- Hai cảm giác khác nhau. Khán giả Việt ở Mỹ quá nồng nhiệt, người ta xem phim, vỗ tay rồi dành cả buổi tối để giao lưu chia sẻ với mình. Lúc đó Vân đã thấy cái thành công của bộ phim dường như mình chạm vào được. Nhưng khán giả Việt thì khác, mọi người xem xong vỗ tay rồi đi về hết. Vân và mấy anh em như Dustin, anh Trí ngỡ ngàng nhìn nhau rồi dắt nhau đi… nhậu. Nhưng sau đó là báo chí bắt đầu quan tâm. Niềm vui về sự thành công ở Việt Nam đi lên tuy chậm nhưng kéo dài hơn. Đến cả 2, 3 tháng sau vẫn lan toả. Hào quang của “Dòng máu anh hùng” mà Vân được hưởng có lẽ phải dài đến một năm. Cũng có một số lời chê về phát âm, hay một số chi tiết khác nhưng thành công quá lớn của phim đã lấp hết. Và đó có lẽ chính là bất ngờ lớn nhất trong sự nghiệp diễn xuất của Vân.

Không phải là đạp bằng mọi thứ

Ném mình vào cuộc phiêu lưu mới là điện ảnh, phải chăng Vân chính thức thừa nhận mình thua, mình không có chỗ trong âm nhạc?

- Mọi người nói Vân không thành công trong lĩnh vực ca nhạc. Nhưng thực chất, cơ may của Vân với ca nhạc không được như điện ảnh. Mỗi khi Vân ra một album mới thì Vân lại đồng thời nhận một phim. Không còn thời gian mà đi quảng bá cho album nữa. Khi trở lại, Vân lại cố gắng tiếp tục, album vừa ra thì lại có phim. Thế là nó lại chìm đi. Có lẽ Vân không có duyên với ca nhạc.

Không có duyên thôi sao?

- Nói chung Vân không quan trọng mình phải được tung hô thế nào. Vân quan trọng hơn với việc Vân đi hát ở một quán bar có khán giả đến xem và người ta chịu trả giá tiền mà Vân đưa ra. Ca hát là nơi để Vân kiếm tiền. Vân không có nhiều fans hay có nhiều người ủng hộ nhưng suốt thời gian Vân đi hát, số tiền kiếm được của Vân rất ổn định và lượng khán giả đến với các tụ điểm Vân hát cũng rất ổn định.

Cái mà nghề người mẫu không đủ mang lại?

- Vân chọn nghề người mẫu bởi vì thích được là một centerpoint (tâm điểm) để mọi người chú ý tới và Vân luôn tìm mọi cơ hội để có thể được thế. Cơ hội đến, Vân cũng nắm chặt ngay. Tứ ca Ngẫu Nhiên là cơ hội ấy, dù chỉ là hát nhóm. 5 tuổi Vân đã được dạy hát, Vân đã hát trong trường, nghe nhạc trên radio Vân đã ước Vân là ca sĩ. Chính xác là Vân thích trình diễn, thích đứng trên sân khấu, trước công chúng cũng như thích thể hiện mình trước ống kính. Nhưng khi ước mơ từ nhỏ bị đánh thức thì cái hoạt động của nhóm Ngẫu Nhiên không đủ với mong muốn của Vân, Vân ra solo.

Vân có nghĩ mình là một người thành công quá nhanh không? Cho đến thời điểm này?

- Không, bởi đoạn đường Vân đi đã trên 10 năm rồi. Trong 10 năm đó, Vân cũng trật chân nhiều lần. Vân đâu có cái gì phía sau để bước lên là một giai nhân hay một ca sĩ đâu? Con đường Vân đi là một cầu thang dốc mà mỗi bậc cầu thang Vân phải gắng sức bước qua.

Luôn chinh phục được những cộng sự giỏi, cách của Vân?

- Làm bất cứ điều gì với người khác, Vân luôn cho họ thấy niềm đam mê của mình cho dù khả năng Vân không có. Đam mê chính là hành trang duy nhất cho Vân bước vào những lĩnh vực mà Vân muốn. Cộng thêm mong muốn đạt được những gì họ thử thách mình để mình có thể chinh phục họ, đó là cách Vân chọn.

Đam mê càng lớn thì càng gần với tham vọng. Tham vọng mà tỷ lệ nghịch với khả năng của mình thì có phải là nguy cơ dẫn đến sự tổn thương không?

- Làm nghệ thuật không thể không có tham vọng. Vân dám chắc không có ai mà không muốn nổi tiếng hết, không có ai mà không muốn ở vị trí hạng nhất hết! Ai cũng muốn tỏa sáng thôi. Quan trọng là cơ hội có đến không? Còn tỷ lệ nghịch như chị nói thì biết sao, làm dâu trăm họ mà. Có người thích sẽ có người ghét, may mắn thì thích nhiều hơn ghét và ngược lại. Chỉ biết là, từ khi Vân bước vào nghệ thuật, Vân chỉ làm những gì Vân thích thôi.

Nên dám chấp “5 ăn, 5 thua” để đi hát, cả khi biết mình không mạnh về giọng?

- Vân đã không đặt quá cao ước vọng với ca nhạc vì Vân biết khả năng của mình. Không bao giờ Vân muốn làm diva. Nhưng Vân tuyên bố “Tôi là một entertainer” (hình mẫu giải trí). Khi đó cái nhìn của đồng nghiệp với chữ entertainer rất xấu, giống như nhìn con rối vậy. Chứ không như bây giờ ai cũng muốn là entertainer! Thời điểm Quốc Bảo bắt đầu dìu Vân là lúc Vân hứng nhiều búa rìu nhất. Nào là dùng ngoại hình lấp đi giọng hát, kỹ năng này nọ. Vân còn quá trẻ nên rất dễ tổn thương. Cứ nghĩ hoài làm sao cho khán giả hài lòng? Không lẽ Vân phải ăn mặc xấu đi để cho người ta không chú ý đến ngoại hình của mình mà nghe mình hát?

Đam mê ở Vân có phải là một động lực thôi thúc mạnh mẽ đến độ Vân có thể đạp đổ mọi thứ khác?

- Không phải là đạp bằng mọi thứ. Vân làm gì cũng phải nằm trong khả năng có thể của Vân, nếu nó không giỏi, không nổi bật thì nó vẫn là khả năng của Vân, Vân chỉ làm được tới đó thôi. Có nhiều việc xảy ra không theo ý muốn của mình. Có cái mình thấy okie mà với cái nhìn hoặc sự cảm nhận của người khác thì mình lại làm sai. Mình làm sai mà mình không biết. Mình là con người mà, trên đường đời mình luôn phải học hỏi và chẳng thể nói ở tuổi nào mình đã học được hết để trưởng thành. Mình đi qua bài học đó rồi, mình chưa nhớ, đời sẽ dạy cho mình lần nữa.

Tôi chọn cách: Không giải thích

Cách gì để phản ứng với những từ trường xấu?

- Ngày xưa thì khóc, khóc xong rồi cũng đứng lên lại nghĩ sao mình khóc vì những chuyện không đâu vậy kìa? Khóc cho đã rồi mình cũng tự đứng dậy chứ có ai đến dỗ hoặc kéo mình lên đâu? Chẳng lẽ họ cứ nói và mình cứ khóc hoài?

Đã bao giờ Vân nếm cảm giác bị tẩy chay chưa?

- Chưa, may mắn là chưa. Những người chửi họ rất là sung, rất nhiệt tình trong việc leo lên mà chửi. Còn những người ủng hộ thì là những người rất âm thầm.

Trong những thời điểm nhạy cảm nhất mà thông tin phát ra có thể ảnh hưởng ít nhiều đến sinh mệnh nghệ thuật của mình, Vân chọn cách nào để đối phó?

- Từ xưa đến nay với Vân chẳng có tin đồn nào là nhẹ! Tin đồn nào cũng nhắm vào để nó giết mình hết. Và nó xuất phát từ những người có lẽ căm ghét Vân dữ lắm. Không hiểu từ đâu! Vân nghĩ với dư luận mà mình bắn lại một phát thì nó sẽ bùng nổ. Trước nay Vân luôn chọn cách không giải thích, nếu không đúng thì tại sao mình phải đính chính? Mà nếu lên tiếng dù để nhân danh tự bảo vệ mình thì cũng sẽ làm người khác tổn thương thêm nữa.

Còn cảm giác phản bội thì sao, nếm trải chưa?

- (Ngập ngừng khá lâu) Không! Nói chung là không có nhớ, ý chị nói là phản bội trong công việc hay tình yêu nhỉ? Với con người thì đương nhiên là khó lường. Có lúc đã cảm thấy mình ngu kinh khủng và chỉ muốn đào lỗ để chui xuống đất cho mình đừng tồn tại nữa vì sự trả giá khi tin người. Vân sống ở Tây nên khá thẳng thắn, nhưng ở VN, sự thẳng thắn ấy đôi khi lại quay lại đốt mình. Sau này khôn hơn, mình sẽ chỉ nói ra những gì mình muốn nói.

Vân tự nhận mình là người cá tính mạnh, gai góc, gây hình dung là mẫu người không dễ gần. Nhưng ngược lại, Vân rất cởi mở với đồng nghiệp, bạn bè, báo chí. Đó có phải là lớp vỏ mà Vân dùng để bảo vệ mình?

- Vân luôn nghĩ cứ sống thật đi cho dù cái thật đó đã hại Vân rất là nhiều lần. Nếu Vân tính toán khi giao tiếp, tức là tự Vân đã tạo ra cho mình một rào cản thì làm sao Vân có thể mở lòng với mọi người?

Người ta đã nghĩ tôi là... "les"

“Mở lòng với mọi người”, vậy mà mới đây, vợ cũ của nhạc sĩ Quốc Bảo lại cho biết rằng: Hồi còn cộng tác với Quốc Bảo, “cô em kết nghĩa” Ngô Thanh Vân lại chẳng có lấy một lần đến nhà chào chị ấy?

- Vân sẽ không bình luận về cuộc sống riêng tư của gia đình anh Quốc Bảo. Cái Vân muốn nói ở đây là khi Vân làm việc với người nào thì Vân chỉ biết người đó thôi, làm việc trên công việc và dựa trên công việc. Đời sống của người cộng tác với Vân nằm ngoài phạm vi quan tâm của Vân. Vân không muốn xen vào sự riêng tư ấy. Dù Vân biết người Việt hay có cách làm việc với ai thì đến nhà thăm người ta.

Sự quyến rũ, nếu là nguyên nhân gián tiếp gây ra sự đổ vỡ trong gia đình người khác, theo Vân có “có tội”?

- Vân xin lỗi nhé, nói Vân là nguyên nhân gây ra sự đổ vỡ của biết bao gia đình ngoài kia thì chẳng khác nào nói những người đó là những người không trưởng thành và không quyết định được cuộc sống của mình. Tại vì họ đã có gia đình thì họ phải làm chủ bản thân của họ. Gia đình họ có ra sao là do quyết định từ phía hai người chứ đâu phải từ lý do khác? Vân nghĩ chỉ có những người dưới 20 tuổi mới mơ hồ chạy theo một thứ gì đó bất chấp, còn khi đã ký vào giấy hôn nhân thì đó là quyết định của hai người lớn.

Vân vừa nói mỗi bước đời là một bài học, vậy sao sau bài học Quốc Bảo lại vẫn dẫn đến trường hợp tiếp theo: gia đình Johnny Trí Nguyễn?

- Không ai có thể biết trước những gì cuộc đời này mang đến cho mình. Những cuộc hôn nhân đó chỉ có người trong cuộc mới hiểu nó ra sao. Và cho dù có người thứ ba thì chính người đàn ông sẽ phải chịu trách nhiệm với cuộc sống của họ và gia đình họ.

Dẹp qua những chuyện đó, với riêng Vân, nếu yêu một người đàn ông, Vân có bất chấp không?

- Tìm được một tình yêu giữa cuộc sống hiện tại rất khó. Nhất là một cuộc sống nghệ sĩ như Vân. Những cám dỗ vật chất thường gây ra ảo tưởng. Ai đó đi xe sang, cho Vân nhà cửa, ăn ở nhà hàng sang trọng, một cuộc sống thoải mái, từ đó Vân cứ ngỡ Vân yêu người đó ư? Không, đó chỉ là lớp vỏ hào nhoáng. Tình yêu phải xuất phát từ hai phía chứ không phải vì anh thấy tôi đẹp rồi anh yêu tôi, vài bữa tôi yêu lại anh, rồi ba tháng thì anh chán tôi, anh kiếm người khác...

Hãy hiểu đúng ý: Chữ “bất chấp” ở đây có nghĩa trong một trật tự theo luân lý bình thường của người Việt, một người đàn ông có đủ phẩm chất cho Vân rung động nhưng lại có gia đình rồi thì lựa chọn của Vân là gì? Vân có lùi bước không?

- Có. Nhưng còn tùy vào sự mãnh liệt của tình yêu đó nữa. Nếu người đàn ông mà Vân thấy yêu thì chắc chắn phải là người đàn ông bản lĩnh và anh ta phải có quyền quyết định với cuộc sống của anh ta. Vân độc lập lắm, Vân sống cuộc sống của riêng Vân và có thế nào đó cũng là cuộc sống của Vân. Vì thế Vân mới không bị ảnh hưởng bởi dư luận quá nhiều. Mình đâu có mướn ai khóc hoặc cười cho mình được đâu?

Người ta đồn là Vân được nhiều đàn ông (thậm chí, cả phụ nữ) mê là nhờ có bùa ngải. Bùa ngải ở đây là sắc đẹp chăng?

- Ai nói Vân được nhiều đàn ông thích? Ai nói điều đó? Người ta có thể nhìn thấy ở ngoài và nghĩ như thế thôi. Nhưng điều đó khác với những gì Vân sống. Cuộc sống mà Vân đang trải qua làm sao mà người ta biết được? Vân phải nói thật là để có được thành công hôm nay Vân phải trả giá rất nhiều. Một trong những sự trả giá đó là hình như tất cả đàn ông đều rất ngần ngại hẹn hò với Vân. Đừng tưởng Vân được hoa hồng rải trước cửa nhà mỗi ngày. Đừng tưởng Vân có trong máy điện thoại những tin nhắn lãng mạn. Những điều đó là hoàn toàn không có và hình như nó đã không có từ sáu năm nay rồi. Đến mức người ta nghĩ Vân… les! Hay Vân giống một bông hồng có gai chỉ để người ta ngắm mà không ai muốn động vào?

Bi, don't be afraid (some quick scenes)

2010-05-26T18:10:00.002+07:00

AWARDS CEREMONY (Semaine de la critique Cannes 2010)

2010-05-24T05:55:00.007+07:00

Lễ trao giải hạng mục Tuần phê bình Quốc tế tại Liên hoan phim Cannes 2010

Và ngày ra mắt phim Bi, đừng sợ tại Cannes 2010

Semaine de la Critique CANNES 2010 closing

2010-05-22T04:19:00.004+07:00

Cannes chọn Bi, đừng sợ!

2010-04-23T09:36:00.002+07:00

LHP Cannes 2010 vừa tiếp tục công bố hạng mục International Critics Week, đạo diễn Phan Đăng Di cùng bộ phim đầu tay đã trở thành cái tên Việt Nam đầu tiên được chọn.

Là dạng phim độc lập mang nhiều tính thể nghiệm, Bi, đừng sợ! kể câu chuyện về một gia đình ở Hà Nội, nơi có chú bé 6 tuổi tên Bi (DV Phan Thành Minh) sống cùng bố (DV Hà Phong) mẹ (DV Kiều Trinh), người cô ruột chưa chồng (DV Hoa Thúy) và bà giúp việc lâu năm (NSƯT Mai Châu). Xáo trộn đáng kể của gia đình cũng là cái cớ vào phim xảy ra khi ông nội Bi (NSND Trần Tiến), một người già đau ốm ở phương xa bỗng nhiên trở về. Đó là hai thế giới hiển hiện với những người đàn ông loay hoay với những cơn say, sự đau đớn của bạo bệnh và những người phụ nữ gắng giải phóng cho mình khỏi những ám ảnh từ dục vọng cá nhân. Với những viên đá lạnh của một bối cảnh Hà Nội mùa hè nóng đến bức bối, mỗi nhân vật có một cách trải nghiệm với nó để sống tiếp. Bi muốn giữ lại sự bất tử của những chiếc lá khi ướp nó vào đá, đá xoa dịu cơn đau của người ông, người cô ruột dùng những viên đá làm tan ham muốn, và những cơn khát vô tận trong những cơn say triền miên của bố cu Bi…

Tuần phê bình Quốc tế là một hạng mục được Hiệp hội phê bình điện ảnh Pháp sáng lập từ năm 1962. Trải qua 48 năm song hành cùng Liên hoan phim Cannes, Tuần phê bình Quốc tế đã phát hiện và tạo cơ hội cho nhiều đạo diễn nổi tiếng sau này mà điển hình ở châu Á có thể nhắc đến là Vương Gia Vệ. Mỗi năm, hạng mục này tìm kiếm lựa chọn 7 phim ngắn và 7 phim dài từ các tác phẩm đầu tay hoặc tác phẩm thứ 2 của các nhà làm phim trên khắp thế giới. Phim của các tác giả tham dự hạng mục này ngoài cơ hội đoạt giải của một BGK riêng, các phim đầu tay còn được tham gia tranh giải Camera Vàng (phim Mùi đu đủ xanh của đạo diễn Trần Anh Hùng đã dành giải này năm 1993). Năm nay, tất cả các phim tham dự đều Tuần phê bình Quốc tế đều là phim dài đầu tay.

Từ một ý tưởng được trình bày dưới dạng đề cương chi tiết, Bi, đừng sợ! đã đoạt giải Dự án châu Á nổi bật (trị giá 10.000 USD) tại LHP Pusan năm 2007. Sau đó, kịch bản hoàn thiện Bi, đừng sợ! tiếp tục được lựa chọn đến hạng mục L’atelier của LHP Cannes 2008 để giúp đạo diễn tìm kiếm cơ hội làm phim. Bi đừng sợ! đã nhận được 10.000 USD từ Ban Quản lý dự án Hỗ trợ phát triển sản xuất phim VN (Bộ VH-TT-DL), 50.000 EURO từ World Cinema Fund của LHP Berlin… đã là những tiền đề giúp đạo diễn Phan Đăng Di bắt tay vào thực hiện bộ phim. Được làm hậu kỳ và in tráng tại Pháp, Bi, đừng sợ! đã được các nhà tuyển phim của LHP Cannes 2010 xem bản dựng cuối khi còn chưa hoà âm và chỉnh mầu. Chính những cảm giác mà câu chuyện phim mang lại đã thuyết phục được các nhà phê bình của Cannes lựa chọn phim cho hạng mục Tuần phê bình Quốc tế của Cannes.

Giải thưởng năm nay sẽ được công bố chính thức vào ngày bế mạc LHP Cannes, 23.5.2010.

* Đạo diễn Phan Đăng Di (sinh năm 1976) đã làm 2 phim ngắn gây được tiếng vang lớn là Sen - lựa chọn trình chiếu tại LHP ngắn nổi tiếng nhất thế giới: Clermont Ferrand (2006), Khi tôi 20 (LHP Venise lựa chọn dự thi). Anh cũng là tác giả được đề cử kịch bản hay nhất của Giải thưởng điện ảnh châu Á năm 2009 với phim Chơi vơi. Bi, đừng sợ! là phim dài đầu tay của Phan Đăng Di, sản xuất bởi Le Arte, Sud-est và BHD năm 2009, hoàn thiện hậu kỳ tại Pháp tháng 4.2010.

Cát Khuê

Quick chat với Phan Đăng Di

* Anh đã có bao nhiêu thời gian để dành cho việc làm hậu kỳ ở Pháp? Tại sao phải là ở Pháp và công nghệ Pháp đã giúp anh những gì để anh tin là khác với nếu làm tại VN hay Thái Lan?

- Quá trình làm hậu kỳ ở Pháp bao gồm các công đoạn từ dựng âm thanh, hòa âm, chỉnh màu và in sang 35mm sẽ kéo dài khoảng 2 tháng… Lý do chọn Pháp trước hết là vì yêu cầu của nhà sản xuất, họ muốn có một bộ phim đạt chuẩn kĩ thuật để có thể chiếu ở tất các các rạp tiêu chuẩn và phát sóng nên truyền hình sau đó nên Pháp là lựa chọn đầu tiên của họ. Cách làm việc của những cộng sự người Pháp cho tôi cảm giác nhiều hơn cả sự yên tâm. Như anh hòa âm cho phim, nhà ở ngoại ô, 4 tiếng một ngày đi về, 10 tiếng làm việc liên tục trong phòng kín, chăm chút đến cả một tiếng thở dù rất mảnh của diễn viên, gần 2 tháng trời liền như thế, không một lần đi trễ, không một lời phàn nàn, luôn cố gắng để hoàn thành tốt nhất mọi yêu cầu của đạo diễn… Tôi đã học được bài học quan trọng nhất về nghề nghiệp từ họ, chứ không phải chuyện công nghệ hay tài chính…

* Những người tuyển phim ở Cannes đã liên hệ với anh bằng cách nào để họ có thể chọn phim khi phim của anh thậm chí còn chưa kết thúc hậu kỳ? Đây có phải là tiền lệ riêng của Cannes với anh không?

- Cannes chỉ có ngoại lệ với những đạo diễn lớn thôi, như năm 2004, phim 2046 của Vương Gia Vệ vào vòng dự thi khi còn chưa dựng xong. Ông ấy chỉ kịp hoàn thành nó đúng vào ngày chiếu đầu tiên, và đích thân ông phải ôm bộ phim chạy một mạch từ sân bay về thẳng buồng chiếu cho kịp giờ. Cannes họ cũng không liên hệ với tôi, việc gửi phim đi là do nhà sản xuất thu xếp. Tôi đoán chắc cũng phải xếp hàng như tất cả các phim khác thôi, nếu có chút ưu tiên nào thì là vì phim của tôi, khi đang còn là dự án đã được chọn vào Artelier, một hoạt động chính thức của Cannes… Việc phim chưa kết thúc hậu kì vẫn được chọn cũng là chuyện bình thường, vì bên tuyển lựa họ chí yêu cầu bản hoàn chỉnh một tuần trước khi LHP khai mạc.

* Bi, đừng sợ! đã có rất nhiều nguồn tài trợ khác nhau để anh có thể làm được phim, trong đó có nguồn tài trợ từ Bộ VHTTDL, điều đó có ý nghĩa như thế nào với một nhà làm phim độc lập thể nghiệm như anh?

- Tôi khởi đầu phim này chỉ với 50.000 Euro từ World Cinema Fund của LHP Berlin và 10.000 USD từ Dự án Hỗ trợ sản xuất phim của Bộ VH-TT-DL. 50.000 Euro của WCF đến hơi muộn vì thủ tục giải ngân khá phức tạp nên thực tế 10.000 USD từ Bộ là số tiền mặt đầu tiên chúng tôi nhận được. Với số tiền đó chúng tôi đã cùng nhau đi chọn cảnh, casting và 6 tháng sau thì bắt đầu quay được… Cú hích đến đúng lúc ấy sẽ giúp vận hành được cả một quy trình phức tạp về sau, hơn thế nó cũng khiến chúng tôi hứng khởi vì thấy mình được ủng hộ chứ không đơn thương độc mã.

* Theo đuổi một cảm giác để làm một bộ phim, điều đó cho anh những cơ hội sáng tạo mang đậm tính cá nhân. Nhưng anh tin phim của anh sẽ hấp dẫn người xem bởi những điều gì?

- Nếu tôi có câu trả lời, chắc với tôi, mọi chuyện sẽ sáng rõ đây. Nhưng thực tế thì tôi chưa trả lời được. Tôi nghĩ, với nhiều đạo diễn, làm phim là một cách chứng minh sức hấp dẫn của mình, theo một nghĩa nào đó. Nhưng việc này thành công đến đâu anh ta lại không thể quyết định được, vì thước đo cho chuyện đó là nằm trong tay kẻ khác. Chỉ có những đạo diễn thực sự lớn mới tạo ra được một thước đo riêng cho mình và áp đặt nó cho mọi người, nhưng những người như thế thì ít lắm…

* Một phim phim tác giả ít nhiều gợi cho người ta nghĩ đến những xúc cảm riêng tư và nó phục vụ cho ý tưởng mà đạo diễn theo đuổi. Làm cách nào để anh có thuyết phục các nhà đầu tư bỏ tiền vào một dự án như bỏ tiền "cho riêng Phan Đăng Di" như thế?

- Các nhà đầu tư không bỏ tiền cho Phan Đăng Di, họ bỏ tiền cho một dự án được hoạch định chi tiết, chuẩn bị kĩ lưỡng, có kế hoạch phát triển rõ ràng. Bản thân tôi cũng không cố thuyết phục các nhà đầu tư về lợi nhuận về sau, tôi chỉ có thể đảm bảo với họ là với số tiền họ đưa cho, tôi sẽ dốc sức để làm ra một sản phẩm xứng đáng. Kết quả cuối cùng là họ đưa tiền, không những thế còn để tôi tự do làm việc… và may mắn là khi xem nháp, chưa một nhà đầu tư nào cảm thấy tiếc cả.

* Khi nào anh sẽ kết thúc công việc hậu kỳ của Bi, đừng sợ? Và sau Cannes, những công việc quan trọng nhất đối với anh sẽ là gì?

- Cái này còn tùy thuộc vào tro bụi núi lửa. Tôi đang đợi quay phim của mình từ bên nhà sang để chỉnh màu trên 35mm, nhưng các chuyến bay đang bị dừng lại, hiện tại chúng tôi đang sốt ruột ngồi chờ. Nếu mọi viêc ổn thỏa, dự kiến cuối tháng 4 này tôi sẽ mang bản phim hoàn chỉnh về Việt Nam để duyệt. Sau đó tôi sẽ bắt tay vào một dự án mới.

Việt Văn (báo Lao động)

Jean Luc Godard trở lại với Cannes

2010-04-19T10:14:00.006+07:00

Chỉ còn gần 1 tháng nữa, LHP nghệ thuật danh giá nhất thế giới: LHP Cannes sẽ khai mạc (12.5 đến 23.5). 46 phim cùng 14 giám khảo đã “lộ mặt”.

Hơn một nửa đạo diễn “quen mặt”

Khi LHP Cannes 2010 công bố 3 trên 5 hạng mục phim được lựa chọn trình chiếu và dự thi, cái tên Jean Luc Godard – đạo diễn sáng lập trào lưu Làn sóng mới Pháp – năm nay đã 80 tuổi mà vẫn có phim được lựa chọn (Socialisme) chính là một bất ngờ thú vị nhất. 3 hạng mục được công bố là Competition (tranh giải Cành cọ vàng), Out of Competition (trình chiếu tại Cannes, nếu là phim đầu tay có thể tranh giải Camera vàng) và Un certain regard (phim có dấu ấn sáng tạo nổi bật).
Với Competition, có nhiều đạo diễn đã từng đoạt Cành cọ vàng như Mike Leigh (1996), Abbas Kiarostami (1997) và nhiều giải khác quan trọng ở Cannes như Takeshi Kitano, Bertrand Tavernier… Có thể nhìn thấy con số trung bình là khoảng 50% các đạo diễn được lựa chọn là những người đã rất thành công với phim nghệ thuật, 20% là của nước chủ nhà và 30% còn lại cho các gương mặt mới. Năm nay hạng mục Competition vắng bóng đại diện đến từ Trung Quốc- đất nước đã có rất nhiều tên tuổi nổi danh từ Cannes như Trương Nghệ Mưu, Trần Khải Ca, Vương Gia Vệ, Hầu Hiếu Hiền…
Nhưng người Trung Quốc lại có mặt ở hạng mục Un Certain Regard với đạo diễn Vương Tiểu Soái (Xiaoshuai Wang) được biết đến với bộ phim Xe đạp Bắc Kinh từng đoạt giải Gấu bạc ở LHP Berlin. Đạo diễn trẻ sinh năm 1966 này cũng đã từng đoạt giải giám khảo ở Cannes năm 2005. Điện ảnh Romania mấy năm gần đây cũng rất được chú ý ở Cannes, chủ yếu do nói lên tiếng nói bức bối, khổ cực phản kháng với chế độ chứ chưa phải đã tạo ra những cách tân ấn tượng trong nghệ thuật. Trong số 18 phim được lựa chọn ở hạng mục này có 4 tác giả đến với Cannes bằng phim đầu tay, đó là Derek Cianfrance (Mỹ), Fabrice Gobert (Pháp), Vikramaditya Motwane (Ấn Độ) và Daniel Vega (Mỹ).

Cánh đồng bất tận có được chọn?

Nhìn tổng quan, có thể thấy trong vài năm gần đây, điện ảnh Đông Nam Á có tiếng nói và được quan tâm rõ rệt ở Cannes. Thái Lan là nước xuất hiện liên tục, và cái tên đạo diễn Apichatpong Weerasethakul đã trở nên quen thuộc với người hâm mộ Cannes khi năm 2008 anh là giám khảo hạng mục phim dài cũng như đã 2 lần đoạt giải tại Cannes năm 2002 và 2004. Các đại diện khác như Singapore, Phillipines, Cambodia, cũng lần lượt xuất hiện, trừ Việt Nam. Câu hỏi đặt ra, phải chăng nền điện ảnh của chúng ta đang đi một hướng khác với tiêu chí của các LHP có giá trị trên thế giới.
Có thể thấy BGK LHP Cannes năm nay không có các đạo diễn quá nổi tiếng (trừ chủ tịch Tim Burton) nhưng họ đều là các tên tuổi có thành tích ở dòng phim nghệ thuật. NHư thường lệ, ban tổ chức LHP Cannes vẫn luôn biết cách trung hòa giữa yếu tố truyền thông đại chúng và một tinh thần cực đoan nghệ thuật. Có thể thấy các phim được lựa chọn ở hạng mục Out of Competition (không nằm trong vòng dự thi chính thức) đa số là các tác phẩm liên quan đến những ngôi sao Hollywood. Nó giống chiếc bóng đèn sáng chói thu hút giới truyền thông đổ xô đến LHP Cannes mỗi năm. Giới truyền thông sẽ khó lòng bỏ qua sự có mặt của 2 đạo diễn Mỹ nổi tiếng là Woody Allen (You will meet a tail dark stranger) và Oliver Stone (Wall street – Money never sleeps). Có khoảng 20 giải sẽ được trao vào ngày bế mạc LHP 23.5 trong đó Cành cọ vàng, Camera vàng, giải Ban giám khảo… là những hạng mục giải được chờ đợi nhất.
Còn hai hạng mục nữa đến ngày 19.4 mới chính thức được công bố là International Critics Week và Directors Fortnight, giới làm phim Việt Nam cũng đang chờ đợi xem có đại diện trong nước góp mặt ở sân chơi chuyên nghiệp này hay không? Nhất là khi có tin đồn Cánh đồng bất tận được mời đến Cannes 2010. Liên lạc với đại diện BHD, chúng tôi được biết đây chỉ là lời đồn không có căn cứ, Cánh đồng bất tận sẽ đến Cannes nhưng là để tham dự các hoạt động bên lề cho việc quảng bá bộ phim chứ không phải chính thức được lựa chọn. Tuy nhiên, các diễn viên Hải Yến, Dustin Nguyễn và Tăng Thanh Hà cũng sẽ có mặt trong dịp này để quảng bá cho bộ phim. Được gặp gỡ với hàng trăm nhà sản xuất phim trên thế giới, đây là một cơ hội không dễ bỏ qua với các nhà làm phim. Tuy nhiên, không phải ai cũng nghĩ vậy. Đạo diễn Trần Anh Hùng cho biết, Rừng Na-uy, bộ phim vừa hoàn thành của anh đã không gửi đến Cannes.

16 phim được lựa chọn hạng mục Competition (tranh giải Cành cọ vàng)

Another Year (đạo diễn Mike Leigh -Anh)Autoreiji (đạo diễn Takeshi Kitano - Nhật)

Biutiful (đạo diễn Alejandro González Iñárritu – Mỹ)

Copie conforme (đạo diễn Abbas Kiarostami – hợp tác Pháp, Ý và Iran)
Des hommes et des dieux (đạo diễn Xavier Beauvois – Pháp)

Fair Game – (đạo diễn Doug Liman – Mỹ)

Hors-la-loi (đạo diễn Rachid Bouchareb – Hợp tác Pháp, Algeria và Bỉ)

La nostra vita (đạo diễn Daniele Luchetti – hợp tác Ý và Pháp)

La princesse de Montpensier – (đạo diễn Bertrand Tavernier – hợp tác Pháp và Đức)

Poetry (đạo diễn Chang-dong Lee – Hàn Quốc)

The Housemaid (đạo diễn Sang-soo Im – Hàn Quốc)

Tournée (đạo diễn Mathieu Amalric – Pháp)

Un Homme qui Crie (đạo diễn Mahamat-Saleh Haroun – Cộng hòa Chad)

Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives (đạo diễn Apichatpong Weerasethakul – hợp tác Tây Ban Nha, Đức, Thái Lan, Anh và Pháp)

Utomlyonnye solntsem 2 (đạo diễn Nikita Mikhalkov – hợp tác Đức, Pháp và Nga)

You. My Joy – (đạo diễn Sergei Loznitsa – Ukraine)

18 phim lựa chọn tham dự hạng mục Un Certain Regard

Aurora – đạo diễn Cristi Puiu – Romania, Pháp, Thụy Sĩ, Đức)
Blue Valentine- đạo diễn Derek Cianfrance (Mỹ)

Chatroom – đạo diễn Hideo Nakata (Nhật)

Hahaha – đạo diễn Sang-soo Hong (Hàn Quốc)

Les amours imaginaires – đạo diễn Xavier Dolan (Canada)

Life Above All – đạo diễn Oliver Schmitz (Nam Phi)

Los Labios – đạo diễn Iván Fund, Santiago Loza (Argentina)
O Estranho Caso de Angélica – đạo diễn Manoel de Oliveira (Bồ Đào Nha)

Octubre – đạo diễn Daniel Vega

Pál Adrienn – đạo diễn Ágnes Kocsis (Hungary, Hà Lan, Pháp và Australia)

R U There - đạo diễn David Verbeek (Đài Loan)

Rebecca H. (Return to the Dogs) – đạo diễn Lodge Kerrigan – Mỹ

Rizhao Chongqing - đạo diễn Xiaoshuai Wang (Trung Quốc)

Simon Werner a Disparu... – đạo diễn Fabrice Gobert (Pháp)

Socialisme – đạo diễn Jean-Luc Godard (Pháp)

Tuesday, After Christmas – đạo diễn Radu Muntean (Romania)

Udaan – đạo diễn Vikramaditya Motwane (Ấn Độ)
Unter dir die Stadt – đạo diễn Christoph Hochhäusler (Đức – Pháp)